«Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΜΕΤΑΛΗΨΙΣ ΑΓΙΟΤΗΤΟΣ ΕΣΤΙ»

(Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος)

Μιχαήλ Φώτιος Ιατρός

Σύντομη ομιλία,σε εκδήλωση του Λυκείου Λαγκαδά, για τη γιορτή των Τριών Ιεραρχών.

Στην αποψινή εορταστική εκδήλωση, ανάμεσα στα παιδιά, τους καθηγητές τους και τις αρχές του τόπου μας, δηλώνουμε ταπεινά παρόντες κι εμείς οι γονείς. Φορτωμένοι με χαρές αλλά πιο πολύ με βάσανα, με κόπο και προβλήματα. Βιώνοντας, κυριολεκτικά, έναν κατακλυσμό. Έναν σύγχρονο κατακλυσμό, όπου η αξία «άνθρωπος» έχει ευτελιστεί με βαναυσότητα και  όπου απειλούνται με αφανισμό αυτά τα ίδια τα πνευματικά βάθρα του πολιτισμού μας. Και ψάχνουμε απεγνωσμένα όλοι μας, δάσκαλοι και γονείς, σανίδα σωτηρίας. Σωσίβιο για μας και τα παιδιά μας. Και τότε είναι που συνειδητοποιούμε, όσοι από εμάς εξακολουθούμε και διασώζουμε μέσα στην καρδιά μας ζώσα την μνήμη της Θεϊκής καταγωγής μας, ότι τέτοια σανίδα σωτηρίας υπάρχει. Και δεν είναι άλλη από την Πνευματική Τριανδρία που γιορτάζουμε σήμερα.
Οι Τρείς Ιεράρχες, έρχονται με την ζωηφόρο Ανθρωπολογική τους θεώρηση και με την αειφόρο Παιδαγωγική τους πρόταση να δώσουν σωτήριες λύσεις και λυτρωτικές απαντήσεις στα μεγάλα ερωτηματικά και αδιέξοδα που ταλανίζουν έμπονα την σύγχρονη ανθρωπότητα. Και ειδικότερα στο χώρο της Παιδείας , εκεί είναι όπου η Πατερική Ανθρωπολογία  λειτουργώντας  θεόσταλτα,διακονεί εποικοδομητικά τις διαταραγμένες σήμερα σχέσεις δασκάλων–μαθητών, παιδιών και γονέων. Ποιος μπορεί να αρνηθεί ότι,στις μέρες μας, γονείς και εκπαιδευτικοί όλο και πιο συχνά καταλαμβάνονται από αμηχανία και πέφτουν σε απελπισία και αδιέξοδα, στην προσπάθειά τους να προσεγγίσουν παιδαγωγικά την νεότητα;
 Από το φαινόμενο του ωχαδελφισμού, τον φιλοτομαρισμό, την φυγοπονία, τις διάφορες εξαρτήσεις όπως τα ναρκωτικά, από την κατακόρυφη άνοδο στους δείκτες νοσηρότητας από θανατηφόρα  σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, από τον αλκοολισμό και την κατεδαφιστικού χαρακτήρα σύγκρουση γονέων-δασκάλων από τη μια και παιδιών–μαθητών από την άλλη, ποια μοντέρνα παιδαγωγική πρόταση είναι ικανή να μας σώσει;
Η σύγχρονη παιδαγωγική αναμφιβόλως βοηθεί αλλά δεν μπορεί, δυστυχώς,να λύσει ριζικά τα σύγχρονα προβλήματα της αγωγής. Και δεν μπορεί, διότι αγνοεί ή  παραθεωρεί κάποια μεγέθη Πνευματικών διαστάσεων, όπως είναι οι θαυμαστές αλλοιώσεις που μπορούν να επιφέρουν στην ψυχή του παιδιού η μετάνοια, η Θεία Χάρη και οι προσευχές των γονιών και των δασκάλων του. Με άλλα λόγια, η σύγχρονη παιδαγωγική αδυνατεί να επιλύσει επιτυχώς τα σημερινά προβλήματα αγωγής , διότι υποτιμά και προσπερνά αδιάφορα την φωτισμένη βάση των θεωρήσεων των Τριών Ιεραρχών, η οποία διατυπώνεται δια στόματος Ιερού Χρυσοστόμου ως εξής: «η Παιδεία μετάληψις αγιότητος εστί».
            Άρχοντες αυτού του τόπου, αγαπητοί συναθλητές γονείς, σεβαστοί μας καθηγητές, λατρευτά μας παιδιά,γιορτάζουμε σήμερα τους Τρείς Ιεράρχες και γι αυτό,βεβαίως, συγκεντρωθήκαμε εδώ. Και κηρύξαμε μάλιστα την ημέρα αυτή, την 30ή Ιανουαρίου, ημέρα αργίας. Τελικά, όμως, στην πραγματικότητα τι είδους αργία εφαρμόζουμε;  Η 30ή Ιανουαρίου λειτουργεί όντως ως ημέρα εορτασμού και απόδοσης τιμής και ευγνωμοσύνης στους μεγάλους Πατέρες Παιδαγωγούς ή κατάντησε, με δική μας ευθύνη, ημέρα χλευασμού των προστατών της Παιδείας μας και ημέρα–ευκαιρία απόδρασης και ολιγωρίας;
Επιτρέψτε μου  να θέσω, στην ωραιότατη αυτή λαϊκή σύναξη, μερικά ερωτήματα αυτοκριτικής οπτικής και ως εκ τούτου επώδυνα και καυστικά:  
            1ον.  Πού είναι η ενημέρωση των παιδιών μας–μαθητών πάνω στη ζωή, την κοινωνική δράση, την πνευματικότητα και το πλούσιο συγγραφικό παιδαγωγικό έργο των Τριών Ιεραρχών;
Δεν μας ενδιαφέρει το Πνεύμα, η κοινωνική προσφορά και η παιδαγωγική πρόταση των Τριών Φωστήρων της Τρισηλίου Θεότητος; Έ, τότε, με δική μας αποκλειστικά υπαιτιότητα,θα συνεχίσουμε να ζούμε, δυστυχώς, κάτω από τις διαταγές και τα παραγγέλματα των δυνάμεων του σκότους. Των επιβούλων του Γένους μας.
Μέχρι πότε, όμως, η νεότητα της πολύπαθης πατρίδας μας θα βαδίζει με γνώμονες τους κήρυκες του υπερκαταναλωτισμού, της δανειοληψείας, της ελάσσονος προσπαθείας, της ασέβειας στο περιβάλλον, της υποτίμησης του συνανθρώπου, του μισητού πολέμου, της απόρριψης των γονέων και της καταβαράθρωσης κάθε ιερού και οσίου; Μέχρι πότε;
Κι εμείς; Θα παραμείνουμε ασυγκίνητοι και άπραγοι;
            2ον.  Ποιος από εμάς τους γονείς και ποιοι από τους δασκάλους των παιδιών μας, έχουν εγκύψει στα συγγράμματα των Τριών Ιεραρχών και τα έχουνε μελετήσει, ώστε να δυνηθούν να θέσουν σε αποτελεσματική εφαρμογή, τις μοναδικές και διαχρονικής αξίας παιδαγωγικές τους αρχές; Δεν μας συγκινούν πια οι φορείς της ελπίδας, της σωφροσύνης, της θεϊκής παιδαγωγίας, της ανδρείας και της αγάπης;
Άς πάψουμε,τότε, και να λέμε ότι τους γιορτάζουμε. Κι ας βάλουμε μπροστάρηδες στην εκπαιδευτική μας συλλογική προσπάθεια τους ντελάληδες του μηδενισμού και της απελπισίας. Όπως ακριβώς το πράττουμε, εν πολλοίς, και τώρα.          
            3ον.  Τελικά, τι είδους σχολεία θέλουμε;
Για την απάντηση αυτού του ερωτήματος δεν θα επικαλεσθώ το πνευματικό οπλοστάσιο των Τριών Ιεραρχών, αλλά θα προσφύγω στη γνώμη ενός κορυφαίου πολιτικού μας. Εάν ήταν εδώ αυτή την ώρα ο πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδος, ο Ιωάννης Καποδίστριας, –αλήθεια, τι ξέρουνε τα παιδιά μας γι αυτόν; –θα μας έλεγε, όπως έγραψε κάποτε: «Τα σχολεία δεν είναι απλώς τόποι προσκτήσεως γνώσεων, αλλά κυρίως είναι φροντιστήρια ηθικής, χριστιανικής και εθνικής αγωγής».
 Σήμερα και οι τρεις αυτές λέξεις που συνοδεύουν την πολιτική πρόταση περί αγωγής του Καποδίστρια, είναι προγραμμένες, γι’ αυτό και περισσεύουν η ανηθικότητα, η ασέβεια  και  οι συμπεριφορές βαρβαρότητας και απανθρωπίας. 
            Και 4ον. Ποιοι δάσκαλοι θα καταφέρουν να αλλάξουνε το κλίμα της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ποιας κοπής δάσκαλοι θα μπορέσουν να γίνουνε φορείς και μεταδότες των παραδοσιακών μας και δοκιμασμένων μορφωτικών αγαθών;
Την απάντηση έρχεται να μας τη δώσει και πάλι ο Πρώτος Κυβερνήτης μας, ο Ιωάννης Καποδίστριας, που τον έφαγε το αδίστακτο φονικό χέρι του επίβουλου,Κυριακή πρωΐ,στην πόρτα της εκκλησιάς, διακηρύσσοντας με το ανύστακτο ενδιαφέρον του για την Παιδεία  τα εξής:  «Το συμφέρον και η εθνική φιλοτιμία θα υποκινηθώσι εξ ίσου, εάν το εκπαιδευτήριον προικισθεί με όλα τα μέσα της παραγωγής της παιδείας, εάν διδάσκαλοι διακεκριμένοι, επί φιλοθρησκεία και έρωτι προς την εθνικήν γλώσσαν και φιλολογίαν, εκλέγονται μεταξύ των Ελλήνων, οίτινες δικαίως υπολήπτονται εν τω κόσμω των γραμμάτων και επιστημών».
 «Σχολείο ίσον δάσκαλος» και, κατά τον Κυβερνήτη, σωστός δάσκαλος είναι ο διακεκριμένος επί «φιλοθρησκεία», ο χριστιανός δάσκαλος, και ο «επί έρωτι» προς την γλώσσα μας. Γλώσσα και πίστη είναι τα δύο «τζιβαϊρικά πολυτίμητα», που αρδεύουν την εθνική συλλογική μας συνείδηση.
            Η Χριστιανική ανθρωπολογία των πατέρων της Εκκλησίας μας και εν προκειμένω των Μεγάλων παιδαγωγών,των Τριών Ιεραρχών, που σήμερα συγκεντρωθήκαμε εδώ για να γιορτάσουμε, συνοψίζεται και εκφράζεται με τα παρακάτω λόγια του ίδιου μεγάλου οραματιστή μας ηγέτη, τα οποία  αποδέχομαι απολύτως και θέτω ως επίλογο της ενώδυνης αναφοράς μου: «Δε με μέλει περί του τί λέγουσι και τί θα είπωσι περί εμού. Με ενδιαφέρει μόνον να ευρίσκωμαι εν ειρήνη προς την συνείδησήν μου, όπως και ευρίσκωμαι, χάρις τω Θεώ».
Με απλά λόγια: Δέ με νοιάζει τι λένε και τι θα πουν για μένα. Μ’ ενδιαφέρει μονάχα να έχω ήσυχη και καθαρή τη συνείδησή μου. Και με τη Χάρη του Θεού την έχω.

 Μπορούμε, σήμερα, ως γονείς και δάσκαλοι, να πούμε ευθαρσώς το ίδιο ; Μπορεί κάποιος από τους πολιτικούς ηγέτες της σήμερον, να καυχηθεί για το έργο του και να επαναλάβει αυτά τα λόγια;  Δύσκολο.

30 Ιανουαρίου 2009 . Ακόμα μια γιορτή των Τριών Ιεραρχών, με τους Τρείς Ιεράρχες απόντες …

Σας ευχαριστώ πολύ, που με υπομονή ακούσατε τον προβληματισμό μιας  γενιάς, που περιμένει με αγωνία να παραδώσει τη σκυτάλη σε χέρια καλύτερα.      



 Λαγκαδάς  30.01.2009                                                  


  Φώτιος Μιχαήλ                                  
(Ως εκπρόσωπος του Συλλόγου Γονέων του Λυκείου Λαγκαδά)                                     



 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ  ΠΗΓΕΣ :
1.«Παιδεία :η ροδόχρους ελπίδα του Έθνους» , Δημ. Νατσιός 2.«Παιδαγωγική Ανθρωπολογία Αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου» , Βασίλειος Χαρώνης
ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: http://www.antibaro.gr/article/390

http://www.enromiosini.gr/arthrografia/arthografia-theologika/%CE%B7-%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B5%CE%B9%CE%B1-%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%B7%CF%88%CE%B9%CF%83-%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%BF%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%BF%CF%83-%CE%B5%CF%83%CF%84%CE%B9/

«Η Παιδεία μετάληψις αγιότητος εστί» (Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος) Σύντομη ομιλία ,σε εκδήλωση του Λυκείου Λαγκαδά, για τη γιορτή των Τριών Ιεραρχών Στην αποψινή εορταστική εκδήλωση , ανάμεσα στα παιδιά , τους καθηγητές τους και τις αρχές του τόπου μας , δηλώνουμε ταπεινά παρόντες κι εμείς οι γονείς . Φορτωμένοι με χαρές αλλά πιο πολύ με βάσανα , με κόπο και προβλήματα . Βιώνοντας , κυριολεκτικά , έναν κατακλυσμό. Έναν σύγχρονο κατακλυσμό , όπου η αξία «άνθρωπος» έχει ευτελιστεί με βαναυσότητα και όπου απειλούνται με αφανισμό αυτά τα ίδια τα πνευματικά βάθρα του πολιτισμού μας . Και ψάχνουμε απεγνωσμένα όλοι μας , δάσκαλοι και γονείς , σανίδα σωτηρίας . Σωσίβιο για μας και τα παιδιά μας . Και τότε είναι που συνειδητοποιούμε , όσοι από εμάς εξακολουθούμε και διασώζουμε μέσα στην καρδιά μας ζώσα την μνήμη της Θεϊκής καταγωγής μας , ότι τέτοια σανίδα σωτηρίας υπάρχει . Και δεν είναι άλλη από την Πνευματική Τριανδρία που γιορτάζουμε σήμερα . Οι Τρείς Ιεράρχες , έρχονται με την ζωηφόρο Ανθρωπολογική τους θεώρηση και με την αειφόρο Παιδαγωγική τους πρόταση να δώσουν σωτήριες λύσεις και λυτρωτικές απαντήσεις στα μεγάλα ερωτηματικά και αδιέξοδα που ταλανίζουν έμπονα την σύγχρονη ανθρωπότητα . Και ειδικότερα στο χώρο της Παιδείας , εκεί είναι όπου η Πατερική Ανθρωπολογία λειτουργώντας θεόσταλτα ,διακονεί εποικοδομητικά τις διαταραγμένες σήμερα σχέσεις δασκάλων – μαθητών , παιδιών και γονέων . Ποιος μπορεί να αρνηθεί ότι ,στις μέρες μας, γονείς και εκπαιδευτικοί όλο και πιο συχνά καταλαμβάνονται από αμηχανία και πέφτουν σε απελπισία και αδιέξοδα , στην προσπάθειά τους να προσεγγίσουν παιδαγωγικά την νεότητα ; Από το φαινόμενο του ωχαδελφισμού , τον φιλοτομαρισμό , την φυγοπονία , τις διάφορες εξαρτήσεις όπως τα ναρκωτικά , από την κατακόρυφη άνοδο στους δείκτες νοσηρότητας από θανατηφόρα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα , από τον αλκοολισμό και την κατεδαφιστικού χαρακτήρα σύγκρουση γονέων-δασκάλων από τη μια και παιδιών –μαθητών από την άλλη , ποιά μοντέρνα παιδαγωγική πρόταση είναι ικανή να μας σώσει ; Η σύγχρονη παιδαγωγική αναμφιβόλως βοηθεί αλλά δεν μπορεί , δυστυχώς,να λύσει ριζικά τα σύγχρονα προβλήματα της αγωγής . Και δεν μπορεί , διότι αγνοεί ή παραθεωρεί κάποια μεγέθη Πνευματικών διαστάσεων, όπως είναι οι θαυμαστές αλλοιώσεις που μπορούν να επιφέρουν στην ψυχή του παιδιού η μετάνοια , η Θεία Χάρη και οι προσευχές των γονιών και των δασκάλων του. Με άλλα λόγια , η σύγχρονη παιδαγωγική αδυνατεί να επιλύσει επιτυχώς τα σημερινά προβλήματα αγωγής , διότι υποτιμά και προσπερνά αδιάφορα την φωτισμένη βάση των θεωρήσεων των Τριών Ιεραρχών , η οποία διατυπώνεται δια στόματος Ιερού Χρυσοστόμου ως εξής : «η Παιδεία μετάληψις αγιότητος εστί» . Άρχοντες αυτού του τόπου , αγαπητοί συναθλητές γονείς , σεβαστοί μας καθηγητές , λατρευτά μας παιδιά ,γιορτάζουμε σήμερα τους Τρείς Ιεράρχες και γι αυτό ,βεβαίως, συγκεντρωθήκαμε εδώ. Και κηρύξαμε μάλιστα την ημέρα αυτή , την 30ή Ιανουαρίου , ημέρα αργίας . Τελικά , όμως , στην πραγματικότητα τι είδους αργία εφαρμόζουμε ; Η 30ή Ιανουαρίου λειτουργεί όντως ως ημέρα εορτασμού και απόδοσης τιμής και ευγνωμοσύνης στους μεγάλους Πατέρες Παιδαγωγούς ή κατάντησε , με δική μας ευθύνη, ημέρα χλευασμού των προστατών της Παιδείας μας και ημέρα –ευκαιρία απόδρασης και ολιγωρίας ; Επιτρέψτε μου να θέσω, στην ωραιότατη αυτή λαϊκή σύναξη , μερικά ερωτήματα αυτοκριτικής οπτικής και ως εκ τούτου επώδυνα και καυστικά: 1ον. Πού είναι η ενημέρωση των παιδιών μας –μαθητών πάνω στη ζωή , την κοινωνική δράση , την πνευματικότητα και το πλούσιο συγγραφικό παιδαγωγικό έργο των Τριών Ιεραρχών ; Δεν μας ενδιαφέρει το Πνεύμα , η κοινωνική προσφορά και η παιδαγωγική πρόταση των Τριών Φωστήρων της Τρισηλίου Θεότητος ; Έ , τότε , με δική μας αποκλειστικά υπαιτιότητα ,θα συνεχίσουμε να ζούμε, δυστυχώς, κάτω από τις διαταγές και τα παραγγέλματα των δυνάμεων του σκότους . Των επιβούλων , όπως είπε πρόσφατα ευστόχως , ο μεγάλος Μίκης Θεοδωράκης .Μέχρι πότε , όμως, η νεότητα της πολύπαθης πατρίδας μας θα βαδίζει με γνώμονες τους κήρυκες του υπερκαταναλωτισμού , της δανειοληψείας , της ελάσσονος προσπαθείας , της ασέβειας στο περιβάλλον , της υποτίμησης του συνανθρώπου , του μισητού πολέμου , της απόρριψης των γονέων και της καταβαράθρωσης κάθε ιερού και οσίου ; Μέχρι πότε ; Κι εμείς ; Θα παραμείνουμε ασυγκίνητοι και άπραγοι ; 2ον. Ποιος από εμάς τους γονείς και ποιοι από τους δασκάλους των παιδιών μας , έχουν εγκύψει στα συγγράμματα των Τριών Ιεραρχών και τα έχουν μελετήσει , ώστε να δυνηθούν να θέσουν σε αποτελεσματική εφαρμογή,τις μοναδικές και διαχρονικής αξίας παιδαγωγικές τους αρχές ; Δεν μας συγκινούν πια οι φορείς της ελπίδας , της σωφροσύνης , της θεϊκής παιδαγωγίας , της ανδρείας και της αγάπης ; Άς πάψουμε ,τότε, και να λέμε ότι τους γιορτάζουμε . Κι ας βάλουμε μπροστάρηδες στην εκπαιδευτική μας συλλογική προσπάθεια τους ντελάληδες του μηδενισμού και της απελπισίας . Όπως ακριβώς το πράττουμε , εν πολλοίς , και τώρα. 3ον. Τελικά , τι είδους σχολεία θέλουμε ; Για την απάντηση αυτού του ερωτήματος δεν θα επικαλεσθώ το πνευματικό οπλοστάσιο των Τριών Ιεραρχών ,αλλά θα προσφύγω στη γνώμη ενός κορυφαίου πολιτικού μας . Εάν ήταν εδώ αυτή την ώρα ο πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδος , ο Ιωάννης Καποδίστριας , – αλήθεια , τι ξέρουν τα παιδιά μας γι αυτόν ; – θα μας έλεγε , όπως έγραψε κάποτε : «Τα σχολεία δεν είναι απλώς τόποι προσκτήσεως γνώσεων, αλλά κυρίως είναι φροντιστήρια ηθικής, χριστιανικής και εθνικής αγωγής» Σήμερα και οι τρεις αυτές λέξεις που συνοδεύουν την πολιτική πρόταση περί αγωγής του Καποδίστρια, είναι προγραμμένες, γι’ αυτό και περισσεύουν η ανηθικότητα, η ασέβεια και οι συμπεριφορές βαρβαρότητας και απανθρωπείας. Και 4ον. Ποιοι δάσκαλοι θα καταφέρουν να αλλάξουν το κλίμα της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ποιάς κοπής δάσκαλοι θα μπορέσουν να γίνουν φορείς και μεταδότες των παραδοσιακών μας και δοκιμασμένων μορφωτικών αγαθών ; Την απάντηση έρχεται να μας τη δώσει και πάλι ο Πρώτος Κυβερνήτης μας , ο Ιωάννης Καποδίστριας , που τον έφαγε το αδίστακτο φονικό χέρι του επίβουλου ,Κυριακή πρωΐ ,στην πόρτα της εκκλησιάς , διακηρύσσοντας με το ανύστακτο ενδιαφέρον του για την Παιδεία τα εξής: «Το συμφέρον και η εθνική φιλοτιμία θα υποκινηθώσι εξ ίσου, εάν το εκπαιδευτήριον προικισθεί με όλα τα μέσα της παραγωγής της παιδείας, εάν διδάσκαλοι διακεκριμένοι, επί φιλοθρησκεία και έρωτι προς την εθνικήν γλώσσαν και φιλολογίαν, εκλέγονται μεταξύ των Ελλήνων, οίτινες δικαίως υπολήπτονται εν τω κόσμω των γραμμάτων και επιστημών». «Σχολείο ίσον δάσκαλος» και, κατά τον Κυβερνήτη, σωστός δάσκαλος είναι ο διακεκριμένος επί «φιλοθρησκεία», ο χριστιανός δάσκαλος , και ο «επί έρωτι» προς την γλώσσα μας. Γλώσσα και πίστη είναι τα δύο «τζιβαϊρικά πολυτίμητα», που αρδεύουν την εθνική συλλογική μας συνείδηση. Η Χριστιανική ανθρωπολογία των πατέρων της Εκκλησίας μας και εν προκειμένω των Μεγάλων παιδαγωγών ,των Τριών Ιεραρχών , που σήμερα συγκεντρωθήκαμε εδώ για να γιορτάσουμε, συνοψίζεται και εκφράζεται με τα παρακάτω λόγια του ίδιου μεγάλου οραματιστή μας ηγέτη, τα οποία αποδέχομαι απολύτως και θέτω ως επίλογο της ενώδυνης αναφοράς μου : «Δε με μέλει περί του τί λέγουσι και τί θα είπωσι περί εμού. Με ενδιαφέρει μόνον να ευρίσκωμαι εν ειρήνη προς την συνείδησήν μου, όπως και ευρίσκωμαι, χάρις τω Θεώ». Με απλά λόγια : δέ με νοιάζει τι λένε και τι θα πουν για μένα . Μ’ ενδιαφέρει μονάχα να έχω ήσυχη και καθαρή τη συνείδησή μου . Και με τη Χάρη του Θεού την έχω. Μπορούμε , σήμερα, ως γονείς και δάσκαλοι , να πούμε ευθαρσώς το ίδιο ; Μπορεί κάποιος από τους πολιτικούς ηγέτες της σήμερον, να καυχηθεί για το έργο του και να επαναλάβει αυτά τα λόγια ; Δύσκολο. Οι συνειδήσεις μας , δυστυχώς, έχουν μπαζωθεί…. 30 Ιανουαρίου 2009 . Ακόμα μια γιορτή των Τριών Ιεραρχών , με τους Τρείς Ιεράρχες απόντες … Σας ευχαριστώ πολύ , που με υπομονή ακούσατε τον προβληματισμό μιας γενιάς ,που περιμένει με αγωνία να παραδώσει τη σκυτάλη σε χέρια καλύτερα . Λαγκαδάς 30.01.2009 Φώτιος Μιχαήλ (Ως εκπρόσωπος του Συλλόγου Γονέων του Λυκείου Λαγκαδά) ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ : 1.«Παιδεία :η ροδόχρους ελπίδα του Έθνους» , Δημ. Νατσιός 2.«Παιδαγωγική Ανθρωπολογία Αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου» , Βασίλειος Χαρώνης .

Περισσότερα: http://www.antibaro.gr/article/390, Ἀντίβαρο

Ὁ Χρυσόστομος πρὸς Ἰουδαίους (γ). Μητροπολίτου Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίου

Ὁ Χρυσόστομος πρὸς Ἰουδαίους (γ)

 Μητροπολίτης Γόρτυνος Ἰερεμίας

1. Σᾶς παρουσιάζω, ἀδελφοί μου χριστιανοί, μία χριστολογική ὁμιλία τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου. Μία ὁμιλία δηλαδή τοῦ μεγάλου αὐτοῦ πατέρα τῆς Ἐκκλησίας μας, στήν ὁποία μᾶς παρουσιάζει προφητεῖες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἀναφερόμενες στόν Μεσσία.
Τήν ὁμιλία αὐτή ὁ ἅγιος πατέρας τήν ἀφιερώνει στούς Ἰουδαίους καί παρουσιάζει σ᾽ αὐτούς ἀπό τίς Ἅγιες Γραφές – τήν Παλαιά δηλαδή Διαθήκη – ὅτι ὁ Ἰησοῦς Χριστός εἶναι ὁ Μεσσίας· γιατί ὅσα προφήτευσαν οἱ προφῆτες γιά τόν Μεσσία ἐφαρμόζονται ἀπόλυτα, ἀκριβῶς ἀπόλυτα, στό πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.
Στό προηγούμενο κήρυγμα μᾶς εἶπε ὁ ἅγιος Χρυσόστομος τήν προφητεία τοῦ Ἠσαΐου, ὅτι ὁ Μεσσίας θά εἶναι Θεός καί θά γεννηθεῖ ἀπό Παρθένο (Ἠσ. 7,14.15). Ἡ προφητεία αὐτή, ἀγαπητοί μου, ἐκπληρώθηκε στό Πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ Ὁποῖος γεννήθηκε παρθενικά ἀπό τήν Παρθένο Μαρία, τήν Παναγία μας.
Αλλά παίρνω ἀφορμή ἀπό τόν ἅγιο πατέρα γιά νά πῶ στό σημερινό μου κήρυγμα καί τά παρακάτω: Αὐτό πού κάνει ὁ Χρυσόστομος μέ τήν ὁμιλία του, τήν ὁποία σᾶς ἀναλύω, τό ἔκανε πολύ πρίν ἀπό αὐτόν καί ὁ Εὐαγγελιστής Ματθαῖος. Γιατί θέλοντας ὁ Εὐαγγελιστής τήν σωτηρία τῶν ὁμοεθνῶν του, τῶν Ἰουδαίων δηλαδή, τούς παρουσιάζει ἀπό τήν Παλαιά Διαθήκη τούς λόγους τῶν προφητῶν, οἱ ὁποῖοι πραγματοποιήθηκαν στό Πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.
Στήν ἀρχή τῶν λόγων του παρουσιάζει καί αὐτός τόν λόγο τοῦ Ἠσαΐου γιά τήν ἐκ Παρθένου Γέννηση τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ὁ Ἰησοῦς Χριστός, ἀγαπητοί μου, γεννήθηκε παρθενικά. Ὅπως γεννήθηκε στόν οὐρανό, πρό πάντων τῶν αἰώνων, ἀπό τόν Θεό Πατέρα χωρίς μητέρα, ἔτσι γεννήθηκε ἐν χρόνῳ στήν γῆ ἀπό τήν Παρθένο Μητέρα, χωρίς πατέρα.
Εἶναι «ἀμήτωρ» κατά τήν πρώτη ἄχρονο γέννησή Του καί εἶναι «ἀπάτωρ» κατά τήν δεύτερη ἐν χρόνῳ γέννησή Του.

2. Ἡ Παναγία μας γέννησε παρθενικά τόν Ἰησοῦ Χριστό, ὅπως ὅλοι ἔτσι τό πιστεύουμε. Ἀλλά τότε, ἐρωτοῦν μερικοί, γιατί ἡ Παναγία μνηστεύθηκε τόν Ἰωσήφ; Αὐτό, ἀγαπητοί μου, εἶναι ἕνα μυστήριο τοῦ Θεοῦ.
Πραγματικά, ἡ μνηστεία τῆς Παρθένου εἶναι ἕνα σοφό τέχνασμα τοῦ Θεοῦ. Μέ τό θέμα αὐτό ἀσχολήθηκαν οἱ ἅγιοι πατέρες πολύ πρίν ἀπό τόν Χρυσόστομο. Ὁ ἅγιος Ἰγνάτιος ὁ θεοφόρος δίνει πρῶτος τήν ὀρθή ἑρμηνεία στό θέμα αὐτό καί ἀπό αὐτόν τήν παραλαμβάνουν οἱ μετά ἀπό αὐτόν ἅγιοι πατέρες.
Ἀκοῦστε τήν ἀπάντηση τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου τοῦ θεοφόρου, πού σᾶς τήν λέγω ἀνεπτυγμένη, γιά νά σᾶς γίνει καταληπτή. Ὅπως μᾶς εἶπε ὁ προφήτης Ἠσαΐας στό προηγούμενο κήρυγμα, καί ἐπαναλάβαμε καί στό σημερινό μας κήρυγμα, ὁ Μεσσίας θά γεννηθεῖ ἀπό Παρθένο.
Τήν προφητεία αὐτή τοῦ Ἠσαΐου τήν ἄκουσαν ὅλοι, ἀλλά τήν ἄκουσε καί ὁ Διάβολος. Ὁ δέ Διάβολος δέν εἶχε συμφέρον νά γεννηθεῖ ὁ Μεσσίας, γιατί «θά τοῦ ᾽σπαγε τό κεφάλι»! Ἔτσι τοῦ εἶπε ὁ Θεός, ὅταν τόν καταδίκασε γιά τήν ἀπάτη πού ἔκανε στούς πρωτοπλάστους.
Εἶπε ὅτι ἀπό τήν γυναίκα θά γεννηθεῖ Ἕνας, ὁ Ὁποῖος, ἔχοντας θεϊκή δύναμη, θά συντρίψει τό κεφάλι τοῦ φιδιοῦ (Γεν. 3,15). Εἶναι τό περίφημο «Πρωτοευαγγέλιο»! Αὐτήν τήν προφητεία τήν φοβόταν πολύ ὁ Διάβολος, γιατί θά τοῦ ἔφερε τήν καταδίκη του. Ἀργότερα δέ ἄκουσε καί ἀπό τόν προφήτη Ἠσαΐα ὅτι αὐτός πού θά τόν συντρίψει, δηλαδή ὁ Μεσσίας, θά γεννηθεῖ ἀπό Παρθένο Μητέρα. Γι᾽ αὐτό καί ὁ καταραμένος, μή ἔχοντας καθόλου συμφέρον νά γεννηθεῖ ὁ Μεσσίας, «βάλθηκε», πού λέμε, νά μήν ὑπάρχει παρθένα γυναίκα.
Εἶχε συμφέρον αὐτός νά παντρεύονται ὅλες οἱ γυναῖκες, ὥστε νά μήν ὑπάρχει παρθένα, πού θά γεννήσει τόν Μεσσία, κατά τήν προφητεία τοῦ Ἠσαΐου. Ἔτσι, γιά νά «ἀπατηθεῖ» ὁ Διάβολος, ὅπως λέγουν οἱ Πατέρες, κατά τό σοφό σχέδιο τοῦ Θεοῦ, ἐμνηστεύθη καί ἡ Παρθένος τῆς Ναζαρέτ, ἡ ΜΑΡΙΑ.
Βλέποντας ὁ Διάβολος τήν μνηστεία αὐτῆς τῆς Κόρης ἡσύχασε ὅτι οὔτε καί αὐτή θά γεννήσει τόν Μεσσία, ἀφοῦ καί αὐτή μνηστεύεται. Τήν ἔπαθε! Ἀπατήθηκε ὁ ἀπατεώνας!!! Ἡ μνηστεία λοιπόν τῆς Παρθένου, κατά τήν ὡραία αὐτή ἑρμηνεία τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου, ἔγινε κατά σοφό θεϊκό σχέδιο, γιά νά ξεφύγει τήν προσοχή τοῦ Διαβόλου ἡ παρθενία τῆς Παναγίας. Λέγει ἐπί λέξει ὁ ἅγιος Πατέρας: «Ἔλαθον (= διέφυγαν τήν προσοχή) τόν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου ἡ παρθενία Μαρίας καί ὁ τοκετός αὐτῆς... μυστήρια κραυγῆς, ἅτινα ἐν ἡσυχίᾳ Θεοῦ ἐπράχθη».

3. Συνεχίζει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος τήν ὁμιλία του στούς Ἰουδαίους καί λέγει σ᾽ αὐτούς τώρα ἄλλον προφητικό λόγο γιά τόν Μεσσία. Τούς λέγει ἄλλο λόγο τοῦ προφήτου Ἠσαΐου, ὅτι ὁ Μεσσίας, ὄχι μόνο θά γεννηθεῖ ἀπό Παρθένο, ἀλλά καί θά κατάγεται ἀπό τήν γενεά τοῦ Δαυίδ. Λέγει ἡ προφητεία: «Ἐξελεύσεται ράβδος ἐκ τῆς ρίζης Ἰεσσαί, καί ἄνθος ἐκ τῆς ρίζης ἀναβήσεται» (Ἠσ. 11,1). Μέ τήν προφητεία αὐτή ὁ Ἠσαΐας προφητεύει ὅτι ἀπό τήν «ρίζα» Ἰεσσαί, ἀπό τόν γενεαλογικό δηλαδή κορμό τοῦ Ἰεσσαί, θά φυτρώσει μία «ράβδος», ἕνας κλῶνος, καί θά βλαστήσει ἕνα «ἄνθος». Ἡ «ράβδος» αὐτή καί τό «ἄνθος» αὐτό, πού θά προέλθουν ἀπό τόν κορμό τοῦ Ἰεσσαί, εἶναι ὁ Μεσσίας. Μέ τήν ἔκφραση «ράβδος» παριστάνεται τό σκῆπτρο τῆς βασιλικῆς ἐξουσίας τοῦ Μεσσίου καί μέ τήν εἰκόνα τοῦ «ἄνθους» ἐκφράζεται ἡ ποθητή καί εὐχάριστη παρουσία τοῦ Χριστοῦ μεταξύ τῶν ἀνθρώπων.
Πραγματικά, χριστιανοί μου! Μέ τήν παναγία ζωή τοῦ Χριστοῦ καί μέ τήν θεϊκή Του διδασκαλία χύθηκε πνευματική εὐωδία στόν κόσμο, πού μέχρι τότε ζοῦσε στήν δυσωδία τῆς ἁμαρτίας. Αὐτός, ὁ Ἰησοῦς Χριστός, εἶναι τό «ἄνθος τοῦ πεδίου» καί τό «κρίνον τῶν κοιλάδων», πού λέγει τό Ἆσμα τῶν Ἀσμάτων (Ἆσμ. 2,1).
Στόν Χριστό λοιπόν ἀναφέρεται ἡ προφητεία αὐτή τοῦ Ἠσαΐου. Ἀλλά ἡ «ράβδος» αὐτή καί τό «ἄνθος» αὐτό μᾶς εἶπε ὁ προφήτης ὅτι θά προέλθουν ἀπό τήν «ρίζα» τοῦ Ἰεσσαί. Ποιός εἶναι ὁ Ἰεσσαί; Εἶναι ὁ πατέρας τοῦ Δαυίδ. «Ὁ γάρ Ἰεσσαί οὗτος πατήρ τοῦ Δαυίδ ἦν», λέγει ὁ Χρυσόστομος.
Ἄρα ὁ Μεσσίας θά προέρχεται ἀπό τήν πατριά τοῦ Δαυίδ. Ὁ Ἰησοῦς, ὁ Υἱός τῆς Παρθένου Μαρίας, ὡς πραγματικός Μεσσίας, κατάγεται πραγματικά ἀπό τήν γενεά τοῦ Δαυίδ. Ἄν δέ κανείς θέλει τώρα νά τό ἐξετάσει διεξοδικά αὐτό, γιά νά πειστεῖ ὅτι ὁ Ἰησοῦς κατάγεται ἀπό τήν γενεά αὐτή, τοῦ συνιστῶ νά διαβάσει προσεκτικά τό πρῶτο κεφάλαιο τοῦ κατά Ματθαῖον Εὐαγγελίου, πού ἀκοῦμε τήν Κυριακή πρίν ἀπό τήν ἑορτή τῆς Γεννήσεως τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.
Σ᾽ αὐτό τό κεφάλαιο τοῦ Εὐαγγελίου του ὁ Ματθαῖος, ἀπό γενεαλογικούς καταλόγους, πού φυλάσσονταν στό Ἰουδαϊκό ἔθνος μέ πολλή ἐπιμέλεια, ἀποδεικνύει μέ ἀκρίβεια τήν ἀπό τοῦ οἴκου Δαυίδ καταγωγή τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Βέβαια, στόν κατάλογό του αὐτόν ὁ Ματθαῖος γενεαλογεῖ τόν μνή- στορα Ἰωσήφ καί ὄχι τήν Παναγία. Ἀλλά ὁ νόμος ἔλεγε ὅτι ὁ ἄνδρας ἔπρεπε νά λάβει τήν νύμφη του ἀπό τήν ἰδία φυλή.
Ἀφοῦ λοιπόν ὁ μνήστωρ Ἰωσήφ, κατά τήν γενεα- λογία τοῦ Ματθαίου, κατήγετο ἐξ οἴκου Δαυίδ, ἄρα καί ἀπό τήν ἰδία φυλή κατήγετο καί ἡ Παναγία μας. Δέν χωρεῖ ἀμφιβολία ὅτι ὁ Ἰωσήφ ἐτήρησε τόν Νόμο, γιατί ὁ εὐαγγελιστής Ματθαῖος στήν γενεαλογία του αὐτή τόν ὀνομάζει «δίκαιο» (1,19), ἀκριβῆ δηλαδή τηρητή τοῦ Νόμου. Καί ἡ Παναγία λοιπόν κατάγεται ἐξ οἴκου Δαυίδ καί ὁ Υἱός Της ἄρα, ὁ Ἰησοῦς Χριστός, εἶναι ἀπό τήν γενεά Δαυίδ.
Ἔτσι τό προεφήτευσε ὁ προφήτης Ἠσαΐας μέ τήν προφητεία του «ἐξελεύσεται ράβδος ἐκ τῆς ρίζης Ἰεσσαί, καί ἄνθος ἐκ τῆς ρίζης ἀναβήσεται» (Ἠσ. 11,1). Θά συνεχίσουμε, χριστιανοί μου, μέ τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ στό ἑπόμενο κήρυγμά μας.

 Μέ πολλές εὐχές, 

† Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας

http://anavaseis.blogspot.gr/2013/11/blog-post_1712.html

Ὁ Χρυσόστομος πρὸς Ἰουδαίους (β). Μητροπολίτου Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίου

Ὁ Χρυσόστομος πρὸς Ἰουδαίους (β)

 Μητροπολίτης Γόρτυνος Ἰερεμίας

1. Ἄρχισα, ἀγαπητοί μου χριστιανοί, νά σᾶς παρουσιάζω μία μεγάλη ὁμιλία τοῦ ἱεροῦ Χρυσοστόμου. Σ᾽ αὐτήν τήν ὁμιλία ὁ ἅγιος πατέρας ἀποδεικνύει ἀπό τήν Παλαιά Διαθήκη ὅτι ὁ Ἰησοῦς Χριστός εἶναι ὁ πραγματικός Μεσσίας, γιατί σ᾽ αὐτόν ἐφαρμόζονται ὅσα προεφήτευσαν οἱ προφῆτες γιά τόν ἐρχόμενο Μεσσία.
Στό προηγούμενο κήρυγμά μας εἴδαμε μία σύντομη προφητεία τοῦ προ- φήτου Ἰερεμία, ὅτι ὁ Θεός θά γίνει ἄνθρωπος καί θά συναναστραφεῖ μέ τούς ἀνθρώπους (βλ. Βαρούχ 3,36-38). Αὐτός εἶναι ὁ Ἰησοῦς Χριστός!

2. Συνεχίζει τώρα τόν λόγο του ὁ ἅγιος πατέρας καί λέγει: Ἄλλος πάλι προφήτης, περισσότερο αὐτός, δέν λέγει μόνο ὅτι ὁ Θεός θά γίνει ἄνθρωπος, ἀλλά λέγει ὅτι θά γεννηθεῖ καί ἀπό παρθένο μητέρα. Ὁ προφήτης αὐτός, ἀγαπητοί μου, εἶναι ὁ Ἠσαΐας.
Στά χρόνια τοῦ προφήτου Ἠσαΐου ὁ βασιλιάς τῆς Ἰουδαίας Ἄχαζ ἦταν περίτρομος γιατί πολιόρκησαν τήν χώρα του, τήν Ἰουδαία, δύο ἑνωμένοι στρατοί. Ὁ στρατός τοῦ Ἰσραήλ (ἤ «Ἐφραίμ», ὅπως λεγόταν πρῶτα) καί ὁ στρατός τῶν Συρίων.
Ἦταν ὁ περίφημος Συροεφραιμικός πόλεμος, τό 732 π.Χ. Μπροστά στόν κίνδυνο αὐτό ὁ βασιλιάς Ἄχαζ ἀπεφάσισε νά καλέσει γιά συμμαχία τούς ἰσχυρούς Ἀσσυρίους, γιά νά ἀντιμετωπίσει τούς δύο ἑνωμένους ἐχθρικούς στρατούς.
Ἀλλά οἱ Ἀσσύριοι ἦταν εἰδωλολάτρες καί ἄν ἔρχονταν ὡς σύμμαχοι στήν Ἰουδαία, κατά τούς τότε νόμους, θά ὑποχρεωνόταν ὁ βασιλιάς Ἄχαζ νά πληρώνει φόρο ὑποτελείας στόν Ἀσσύριο ἡγεμόνα καί, τό ἀκόμη χειρότερο, οἱ Ἰουδαῖοι θά ἔπρεπε νά δεχθοῦν τούς θεούς τῶν Ἀσσυρίων γιά θεούς τους.
Αὐτό ὅμως γιά τούς Ἰουδαίους ἐσήμαινε ἄρνηση τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ τους, τοῦ Γιαχβέ. Στήν ἐπικίνδυνη αὐτή θέση πού κινδυνεύει ἡ πίστη τοῦ Ἰουδαϊκοῦ λαοῦ ἐπεμβαίνει ὁ προφήτης Ἠσαΐας, γιά νά ἀποτρέψει τόν Ἄχαζ ἀπό τό σχέδιό του αὐτό.
Τοῦ λέγει λοιπόν νά ἐμπιστευθεῖ ἀπόλυτα στόν Παντοδύναμο Θεό, στόν Γιαχβέ, καί τότε δέν θά ἔχει ἀνάγκη ἀπό τήν ἀνθρώπινη βοήθεια τῶν Ἀσσυρίων. Αὐτοί, ἄν ἔρθουν ὡς σύμμαχοι, θά κάνουν ζημιά στό θεοκρατικό ἔθνος τους.

3. Στήν δύσκολη αὐτή περίσταση γιά τό ἔθνος ὁ προφήτης Ἠσαΐας ζητοῦσε νά δυναμώσει τήν πίστη τοῦ βασιλιᾶ καί τοῦ λαοῦ στόν παντοδύναμο Θεό καί νά μή φοβοῦνται λοιπόν καμμία ἐχθρική εἰσβολή. «Πιστεύσατε γιά νά σωθεῖτε», αὐτό ἦταν τό κήρυγμα τοῦ Ἠσαΐου σ᾽ αὐτούς (7,9β).
Ἐπειδή δέ ξέρει καί καταλαβαίνει ὁ προφήτης ὅτι ὁ βασιλεύς καί οἱ ὑπήκοοί του θέλουν φανερά σημεῖα, θέλουν θαύματα γιά νά πειστοῦν, γι᾽ αὐτό καί καταφεύγει σέ θαῦμα, γιά νά δείξει στόν βασιλέα τήν Παντοδυναμία τοῦ Θεοῦ.
Λέγει λοιπόν στόν βασιλέα Ἄζαζ ὁ προφήτης νά ζητήσει ἀπό τόν Θεό ὁποιοδήποτε «σημεῖο», ὁποιοδήποτε θαῦμα θέλει. Ἔτσι, ἀπό τήν πραγματοποίηση τοῦ θαύματος αὐτοῦ, θά πειθόταν ὁ βασιλιάς ὅτι ὁ Θεός τους ἔχει τήν δύναμη νά κάνει καί τό ἄλλο θαῦμα, πού τόν ἐνδιέφερε, νά ἀποτρέψει δηλαδή καί τόν παρόντα κίνδυνο τοῦ ἔθνους.
 Ἀλλά ὁ βασιλιάς, προσποιούμενος μάλιστα εὐσέβεια, ὅτι τάχα δέν θέλει νά ἐκπειράσει τόν Θεό, ἀρνεῖται τήν πρόταση τοῦ Ἠσαΐου καί δέν ζητάει ἀπό τόν Θεό θαῦμα. Μέ τήν ἄρνηση αὐτή τοῦ ἀσεβοῦς Ἄχαζ ὁ προφήτης ἀναγγέλλει σ᾽ αὐτόν καί σ᾽ ὅλη τήν ἀνθρωπότητα τό μεγαλύτερο θαῦμα τῆς ἱστορίας.
Καί τό θαῦμα αὐτό θά εἶναι ὅτι μιά Παρθένος θά γεννήσει Υἱόν ἄνευ ἀνδρός. Ὁ Υἱός δέ αὐτός θά εἶναι Θεός· γι᾽ αὐτό καί τό ὄνομά Του θά εἶναι «Ἐμμανουήλ», ὀνομασία πού σημαίνει «μεθ᾽ ἡμῶν ὁ Θεός», «μαζί μας εἶναι ὁ Θεός».
Ἀναφέρω, χριστιανοί μου, ἐπί λέξει τήν προφητεία, ὅπως τήν εἶπε ὁ προφήτης Ἠσαΐας: «Ἰδού ἡ Παρθένος ἐν γαστρί ἕξει καί τέξεται Υἱόν καί καλέσουσι τό ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ· τοῦτο δέ ἐστι μεθερμηνευόμενον “μεθ᾽ ἡμῶν ὁ Θεός”» (Ἠσ. 7,14. Ματθ. 1,23).

4. Αὐτός ὁ Ἐμμανουήλ, πού πρόκειται νά γεννηθεῖ ἀπό τήν Παρθένο, θά εἶναι Θεός, ὅπως τό φανερώνει τό ὄνομά Του, ἀλλά καί ἡ θαυμαστή Του γέννηση πρῶτα, θά εἶναι ὅμως καί ἄνθρωπος. Θά εἶναι Θεάνθρωπος.
Καί ὅτι πραγματικά ἔτσι θά εἶναι φαίνεται ἀπό τά παρακάτω πού λέγει ὁ προφήτης γι᾽ Αὐτόν. Λέγει ὅτι, προτοῦ τό Παιδίον πού θά γεννηθεῖ μάθει νά διακρίνει τό καλό καί τό κακό, θά ἀπομακρύνεται ἀπό τό κακό καί θά ἀκολουθεῖ τό καλό. Λέγει ἐπί λέξει: «Πρίν ἤ γνῶναι τό παιδίον ἀγαθόν ἤ κακόν ἀπειθεῖ πονηρίᾳ τοῦ ἐκλέξασθαι τό ἀγαθόν» (7,16).
Ὁ λόγος αὐτός τοῦ προφήτου δηλώνει πραγματικά καί τήν θεία ἀλλά καί τήν ἀνθρώπινη φύση τοῦ μέλλοντος νά γεννηθεῖ Παιδίου. Τό ὅτι τό Παιδίο σέ νηπιακή ἀκόμη ἡλικία θά ἐκλέξει τό καλό, αὐτό δηλώνει τήν θεότητά Του.
Τό ὅτι ὅμως λέγεται γιά ἐκλογή τοῦ καλοῦ, ἤ, ὅπως τό λέγει ἄλλη γραφή, τήν ὁποία φαίνεται νά ἔχει ὑπ᾽ ὄψιν ὁ Χρυσόστομος, τό ὅτι δηλαδή ὁ Μεσσίας θά ὀνομάζει πατέρα καί μητέρα, αὐτό δηλώνει τήν ἀνθρώπινη φύση τοῦ Μεσσία.
Ἀλλά, σᾶς λέγω, χριστιανοί μου, γιά ἐξήγηση τῶν παραπάνω, ὅτι τήν ἴδια ἔννοια περί τοῦ Θεανθρώπου Μεσσίου τήν ἐκφρά- ζει καί ὁ ἄλλος λόγος τοῦ προφήτου Ἠσαΐου, πού λέγει στήν παραπάνω περί- πτωση γι᾽ Αὐτόν. Λέγει ὅτι τό Παιδίον πού θά γεννηθεῖ «βούτυρον καί μέλι φάγεται» (7,15).
Τό ὅτι θά τρώγει, ὅπως λέγει ὁ λόγος αὐτός, σημαίνει ὅτι θά εἶναι ἄνθρωπος. Μέ τό ὅτι ὅμως λέγεται ὅτι ἡ τροφή του θά εἶναι βούτυρο καί μέλι σημαίνει ὅτι εἶναι Θεός. Γιατί τό βούτυρο καί μέλι θεωροῦνταν τότε ὡς ἱερά τροφή τῶν θεῶν, τήν ὁποία οἱ εἰδωλολάτρες πρόσφεραν στά ἀγάλματά τους. Ὁ προφήτης Ἠσαΐας, θέλοντας νά ἐκφράσει τήν θεότητα τοῦ Μεσσίου, τό παρέστησε αὐτό ἄφοβα μέ ἔκφραση πού ἐχρησιμοποιεῖτο τήν τότε ἐποχή· ὅτι δηλαδή ἡ τροφή τοῦ μέλλοντος νά γεννηθεῖ ἀπό τήν Παρθένο Παιδίου θά εἶναι βούτυρο καί μέλι.
Ἀλλά θά συνεχίσουμε στό ἑπόμενο κήρυγμά μας μέ ἄλλες μαρτυρίες, πού φέρει ὁ ἅγιος Χρυσόστομος ἀπό τούς προφῆτες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, μιλώντας στούς Ἰουδαίους καί ἀποδεικνύοντας σ᾽ αὐτούς ὅτι ὁ Ἰησοῦς Χριστός εἶναι ὁ πραγματικός Μεσσίας καί Θεός.

 Μέ πολλές εὐχές, 

† Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας

Μέρος Α' ἐδῶ  

 

 http://anavaseis.blogspot.gr/2013/11/blog-post_7136.html

ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΙΕΡΟ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟ

Βαρβάρας Καλογεροπούλου-Μεταλληνοῦ

δρ. Θεολογίας-πτυχ. Φιλολογίας

Γινόμαστε καθημερινῶς μάρτυρες τῆς ἰδεολογικῆς σύγχυσης, τῆς ἀλλοτρίωσης καὶ ἀφασίας ἀξιῶν καὶ θεσμῶν, ποὺ κατοχυρώνονται μάλιστα καὶ νομοθετικά. Μεταξὺ τῶν θεσμῶν, ποὺ δέχονται πρωτοφανεῖς ἀλλαγὲς τὰ τελευταῖα χρόνια εἶναι καὶ ὁ θεσμὸς τοῦ γάμου καὶ τῆς οἰκογένειας. Πολιτικὸς γάμος, «κοινωνικὲς ἑνώσεις», γάμοι ὁμοφυλοφίλων, «αὐτόματο» διαζύγιο, ἀποποινικοποίηση τῆς μοιχείας, ἠθελημένες μονογονεϊκὲς οἰκογένειες, ὁμοφυλόφιλες οἰκογένειες, ἐλεύθερες συμβιώσεις, εἶναι πλέον καταστάσεις καὶ πρακτικές, ποὺ συχνὰ συναντοῦμε καὶ στὴν πατρίδα μας. Διαπιστώνουμε δὲ ὅτι ὅλες αὐτὲς οἱ ἀναθεωρήσεις καὶ οἱ πραγματοποιούμενοι μετασχηματισμοὶ ἀποδυναμώνουν καὶ ὁδηγοῦν στὴ διάλυση τὸν πανάρχαιο θεσμὸ τοῦ γάμου καὶ τῆς οἰκογένειας, ὑπονομεύοντας τὴν ἱερότητα, σταθερότητα καὶ συνέχειά τους. Οἱ συνέπειες, κρίνονται εὔλογα, ὡς δυσάρεστες καὶ ἐπικίνδυνες γιὰ τὴν κοινωνική, οἰκογενειακὴ καὶ προσωπικὴ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων. Τὸ δημιουργούμενο κλίμα εἶναι σαφῶς ἀνατρεπτικὸ τοῦ πνεύματος τῆς παράδοσής μας, τὸ ὁποῖο ἐπιβιώνει ἐκεῖ ὅπου ζῆ ἡ πατερικότητα, ὡς πεμπτουσία τῆς ἑλληνορθόδοξης ταυτότητας.

Ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος, βαθὺς γνώστης τῆς εὐεργετικῆς ἐπίδρασης, ποὺ ἀσκεῖ καὶ στὰ πρόσωπα καὶ στὴν κοινωνία ἡ βίωση τῆς γνήσιας συζυγίας καὶ τῆς οἰκογενειακῆς συνοχῆς, τονίζει τὴν ἀναγκαιότητα διατήρησης τῶν θεσμῶν τοῦ γάμου καὶ τῆς οἰκογένειας, ὅπως ἡ εὐαγγελικὴ ἀλήθεια μᾶς τοὺς ἀπεκάλυψε καὶ οἱ ἁγιασμένες ψυχὲς σ’ ὅλους τοὺς αἰῶνες τοὺς βίωσαν. Πεμπτουσία δὲ τῆς συζυγικῆς καὶ γονεϊκῆς ἀποστολῆς εἶναι ἡ ὑπευθυνότητα καὶ θυσιαστικὴ ἀγάπη.

Ὁ λόγος τοῦ ἱεροῦ Πατέρα, ἔχοντας ἰσχὺ διαχρονική, ὡς καρπὸς τῆς θείας χάριτος καὶ τοῦ γνήσιου ἐνδιαφέροντός του γιὰ τὴν ποιότητα καὶ καθολικότητα τῆς ζωῆς ὅλων τῶν ἀνθρώπων, ἔχει καὶ σήμερα τὴ δύναμη νὰ ποδηγετήση ὅλους ἐκείνους, ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ ζήσουν τὴ γνήσια ἀνθρώπινη-ἀνθρωπόθεη ζωή.

Γιὰ τὸν χρυσορρήμονα Ἰωάννη «μυστήριον ἀγάπης ἐστὶν ὁ γάμος. Γυνὴ γὰρ καὶ ἀνὴρ οὐκ εἰσιν ἄνθρωποι δύο, ἀλλὰ ἄνθρωπος εἷς …» (Πρὸς Κολοσσαεῖς, Ὁμιλία ΙΒ, ΕΠΕ 22, 342). Προτρέπει μάλιστα νὰ μὴν περιφρονοῦμε αὐτὸ τὸ «μυστήριο», διότι «τύπος τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας ἐστὶν ὁ γάμος» (ὅπ.π., ΕΠΕ 22, 346).

Οὐσία τοῦ γάμου καὶ σύνδεσμος ἀκατάλυτος στὶς σχέσεις τῶν συζύγων εἶναι ἡ θυσιαστικὴ ἀγάπη. «Τίποτε δὲν ἑνώνει τόσο τὴ ζωή μας, θὰ διακηρύξει, ὅσο ὁ ἔρωτας τοῦ ἄνδρα καὶ τῆς γυναίκας… ὑπὲρ αὐτοῦ παραδίδουν καὶ τὴν ψυχὴ τους» (Εἰς Ἐφεσίους., Ὁμ. Κ’ , ΕΠΕ 21, 194). Προσδιορίζοντας τοὺς σκοποὺς τοῦ γάμου ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος ὑποστηρίζει ὅτι δόθηκε γιὰ δυὸ λόγους, «ἵνα τε σωφρονῶμεν καὶ ἵνα πατέρες γενώμεθα» (Εἰς τὸ «Διὰ τὰς πορνείας…, ΕΠΕ, 27, 98). Στὸν πρῶτο μάλιστα σκοπὸ (τὴ σωφροσύνη-ἀρετή) δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα, γι’ αὐτὸ καὶ θὰ ὑποστηρίξει: «Δὲν εἶναι ἐμπόδιο πρὸς τὴν ἀρετή» (ὁ γάμος). Διότι ἐὰν ἦταν «δὲν θὰ ἔδινε τὸν γάμο στὴ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων ὁ τῶν ὅλων δημιουργὸς Θεός» (Εἰς τὴν Γένεσιν, Ὁμ. ΚΑ’ , ΕΠΕ 2, 622). Καὶ συνεχίζει: ἄνδρες καὶ γυναῖκες «ἄς μὴ νομίζουν ὅτι ὁ γάμος εἶναι ἐμπόδιο προκειμένου κάποιος νὰ εὐαρεστήση τὸν Θεό» (ὅπ. π., Ὁμ. ΚΑ’, ΕΠΕ 2, 620). Ἡ συγκατάβαση μάλιστα τοῦ Θεοῦ, συνεχίζει ἀπευθυνόμενος στὸν ἄνδρα, ἐπέτρεψε τὸν γάμο, διότι «προνόησε καὶ γιὰ τὴν ἀνάπαυση τῶν φυσικῶν σου ὁρμῶν καὶ γιὰ τὴν ἀξιοπρέπειά σου, ὥστε καὶ νὰ καταπραΰνεις αὐτὸ χωρὶς κίνδυνο καὶ νὰ ἀποφύγεις τὴν ἀσχημοσύνη» (Ὁμ. εἰς τὸν ΜΓ’ Ψαλμό, ΕΠΕ 5, 678). Ἐπιμένοντας στὸ θέμα ἀναφέρει ἀλλοῦ: «ὄχι μόνον δὲν μᾶς ἐμποδίζει καθόλου (ὁ γάμος) εἰς τὴν κατὰ Θεὸν ζωήν, ἐὰν θέλουμε νὰ εἴμαστε προσεκτικοί, ἀλλὰ καὶ εἰσάγει μέσα μας μεγάλη παρηγορία, ἡ ὁποία καταστέλλει τὴ μαινόμενη φύση καὶ δὲν ἀφήνει τὸ σκάφος νὰ ταλαντεύεται στὸ πέλαγος, ἀλλὰ διαρκῶς τὸ προετοιμάζει νὰ κατευθύνεται στὸ λιμάνι» (Εἰς τὴν Γέν., Ὁμ. ΚΑ’, ΕΠΕ 2, 623).

Ὅμως θὰ παρατηρήσει σὲ ἄλλο σημεῖο, «ὅπως ὁ γάμος εἶναι λιμάνι, ἔτσι μπορεῖ νὰ γίνη καὶ ναυάγιο γιὰ ἐκείνους, ποὺ κακῶς τὸν χρησιμοποιοῦν» (Εἰς τὸ «Γυνὴ δέδεται…, ΕΠΕ 27, 126). Γι’ αὐτὸ καὶ προτρέπει: «Ἀγὼν ἔστω καὶ παλαίστρα ἀρετῆς ἡ οἰκία, ἵνα ἐκεῖ καλῶς γυμνασάμενος, μετὰ πολλῆς τῆς ἐπιστήμης τοῖς ἐν ἀγορᾷ προσβάλλῃς» (Εἰς Ματθαῖον, Ὁμ. ΙΑ’, ΕΠΕ 9, 376).

Γιὰ νὰ ἀποβῆ ὅμως ὁ γάμος «λιμάνι», χρειάζεται ἡ αὐτοπαραίτηση ἀπὸ ἰδιοτελεῖς ἀπαιτήσεις, ἡ ἠθελημένη αὐτοπαράδοση καὶ προσφορὰ ἀγάπης τοῦ ἑνὸς πρὸς τὸν ἄλλον καὶ ὁ ἀπὸ κοινοῦ πνευματικὸς ἀγώνας τῶν συζύγων. Δὲν δυσκολεύεται μάλιστα ὁ ἀσκητικότατος ἱεράρχης νὰ ὑποδείξη στοὺς συζύγους τρόπους συμπεριφορᾶς, ὥστε νὰ ἐπικρατῆ στὶς σχέσεις τους ἡ ἀγάπη καὶ ἀλληλοκατανόηση. Βασικὴ ἀρχὴ πάντως στὴν ἐπικοινωνία τῶν συζύγων εἶναι οἱ παραινέσεις τοῦ ἀνδρὸς πρὸς τὴν σύζυγό του νὰ προσφέρονται «μετὰ πολλῆς χάριτος καὶ καλωσύνης». Δίδει μάλιστα ὁ ἴδιος ὁ Χρυσόστομος παράδειγμα στὸν σύζυγο πὼς νὰ μιλάει στὴν σύζυγό του: «Λόγια ἀγάπης νὰ τῆς λές…(ὅπως):  Ἐγὼ ἀπὸ ὅλα, τὴ δική σου ἀγάπη προτιμῶ καὶ τίποτε δὲν μοῦ εἶναι τόσο βασανιστικὸ ἢ δυσάρεστο, ὅσο τὸ νὰ βρεθῶ κάποτε σὲ διάσταση μαζί σου. Κι ἂν ὅλα χρειασθεῖ νὰ τὰ χάσω … κι ἂν στοὺς ἔσχατους βρεθῶ κινδύνους, ὁτιδήποτε κι ἂν πάθω, ὅλα μοῦ εἶναι ἀνεκτὰ κι ὑποφερτά, ὅσο ἐσὺ μοῦ εἶσαι καλά. Καὶ τὰ παιδιά, τότε μου εἶναι περιπόθητα, ἐφ’ ὅσον ἐσὺ μᾶς συμπαθεῖς…». Καὶ συνεχίζει: «ἴσως κάποτε σοῦ πεῖ (ἡ σύζυγος): Ποτὲ ἕως τώρα δὲν ξόδεψα ἀπὸ τὰ δικά σου (χρήματα), ἔχω ἀκόμη τὰ δικά μου, ποὺ μοῦ ἔδωσαν οἱ γονεῖς μου. Τότε πές της: Τί λὲς καλή μου; Ἔχεις ἀκόμη τὰ δικά σου; Ποιά λέξη μπορεῖ νὰ εἶναι χειρότερη ἀπὸ αὐτή; Σῶμα δὲν ἔχεις πιὰ δικό σου κι ἔχεις χρήματα; Δὲν εἴμαστε δυὸ σώματα μετὰ τὸν γάμο, ἀλλὰ γίναμε ἕνα. Δὲν ἔχουμε δυὸ περιουσίες, ἀλλὰ μία… Ὅλα δικά σου εἶναι, κι’ ἐγὼ δικός σου εἶμαι, κορίτσι μου. Αὐτὸ μὲ συμβουλεύει ὁ Παῦλος λέγοντας  ὅτι ὁ ἄνδρας δὲν ἐξουσιάζει τὸ σῶμά του, ἀλλὰ ἡ γυναίκα. Κι ἂν δὲν ἔχω ἐγὼ ἐξουσία στὸ σῶμα μου, ἀλλὰ ἐσύ, πόσῳ μᾶλλον δικά σου εἶναι τὰ χρήματα… Ποτέ νὰ μὴν τῆς μιλᾶς μὲ πεζὸ τρόπο, ἀλλὰ μὲ φιλοφροσύνη, μὲ τιμή, μὲ ἀγάπη πολλή. Νὰ τὴν τιμᾶς καὶ δὲν θὰ βρεθῆ στὴν ἀνάγκη νὰ ζητήση τὴν τιμὴ ἀπὸ ἄλλους… Νὰ τὴν προτιμᾶς ἀπὸ ὅλους γιὰ ὅλα, γιὰ τὴν ὀμορφιά, γιὰ τὴ σωφροσύνη της καὶ νὰ τὴν ἐγκωμιάζης. Νὰ κάνης φανερὸ ὅτι σ’ ἀρέσει ἡ συντροφιά της κι ὅτι προτιμᾶς νὰ μένης στὸ σπίτι γιὰ νὰ εἶσαι μαζί της ἀπὸ τὸ νὰ βγαίνης στὴν ἀγορά. Ἀπὸ ὅλους τους φίλους νὰ τὴν προτιμᾶς καὶ ἀπὸ τὰ παιδιὰ ποὺ σοῦ χάρισε, κι αὐτὰ γιὰ χάρη της νὰ τὰ ἀγαπᾶς» (Εἰς Ἐφεσ. Ὁμ. 20).

Ἡ ἀντίθετη συμπεριφορὰ δὲν ταιριάζει νὰ ἐπιδεικνύεται οὔτε καὶ στοὺς δούλους, γι’ αὐτὸ καὶ σὲ ἄλλη ὁμιλία του, γράφει: «Βέβαια τὸν μὲν ὑπηρέτη θὰ ἠμπορέση κανεὶς νὰ τὸν παρεμποδίση μὲ τὸν φόβο, μᾶλλον δὲ οὔτε ἐκεῖνον… τὴ σύντροφο ὅμως τῆς ζωῆς σου, τὴ μητέρα τῶν παιδιῶν σου, τὸ θεμέλιο κάθε εὐφροσύνης, δὲν πρέπει νὰ καταδεσμεύουμε μὲ φόβο καὶ ἀπειλές, ἀλλὰ μὲ ἀγάπη καὶ καλὴ διάθεση. Διότι ποιά συζυγία ὑπάρχει, ὅταν ἡ γυναίκα τρέμη τὸν ἄνδρα της; ποιά εὐχαρίστηση θὰ ἀπολαύση ὁ ἴδιος ὁ ἄνδρας, ὅταν ζῆ μὲ τὴ γυναίκα του καὶ τῆς συμπεριφέρεται ὡς δούλη καὶ ὄχι σὰν σὲ ἐλεύθερη;» (Εἰς Ἐφ., Ὁμ. Κ’, ΕΠΕ 21, 200).

Ἡ ἀναζήτηση συζύγου, κατὰ τὸν Χρυσόστομο, ἀπαιτεῖ πολλὴ σύνεση, προσοχὴ καὶ προσευχή. Ἡ ἐσωτερικὴ ὀμορφιὰ καὶ καλλιέργεια θὰ πρέπη νὰ συγκινῆ καὶ ὄχι ἡ ἐξωτερικὴ καὶ ἐπιφανειακή, φυσικὰ οὔτε καὶ ὁ πλοῦτος. «Ψυχῆς ἐπιζήτει κάλλος» (ὅπ.π., Ὁμ. Κ’, 21, 202), θὰ ὑποστηρίξη, ἐπειδὴ «διὰ τὸν Θεὸν τοῦτο ποιῶμεν (τὸν γάμο), ἵνα σωφρονῶμεν, οὐχ ἵνα τὴν οὐσίαν εὐπορωτέραν ἐργαζώμεθα, ἀλλ’ ἵνα ψυχῆς εὐγένειαν ἐπιζητῶμεν, μὴ χρημάτων περιουσίαν, ἀλλὰ τρόπων ἀρετὴν καὶ ἐπιείκειαν» (Ἐν ταῖς Καλλένδαις, ΕΠΕ 31, 490). Μὲ αὐτὲς τὶς προϋποθέσεις δημιουργεῖται ἕνας ἄρρηκτος συζυγικὸς δεσμός, ὅπου ἡ ἀγάπη πρυτανεύει στὶς σχέσεις τους, καὶ τότε «γιὰ τὸν κάθε ἄνδρα βασιλεία εἶναι ἡ γυναίκα του, ποὺ συμφωνεῖ μὲ τὸν σύζυγό της καὶ δὲν ἀγαπᾶ ὁ βασιληᾶς τόσο πολὺ τὴν πορφύρα καὶ τὸ στέμμα, ὅσο ὁ ἄνδρας ἀγαπᾶ τὴ γυναίκα του» (Εἰς Γ’ Ψαλμόν, ΕΠΕ 5, 112).

Εἶναι εὐνόητο ὅτι σὲ μία τέτοια συζυγικὴ σχέση ἡ ἀδιαφορία καὶ ἀπιστία δὲν μπορεῖ νὰ ἀναδυθῆ καὶ ἔτσι διατηρεῖται ἡ ἱερότητα τοῦ γάμου καὶ ἡ χριστιανικὴ ἀρχὴ τῆς μονογαμίας. Γι’ αὐτὸ καὶ προτρέπει: «Τὴν κληρωθεῖσαν ἐξ ἀρχῆς γυναῖκα, ταύτην ἔχειν διὰ παντός» (Εἰς τὸ «Γυνὴ δέδεται νόμῳ…», ΕΠΕ 27, 134), «γιατί ὁ Θεὸς στὸν καθένα ἔδωσε γυναίκα, ἔθεσε ὅρια στὴ φύση, τὴν συνουσία μὲ τὴν μία ἐκείνη γυναίκα» (Εἰς Θεσσαλ., Ὁμ. Ε’,ΕΠΕ, 454). Γι’ αὐτὸ ἡ συζυγικὴ ἀπιστία-μοιχεία θεωρεῖται ἀπὸ τὸν Χρυσόστομο «παράβαση καὶ πλεονεξία καὶ ληστεία» (ὅπ.π.). Σ’ αὐτὴν τὴν περίπτωση ἡ συζυγία καταντᾶ, κατὰ τὸν Χρυσόστομο, «ναυάγιο». Ἀπευθυνόμενος δὲ στὸν μοιχό, μὲ ἀγανάκτηση τὸν ρωτᾶ: «Γιατί ἀδικεῖς τὴν σύζυγο; γιατί προσβάλλεις τὸ δικό σου μέλος; γιατί ντροπιάζεις τὴν ἀξιοπρέπειά σου; (Εἰς ΜΓ’ Ψαλμό, ΕΠΕ 5, 680), γιὰ νὰ προσθέση: «Ἔχεις γυναίκα, ἔχεις παιδιά, τί ταύτης τῆς ἡδονῆς ἴσον;» (Εἰς Ματθ., Ὁμ. ΛΖ’, ΕΠΕ 10, 596). Γιὰ νὰ προτρέψη τελικὰ τὸν ἄνδρα, λέγοντάς του: «Ὅσην ἕκαστος πρὸς ἑαυτὸν ἀγάπην ἔχει, τοιαύτην πρὸς τὴν γυναῖκα ἡμᾶς (ἐν. βούλεται ὁ Θεός) ἔχειν» (Εἰς Ἐφ., Ὁμ. Κ’, ΕΠΕ, 21, 208).

Οἱ προτροπὲς τοῦ ἁγίου Χρυσοστόμου γιὰ προσφορὰ θυσιαστικῆς ἀγάπης πρὸς τὴν σύζυγο εἶναι συνεχεῖς. Ἡ κατάσταση, ποὺ ἐπικρατοῦσε καὶ στὴν ἐποχή του, τὸν ὑποχρεώνει νὰ συμβουλεύη τὴ διαφοροποίηση τῶν χριστιανῶν ἀνδρῶν, καὶ μάλιστα τῶν συζύγων, ὥστε νὰ ἐξαλειφθῆ ἡ ἀνδρικὴ σκληρότητα καὶ ὑποτίμηση πρὸς τὸ γυναικεῖο φύλο. Γι’ αὐτὸ θὰ συμβουλεύση: στὴν «ὑπακοὴ τῆς συζύγου ὡς ἀντίρροπο ἂς προβάλλη ἡ ἀγάπη τοῦ συζύγου» (Εἰς Ἐφ., Ὁμ. Κ’, ΕΠΕ 21, 212). Ἄλλωστε, τότε μπορεῖ νὰ γίνη λόγος καὶ γιὰ ὑπακοή! Ὡς πρότυπο μάλιστα τῆς ἀγάπης τοῦ συζύγου πρὸς τὴν σύζυγό του προσφέρει τὴν θυσιαστικὴ ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ γιὰ τὴν Ἐκκλησία. Αὐτὴ τὴν ἀγάπη ὀφείλουν νὰ ἀναπτύξουν οἱ σύζυγοι μεταξύ τους, διότι τελικὰ «τίποτε δὲν ὑπάρχει πολυτιμότερο ἀπὸ τὸ ν’ ἀγαπιέται κανεὶς τόσο πολὺ ἀπὸ τὴν γυναίκα του καὶ ν’ ἀγαπᾶ αὐτὴν τὸ ἴδιο» (Εἰς Πράξ., Ὁμ. ΜΘ’, ΕΠΕ 16Β, 124).

Προτρέπει καὶ πάλι τὸν σύζυγο, λέγοντάς του: «Ἄς εἶναι ἡ σύζυγος τὸ λιμάνι σου, ἂν πρέπη νὰ σηκώνουμε ὁ ἕνας τὰ βάρη τοῦ ἄλλου, πολὺ περισσότερο τῆς συζύγου… Ἄς εἶναι ἀπὸ ὅλα σὲ μᾶς προτιμότερο αὐτή, ποὺ μαζί μας στέκεται στὸ τιμόνι νὰ μὴν στασιάζη μήτε νὰ διαχωρίζεται ἀπό μᾶς» (Εἰς Α’ Κορ., Ὁμ. ΚΣΤ’, ΕΠΕ 18Α, 166), διότι «τοῦτο πάντων συγκροτεῖ τὴν ζωήν, τὸ ὁμονοεῖν γυναῖκα πρὸς ἄνδρα…» (Περὶ τοῦ μὴ γινώσκειν…, ΕΠΕ 31, 300).

Καὶ τὴν Οἰκογένεια ὁ ἱερὸς Πατέρας τὴν «βλέπει» ὡς μυστήριο. « Ἰδοὺ πάλιν ἀγάπης μυστήριον», θὰ ὁμολογήσει. «Ἂν οἱ δυὸ μὴ γένωνται  ἕν, οὐκ ἐργάζονται πολλούς… Γυνὴ γὰρ καὶ ἀνὴρ οὐκ εἰσιν ἄνθρωποι δύο, ἀλλὰ ἄνθρωπος εἷς… Δία τοῦτο γοῦν καὶ ἀκριβῶς εἶπεν, οὐκ ἔσονται μία σάρξ, ἀλλ’ «εἰς σάρκα μίαν», τὴν τοῦ παιδὸς συναπτόμενοι. Πῶς γίνονται εἰς σάρκα μίαν; Γέφυρά ἐστι τὸ παιδίον» (Πρὸς Κόλ., Ὁμ. ΙΒ’, ΕΠΕ 22, 342-344). Ἡ γέννηση παιδιῶν, καὶ κατὰ τὸν Χρυσόστομο, εἶναι «μεγάλη παρηγοριὰ στὴ θνητότητα», ποὺ ἀκολούθησε τὴν πτώση.(Εἰς τὴν Γέν., Ὁμ. ΙΗ’, ΕΠΕ 2,51).

Στὴν οἰκογένεια ὁ ἅγιος Πατέρας, ἀποδίδοντας ἱερότητα, τὴν χαρακτηρίζει «μικρὴ ἐκκλησία»: «καὶ ἡ οἰκία γὰρ ἐκκλησία ἐστὶ μικρά» (Εἰς Ἐφ., Ὁμ. Κ’, ΕΠΕ 21, 222). Γιὰ νὰ προτρέψη σὲ ἄλλη ὁμιλία του: «Ἐκκλησίαν ποίησόν σου τὴν οἰκίαν. Καὶ γὰρ ὑπεύθυνος εἰ καὶ τῆς τῶν παίδων καὶ τῆς τῶν οἰκετῶν σωτηρίας» (Εἰς Γέν., Ὁμ. ΣΤ’, ΕΠΕ 8, 106). Ἢ ἀλλοῦ: «Ἔστω ἐκκλησία ἡ οἰκία ἐξ ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν συνεστηκυῖα». Γιὰ τὴν ἱερότητα τῆς οἰκογένειας καὶ τὴν ἔκφρασή της ὡς «σώματος Χριστοῦ» καὶ «μικρῆς ἐκκλησίας», δὲν δέχεται καμμία ἀμφιβολία ὁ ἱερὸς Πατέρας: «Μὴ νομίσεις ὅτι ἐπειδὴ ἐσὺ ὁ ἄνδρας εἶσαι μόνος καὶ αὐτὴ ἡ γυναίκα εἶναι μόνη αὐτὸ εἶναι ἐμπόδιο (γιὰ νὰ σχηματίσετε ἐκκλησία). Γιατί, ὅπως μᾶς λέγει ὁ Κύριος, ὅπου εἶναι δυὸ συναγμένοι στὸ ὄνομά μου, ἐκεῖ βρίσκομαι ἀνάμεσά τους» (Εἰς Πρ., Ὁμ. ΙΒ’). Γιὰ νὰ συγκεκριμενοποιήση σὲ ἄλλο σημεῖο τὴ θέση του: «Ἔνθα ἀνὴρ καὶ γυνὴ καὶ παιδὶα καὶ ὁμόνοια καὶ φιλία καὶ τῆς ἀρετῆς συνδεδεμένοι δεσμοῖς, ἐκεῖ μέσος ὁ Χριστός» (Εἰς Γέν., Ὁμ. Ζ’, ΕΠΕ 8, 138). Καὶ πάλι θὰ προτρέψη, λέγοντας: «Ἀγὼν ἔστω καὶ παλαίστρα ἀρετῆς ἡ οἰκία, ἵνα ἐκεῖ καλῶς γυμνασάμενος, μετὰ πολλῆς τῆς ἐπιστήμης τοῖς ἐν ἀγορᾷ προσβάλλῃς» (Εἰς Ματθ., Ὁμ. Ε’, ΕΠΕ 9, 164). Ἡ οἰκογένεια, δηλαδή, εἶναι ὁ χῶρος προετοιμασίας (προπόνησης) γιὰ τὴν ἐπίδοση στὸ ἄθλημα τῆς ζωῆς καὶ τοῦ δημόσιου βίου.

Ὑπάρχουν ὅμως γι’ αὐτὸ προϋποθέσεις. Ὁ σύνδεσμος τῆς οἰκογένειας μὲ τὸν ἐκκλησιαστικὸ χῶρο καὶ ἡ συμμετοχὴ τῶν μελῶν της στὴν λατρευτική-μυστηριακὴ ζωὴ θεωρεῖται ἀπὸ τὸν Χρυσόστομο ἀπαραίτητος. Διότι, ἐκτὸς πολλῶν ἄλλων, ὁ σύνδεσμος μὲ τὴ «μεγάλη οἰκογένειά» μας, τὴν Ἐνορία, θὰ βοηθήση, ὥστε ἡ διαδικασία ἀγωγῆς τῶν παιδιῶν νὰ γίνη εὐκολότερη («οὕτω ῥάων ἐγίνετο καὶ εὔκολος ἡμῖν ἡ τῶν παίδων διόρθωσις» (Εἰς τὸ Χήρα καταλεγέσθω…, ΕΠΕ 27, 486).

Σύμφωνα καὶ μὲ τοὺς ἄλλους Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, ὁ Χρυσόστομος τονίζει ὅτι ὅσο καὶ ἂν ἡ γέννηση παιδιῶν εἶναι ἰδιαίτερη εὐλογία, ἐν τούτοις χάνει τὴν ἀξία της, ἐὰν δὲν συνοδεύεται ἀπὸ τὴν ἄσκηση ἀγωγῆς. Ἐπανειλημμένως θὰ διακηρύξη: «οὐ τὸ τεκνοποιεῖν, ἀλλὰ τὸ τεκνοτροφεῖν ποιεῖ τοὺς γονέας… τὸ μὲν γὰρ τῆς φύσεως, τὸ δὲ τῆς προαιρέσεώς ἐστι. Οὐ τὸ γεννῆσαι τέκνα, ἀλλὰ τὸ θρέψαι τέκνα, τοῦτο φέρει μισθόν» (Περὶ Ἄννης, Ὁμ. Α’ ΕΠΕ 8Α, 24), διότι οἱ προσπάθειες γιὰ τὴν ἀνατροφὴ τῶν παιδιῶν εἶναι ἀφορμὴ γιὰ κατορθώματα τῶν γονέων. Ἀπευθυνόμενος δὲ πρὸς τὶς μητέρες τονίζει: «ἂν τὰ παιδιά…δεχθοῦν τὴν κατάλληλη ἀγωγὴ καὶ ὁδηγηθοῦν στὴν ἀρετὴ μὲ τὴ δική σου φροντίδα, αὐτὸ γίνεται αἰτία καὶ ἀφορμὴ πολλῆς σωτηρίας γιὰ σένα καὶ μαζὶ μὲ τὰ δικά σου κατορθώματα θὰ δεχθεῖς καὶ γιὰ τὴν φροντίδα αὐτῶν μεγάλη ἀμοιβή» (Περὶ Ἄννης, Ὁμ. Α’, ΕΠΕ 8Α, 25).

Τὴν ἄσκηση ἀγωγῆς ὀφείλουν οἱ γονεῖς νὰ τὴν ἀρχίσουν ἀπὸ πολὺ νωρίς, διότι «ὅπως τὰ φυτά, τότε προπάντων ἔχουν μεγάλη ἀνάγκη ἀπὸ τὴ φροντίδα μας, ὅταν εἶναι τρυφερά, ἔτσι καὶ τὰ παιδιά» (ΕΠΕ, 30, 655). Περιεχόμενο τῆς ἀγωγῆς, ποὺ θὰ προσφέρεται ἀπὸ τοὺς γονεῖς, κυρίως βιωματικά, εἶναι νὰ ἐναποθέτουν «στὴν ψυχὴ τους καλωσύνη, σωφροσύνη σεμνότητα καὶ κάθε ἄλλη ἀρετή» (Περὶ Ἄννης, Ὁμ. Γ’, ΕΠΕ 8Α, 85).

Ἰδιαιτέρως τονίζει τὴν ἀνάγκη ἄσκησης τῆς ἀγωγῆς καὶ ἀπὸ τὸν πατέρα. «Δυὸ διδάσκαλοι, γράφει, ὁδηγοῦν στὴ γνώση τοῦ Θεοῦ: ἡ κτίση καὶ ἡ συνείδηση. Ὑπάρχει ὅμως καὶ «τρίτος διδάσκαλος». Ποιός; Ὁ Πατέρας, ποὺ ἔλαχε στὸν καθένα. Γι’ αὐτό, ἄλλωστε, μᾶς ἔκανε ὁ Θεὸς νὰ ἀγαπιώμαστε ἀπὸ αὐτούς, ποὺ μᾶς γέννησαν, γιὰ νὰ ἔχουμε ἐκπαιδευτὲς στὴν ἀρετή. Γιατί τὸν πατέρα δὲν τὸν κάνει μόνο τὸ νὰ σπείρη, ἀλλὰ καὶ τὸ νὰ ἐκπαιδεύση καλὰ οὔτὲ ἡ κυοφορία κάνει κάποια μητέρα, ἀλλὰ ἡ καλὴ ἀνατροφή» (Περὶ Ἄννης, Ὁμ. Α’, ΕΠΕ 8Α, 21).

Οἱ προτροπὲς τοῦ Χρυσοστόμου γιὰ ἄσκηση ἀγωγῆς εἶναι συνεχεῖς. «Θεώρησε (πατέρα) πὼς ἔχεις στὸ σπίτι ἀγάλματα, τὰ παιδιά. Κάθε μέρα νὰ τὰ διορθώνης καὶ νὰ τὰ φροντίζης προσεκτικὰ καὶ μὲ κάθε τρόπο νὰ στολίζεις καὶ νὰ διαπλάθης τὴν ψυχὴ τοὺς» (Εἰς τὸ Χήρα καταλεγέσθω…, ΕΠΕ 27, 485). Καρπὸς τῆς ἐμπειρίας του, γιὰ ὅσους πατέρες ἀμελοῦν τὴν ἀγωγὴ τῶν παιδιῶν τους, εἶναι ὁ ἀποφθεγματικὸς καὶ αὐστηρός του λόγος: «ὅσοι δὲν φροντίζουν γιὰ τὴν ἀνατροφὴ τῶν παιδιῶν τους «παιδοκτόνοι μᾶλλόν εἰσι» (Εἰς τὸ Χήρα καταλεγέσθω…, ΕΠΕ 27, 476). Γιὰ νὰ ἐπαναλάβη ἀλλοῦ, «οἱ πατέρες εἶναι καὶ παιδοκτόνοι, ὅσοι δὲν συμπεριφέρονται αὐστηρὰ στὰ ἀδιάφορα παιδιὰ τοὺς» (Εἰς τὸ Χήρα καταλεγέσθω…, ΕΠΕ, 27, 483).

Καὶ γιὰ τὶς μητέρες ὅμως, ποὺ ἀμελοῦν τὴν ἀγωγὴ τῶν παιδιῶν τους, θὰ πῆ: «παιδοκτόνοι μᾶλλόν εἰσι αἱ μητέρες». Ἀπευθυνόμενος τελικὰ καὶ στοὺς δυὸ γονεῖς, συμπληρώνει: «Αὐτὸ δὲν τὸ λέγω μόνο πρὸς τὶς γυναῖκες, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἄνδρες. Γιατί καὶ πολλοὶ πατέρες … κάνουν καὶ ἐπιχειροῦν τὰ πάντα γιὰ νὰ ἀποκτήση ὁ γιός τους καλὸ ἄλογο (αὐτοκίνητο θὰ λέγαμε σήμερα), λαμπρὸ σπίτι καὶ ἀκριβὸ χωράφι, γιὰ τὸ πῶς ν’  ἀποκτήση ὅμως καλὴ ψυχὴ καὶ εὐσεβῆ διάθεση δὲν κάνουν ἀπολύτως τίποτε» (Εἰς τὸ «Χήρα καταλεγέσθω…», ΕΠΕ 27, 477).

Στὴν ἐπαναστατικότητα τῶν παιδιῶν ἀντιπροβάλλεται ἡ τρυφερότητα, συγχωρητικότητα καὶ ἀγάπη τῶν γονέων. Ὑποδεικνύει μάλιστα στοὺς παιδαγωγούς, συγκαταλέγοντας σ’ αὐτοὺς καὶ τὸν ἑαυτό του, ἀφοῦ καὶ ὁ ἴδιος δρᾶ ὡς πνευματικὸς πατέρας, τρόπους ψυχοσωματικῆς ἐπικοινωνίας μὲ αὐτά: «συγχρόνως μὲ τὰ λόγια… ποὺ θὰ λέμε (στὸ παιδί), νὰ τὸ φιλοῦμε καὶ νὰ τὸ ἀγκαλιάζουμε καὶ νὰ τὸ σφίγγουμε στὴν ἀγκαλιά μας, δείχνοντάς του ἔτσι τὴν ἀγάπη μας. Μὲ ὅλα αὐτὰ τὸ ἠρεμοῦμε» (ΕΠΕ 30,693). Ἀκόμη καὶ στὶς πτώσεις τους θεωρεῖ ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος, ὅτι οἱ γονεῖς πρέπει νὰ εἶναι συγκαταβατικοὶ καὶ ἡ ἀγάπη «καθάπερ χρυσαῖς ταῖς πτέρυξι συγκαλύπτει πάντα τὰ ἁμαρτήματα τῶν ἀγαπωμένων» (Εἰς Α’ Κόρ., Ὁμ. ΛΓ’, ΕΠΕ 18Α, 384).

     Στὴν ἄσκηση τῆς ἀγωγῆς ἀποδέχεται ὁ Χρυσόστομος καὶ τὴν ἀπειλὴ  τιμωρίας, ἡ ὁποία ὅμως «τότε εἶναι σωστή, ὅταν πιστεύεται ὅτι θὰ πραγματοποιηθεῖ , ἂν ὅμως ἐκεῖνος ποὺ ἔφταιξε συνηθίσει στὴν ἐπιείκεια, θὰ δείξη περιφρόνηση» (στὴν ἀπειλή)  (ΕΠΕ, 30,651). Διαπιστώνει ὅμως ὅτι πολλοὶ  γονεῖς καὶ ἰδιαιτέρως οἱ πατέρες, «ἐπειδὴ δὲν θέλουν νὰ μαστιγώσουν, οὔτε νὰ ἐπιτιμήσουν μὲ λόγια, οὔτε νὰ στενοχωρήσουν τὰ παιδιά τους, ἂν καὶ κάνουν ἄτακτη καὶ παράνομη ζωή, πολλὲς φορὲς τὰ εἶδαν νὰ φθάνουν στὰ χειρότερα καὶ νὰ ὁδηγοῦνται στὰ δικαστήρια καὶ νὰ τιμωροῦνται… Καὶ μαζὶ μὲ τὴ συμφορὰ γίνεται μεγαλύτερη ἡ ντροπή, ὅταν μὲ τὸν θάνατο (τὸν πνευματικό) τοῦ παιδιοῦ, ὅλοι δείχνουν τὸν πατέρα καὶ τὸν ἀναγκάζουν νὰ μὴν θέλει νὰ πατήση στὴν ἀγορά» (Εἰς τὸ «Χήρα καταλεγέσθω…»,ΕΠΕ 27,483).

Ἡ πνευματικὴ κληρονομιά, ποὺ προσφέρουν οἱ γονεῖς στὰ παιδιά τους, γιὰ τὸν Χρυσόστομο, «θησαυρός ἐστιν δαπανηθῆναι μὴ δυνάμενος…»(Εἰς Γέν., Ὁμ. ΖΣΤ’, ΕΠΕ 5,56). Καὶ αὐτὴ ἡ κληρονομιὰ καταξιώνει τοὺς γονεῖς, γιατί ὄχι μόνο δρᾶ εὐεργετικὰ στὰ παιδιά τους, ἀλλὰ καὶ στὰ παιδιὰ τῶν παιδιῶν τους καὶ γενικὰ στοὺς ἀπογόνους τους. Γι’ αὐτὸ θὰ συστήση: «Ἂν ἐσὺ ἀναθρέψεις σωστὰ τὸ παιδί σου, ἔτσι καὶ ἐκεῖνο θὰ ἀναθρέψη τὸν γιό του καὶ ἐκεῖνος τὸν δικό του γιό, καὶ σὰν μία ἀδιάσπαστη ἁλυσίδα ἄριστου τρόπου ζωῆς θὰ προχωρήση τὸ πράγμα μέχρι τὸ τέλος, παίρνοντας ἀπὸ σένα τὴν ἀρχὴ καὶ τὴν ρίζα καὶ φέρνοντας τοὺς καρποὺς τῆς φροντίδας σου στοὺς ἀπογόνους σου» (Εἰς τὸ Χήρα καταλεγέσθω…,ΕΠΕ 27, 485).

Ὁ χρυσοστομικὸς λόγος καὶ γενικότερα τὸ πατερικὸ ἦθος δὲν ἔπαυσε σὲ κάθε ἐποχὴ-ἑπομένως καὶ στὴ δική μας-νὰ διαποτίζη τὴ συνείδηση ὅλων ἐκείνων, ποὺ σταθερὰ διακρατοῦν τὴ σχέση τους μὲ τὴ ζωὴ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ σώματος. Καὶ αὐτοὶ ἀκριβῶς ἀποβαίνουν, καὶ κατὰ τὸν Μακρυγιάννη, «ἡ μαγιά», ποὺ διατηρεῖ τὴν ποιότητα, πληρότητα καὶ καθολικότητα τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς.

*ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ‘Ἐρῶ’ , ΙΑ΄ ΤΕΥΧΟΣ, ΙΟΥΛ.-ΣΕΠΤ. 2012

http://www.enromiosini.gr/%CE%B3%CE%B1%CE%BC%CE%BF%CF%83-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%B3%CE%B5%CE%BD%CE%B5%CE%B9%CE%B1/

Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΑΓ. ΙΩΑΝΝΗ ΤΟΝ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟ

Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΑΓ. ΙΩΑΝΝΗ ΤΟΝ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟ

Τσακτσίρα Μαρίας

Νηπιαγωγοῦ

«Περὶ παίδων ἀνατροφῆς» Λόγος, MPG 63, 763- 772

     Πρόκειται γιὰ ἕναν αὐτοτελῆ προφορικὸ λόγο, ὁ ὁποῖος περιέχει ἀνθολογημένες παιδαγωγικὲς θέσεις ἀπὸ πολλοὺς ἄλλους λόγους καὶ ὁμιλίες τοῦ Χρυσοστόμου. Ὁ Κ. Λουκάκης γράφει εἰσάγοντας τὸν ἀναγνώστη στὸ κείμενο: «Δὲν ἔχει τὴν πλούσια σύνθεση τῆς πραγματείας, οὔτε τὴ λεπτομερῆ ἀνάλυσή της, ἀλλὰ ἔχει τόνο ὑψηλὸ στὴ γενικότητά του καὶ αὐστηρότητα ἀνάλογη πρὸς τὴ σημασία τοῦ σκοποῦ τῆς ἀνατροφῆς». Τὸ σῶμα τοῦ λόγου αὐτοῦ διανθίζεται ἀπὸ μία πληθώρα παραδειγμάτων ποὺ ἀφοροῦν στὰ πρόσωπα  τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καὶ λειτουργοῦν ἐνισχυτικὰ σὲ ὅσα ὁ ὁμιλητὴς συμβουλεύει τόσο τοὺς γονεῖς, ὅσο, ἀπὸ κάποιο σημεῖο καὶ ἔπειτα, καὶ τὰ παιδιά.

     Ἀρχικά, παρουσιάζονται σύντομα τρία παραδείγματα, τοῦ Ἰώβ, τοῦ  Ἀβραὰμ καὶ τοῦ βασιλιᾶ Δαβίδ, τὰ ὁποῖα καλοῦνται ὅσοι εἶναι γονεῖς νὰ μιμηθοῦν ἀνεπιφύλακτα, θέτοντας ὡς πρώτιστη προτεραιότητα τῆς ἀγωγῆς τῶν παιδιῶν τους τὴ φροντίδα γιὰ τὴν ψυχικὴ καλλιέργεια καὶ τὴν πνευματικὴ πρόοδό τους. Ἡ μετάδοση τῆς εὐσέβειας καὶ τῆς ἀρετῆς σ’  αὐτὰ θεωρεῖται μέλημα σπουδαιότερο ἀπὸ κάθε ἄλλο καὶ ἀποτελεῖ τὸ ἐναρκτήριο μήνυμα τοῦ λόγου αὐτοῦ. Παραπέμπει δὲ τὸν ἀναγνώστη τοῦ κειμένου στὸ ρητό τοῦ Αὐγουστίνου γιὰ τὰ παιδιὰ καὶ ὅσους προσπαθοῦν νὰ τὰ καθοδηγήσουν σύμφωνα μὲ ὅσα συμβουλεύει ὁ Χρυσόστομος: «Ἀγάπα τὸν Θεὸ καὶ κάνε ὅ,τι θέλεις».

   «Δεῖ τοίνυν σκοπεῖν τοὺς γονεῖς, οὐχ ὅπως τοὺς παῖδας ἐν ἀργυρίῳ καὶ χρυσίῳ πλουσίους ποιήσωσιν, ἀλλ’ ὅπως ἐν εὐλαβείᾳ καὶ φιλοσοφίᾳ (σύνεση) καὶ τῇ κτήσει τῆς ἀρετῆς πάντων γένοιντ’ ἂν εὐπορώτεροι». Ἡ παιδαγωγικὴ αὐτὴ θέση τοῦ Χρυσορρήμονος ἐπανέρχεται κάθε φορά ποὺ μιλᾶ γιὰ τὰ παιδιά, τοὺς γονεῖς καὶ τὴ σχέση τους μὲ τὰ χρήματα. Σὲ μία ὁμιλία του ἐπάνω στὸ κείμενο τῆς Γενέσεως ἀναφέρει ὅτι οἱ γονεῖς θὰ πρέπει «νὰ διδάσκουν τὰ παιδιά τους νὰ προτιμοῦν πάνω ἀπὸ ὅλα τὴν ἀρετὴ καὶ νὰ μὴν θεωροῦν ὅτι εἶναι σπουδαῖο πράγμα ἡ χρηματικὴ περιουσία. Διότι αὐτὴ πολλὲς φορὲς γίνεται ἐμπόδιο στὴν ἀρετή, ὅταν δὲν γνωρίζει ὁ νέος πῶς πρέπει νὰ χρησιμοποιεῖ τὰ χρήματα».

    Πράγματι,  ἡ ἀναστάτωση καὶ οἱ συγκρούσεις ποὺ ταράσσουν τὴν οἰκογενειακὴ γαλήνη στὰ χρόνια τῆς ἐφηβείας ἀναδεικνύουν τὴ σημασία τοῦ νὰ ἔχει «περάσει» ὅσο νωρίτερα γίνεται στὰ παιδιὰ τὸ μήνυμα τῆς οἰκονομίας, τῆς ὀλιγάρκειας καὶ τοῦ σεβασμοῦ ἀπέναντι στὰ χρήματα ποὺ οἱ γονεῖς μὲ μεγάλο κόπο κερδίζουν. Ἀλλὰ  καὶ στὴν ὄγδοη ὁμιλία του ἐπάνω στὴν πρὸς Ρωμαίους ὁ Χρυσόστομος λέει χρησιμοποιώντας μάλιστα μὲ συγκινητικὸ τρόπο τὸ α΄ πληθυντικὸ πρόσωπο: «Ὅσο ζοῦμε θὰ μπορέσουμε νὰ ζητᾶμε καὶ εὐθύνες καὶ νὰ σωφρονίζουμε καὶ νὰ συγκρατοῦμε τὰ παιδιά, ὅταν κάνουν κακὴ διαχείριση τῶν ὑπαρχόντων. Ὅταν ὅμως πεθάνουμε, ἂν μαζὶ μὲ τὴ δική μας ἀπουσία καὶ τὴ νεότητα δώσουμε καὶ τὴν ἐξουσία ποὺ προέρχεται ἀπὸ τὸν πλοῦτο, θὰ ὠθήσουμε τὰ δυστυχισμένα καὶ ταλαίπωρα αὐτὰ παιδιὰ σὲ ἄπειρους γκρεμούς». Σὲ ὅσα σοφὰ συνοψίζει ὁ Κορνιτσέσκου ἀναγνωρίζει κανεὶς ἀμέσως, παρ’ ὅλα αὐτά, τὸ ἰδεῶδες πολλῶν σύγχρονων γονέων: «Συνήθως οἱ γονεῖς περιορίζουν τὸ καθῆκον πρὸς τὰ παιδιά τους συγκεντρώνοντας πλούτη ἢ ἐκπαιδεύοντὰς τα γιὰ ἄνετη ζωὴ καὶ ἀπόκτηση περιφανοῦς ὀνόματος. Δὲν λυποῦνται γι’ αὐτὸ τὸν σκοπὸ τίποτε, οὔτε χρόνο, οὔτε χρήματα, οὔτε προσπάθειες, οὔτε αὐτὴν τὴν ψυχὴ τῶν παιδιῶν, τὴν ὁποία παραδίδουν μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο στὴ διαφθορά». Σχετικὰ ἀποσπάσματα ἐντοπίζονται λίγο παρακάτω καὶ εἶναι τὰ ἑξῆς:  «[…]Ὅπως δὲ ψυχὴ καλὴ καὶ προαίρεσις εὐσεβὴς οὐδένα ἔχεις λόγον». «Ἂν δὲ ἡ ψυχὴ γενναία γένηται καὶ φιλόσοφος (φρόνιμη), κἂν μηδὲν ἔνδον ἀποκείμενον ἢ (περιουσία), τὰ πάντων δυνήσεται μετὰ ἀδείας (εὐκολία) σχεῖν». Ὁ τόνος τοῦ ὁμιλητῆ ἀλλάζει ἐμφανῶς καὶ σχεδὸν κατηγορεῖ τοὺς γονεῖς γι’ αὐτὴν τὴν ἀμέλεια σὲ ὅ,τι ἀφορᾶ τὴν ψυχοπνευματικὴ ὑπόσταση τῶν παιδιῶν καὶ τὶς ἀνάγκες καθοδήγησής τους.

     «Καὶ τὰς εἰσόδους αὐτῶν καὶ τὰς ἐξόδους μετὰ ἀκριβείας (προσεκτικὰ) περιεργάζεσθαι χρή, τὰς διατριβὰς (ποὺ περνοῦν τὸν καιρό τους), τὰς συνουσίας (παρέες)». Ἡ εὐθύνη τῶν γονέων γιὰ τὴν ἐπίβλεψη τῶν συναναστροφῶν καὶ τῶν ἀσχολιῶν τῶν παιδιῶν τους εἶναι τεράστια. Δυστυχῶς, ἡ ἔκθεση αὐτῶν τῶν τρυφερῶν καὶ ἀδιαμόρφωτων ὑπάρξεων στὶς  ἐπιδράσεις τῆς ἄλογης χρήσης τῆς τηλεόρασης καὶ ἡ ἐπαφή τους μὲ κάθε ἄλλο παρὰ ἄξιους ἐμπιστοσύνης ἀνθρώπους  εἶναι δύο μόνο ἀπὸ τὶς μορφές, ποὺ λαμβάνει σήμερα  ἡ ἐγκληματικὴ παραμέληση ἐκ μέρους τῶν γονέων. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπο, οἱ γονεῖς βρίσκονται συνήθως πολὺ νωρὶς πρὸ δυσάρεστων τετελεσμένων γεγονότων:  ἀπώλεια τῆς παιδικῆς ἀθωότητας, βλάβες στὴν ψυχοσωματικὴ ἀκεραιότητα τῶν παιδιῶν, ἀναστολὴ τῆς ἀνάπτυξής τους, παθητικότητα ἀπέναντι σὲ κάθε εἴδους δραστηριότητα κ.ἄ.

    Τὰ παιδιὰ δὲν διαθέτουν τὴν ἐνήλικη ὡριμότητα, γνώση καὶ πείρα, ὥστε νὰ μποροῦν νὰ προστατέψουν τὸν ἑαυτό τους καὶ ἀντιμετωπίζουν ἀνθρώπους καὶ πράγματα μὲ ἕναν ἐνθουσιώδη αὐθορμητισμό, μὲ ἀποτέλεσμα συχνότατα νὰ πέφτουν σὲ ἐπικίνδυνες παγίδες, ἀπὸ τὶς ὁποῖες «βρίθει» ὁ κόσμος ποὺ μεγαλώνουν. Ἔτσι, προβάλλει ἀπόλυτα ἀπαραίτητη  ἡ παρέμβαση -πάντοτε μὲ ἀγάπη ἀλλὰ καὶ σταθερότητα-τῶν γονέων, ποὺ θὰ διακρίνουν ποιά παρέα εἶναι ἡ καταλληλότερη γιὰ τὰ παιδιά τους, ποιοί ἄνθρωποι δὲν θὰ τὰ βλάψουν καὶ τί εἶναι αὐτὸ ποὺ θὰ τὰ ὠφελήσει πραγματικά, ὥστε νὰ ἐπιδιώξουν πρὸς αὐτὸ νὰ τὰ στρέψουν: Νὰ συγκεντρώνουν ὁμαδικὰ χρήματα γιὰ ἀγαθοεργίες, νὰ κάνουν ἐπισκέψεις σὲ μοναχικοὺς ἢ ἀσθενεῖς συνανθρώπους, νὰ κατασκευάζουν δῶρα κ.ἄ.

    Ὁ Χρυσόστομος ἐνθαρρύνει τοὺς γονεῖς νὰ βροῦν καλὴ παρέα γιὰ τὰ παιδιά τους γιὰ νὰ ἐπιθυμοῦν αὐτὰ νὰ μιμοῦνται τοὺς καλοὺς φίλους (ἡ καλὴ ζήλεια). Στόχος εἶναι ἡ ἑπόμενη καλύτερη, μετὰ τοὺς γονεῖς, παρέα νὰ μπορεῖ νὰ ἐνισχύει τὸ ἔργο τῆς ἀνατροφῆς, γιὰ τὸ ὁποῖο αὐτοὶ πασχίζουν, καὶ ὄχι νὰ τὸ ἀλλοτριώνει. Φυσικά, δὲν εἶναι ρεαλιστικὸ νὰ θεωρήσει κανείς ὅτι τὰ παιδιὰ πρέπει  νὰ ἀνατραφοῦν μέσα σὲ ἕνα «ἀποστειρωμένο» περιβάλλον. Κάτι τέτοιο, ὅταν ἐφαρμόζεται, ἀποβαίνει τὶς περισσότερες φορὲς ἐπιζήμιο. Τὰ παιδιὰ δὲν καταφέρνουν νὰ δημιουργήσουν ἀντιστάσεις καὶ νὰ ἀνεξαρτητοποιηθοῦν ὁμαλὰ ἀπὸ τὴ γονικὴ προστασία, ἐφόσον δὲν εἶχαν ποτὲ τὴ δυνατότητα νὰ ἀντιμετωπίσουν δύσκολες περιστάσεις ἢ δύσκολους ἀνθρώπους. Μία ἄποψη-πρόταση ἐμπνευσμένη ἀπὸ τὶς παιδαγωγικὲς θέσεις τοῦ Χρυσοστόμου πάνω στὸ λεπτὸ αὐτὸ ζήτημα εἶναι ἡ ἑξῆς: «Θὰ προσπαθήσουμε (οἱ γονεῖς) νὰ κατευθύνουμε τὴν ἐνεργητικότητά τους σὲ ὑγιεῖς διασκεδάσεις καὶ σὲ καλὴ συντροφιά, ἀλλὰ δὲν θὰ μπορέσουμε νὰ ἀποφύγουμε ὅλες τὶς ἀρνητικὲς ἐμπειρίες. Πρέπει νὰ δεχθοῦμε αὐτὲς τὶς ἐμπειρίες ὡς ἕνα εἶδος ἐμβολίου. Μποροῦμε νὰ συζητᾶμε αὐτὲς τὶς ἀρνητικὲς ἐμπειρίες μαζί τους καὶ νὰ προσπαθοῦμε νὰ τοὺς ἐμφυτεύσουμε ἕνα σωστὸ αἰσθητήριο, ὥστε νὰ εἶναι σὲ θέση νὰ διακρίνουν τί προκαλεῖ πνευματικὴ καὶ ψυχικὴ βλάβη καὶ νὰ μάθουν νὰ περιορίζουν τοὺς κινδύνους». Εἶναι εὐεργετικὸ γιὰ τὰ παιδιὰ νὰ εἶναι ὑποψιασμένα, νὰ ἔχουν ἀγωνιστικὸ φρόνημα καὶ νὰ μὴν πιστεύουν ὅτι ὁ κόσμος ποὺ τὰ περιβάλλει εἶναι «ἀγγελικὰ πλασμένος».

   «Ὅταν γὰρ σὺ μὴ παιδεύσῃς, ὅταν σὺ μὴ σωφρονίσῃς (φρονηματίσεις), μιαροῖς ἀνθρώποις καὶ διεφθαρμένοις ἑαυτὸν ἀναμίξας, καὶ κοινωνήσας τῆς πονηρίας αὐτοῖς, ὑπὸ τοὺς κοινοὺς ἄγεται νόμους […]καὶ μετὰ τῆς συμφορᾶς μείζων ἡ αἰσχύνη γίνεται, δακτυλοδεικτούντων ἁπάντων τὸν πατέρα». «Τολμᾷς ὅλως πατὴρ ἔτι καλεῖσθαι, οὕτω προδοὺς τὸν υἱόν, καὶ τὴν ἀναγκαίαν αὐτῷ φορὰν (δρόμο, πορεία) οὐκ εἰσενεγκὼν, ἀλλὰ περιιδὼν ὑπὸ πάσης διαφθαρῆναι κακίας;» Στὸ σημεῖο αὐτό, συνδέοντας ὁ ὁμιλητὴς τὰ λεγόμενα μὲ τὸ ἀμέσως προηγούμενο θέμα, θίγει τὸ ζήτημα τῆς ὑπερβολικῆς ἐπιείκειας πρὸς τὰ παιδιὰ καὶ τῆς ἀπουσίας ἀκόμη καὶ τῆς παραμικρῆς αὐστηρότητας, χάριν μίας νοσηρῆς λατρείας καὶ γιὰ τὶς παρεκτροπὲς καὶ ἰδιοτροπίες τους. Ὁ ἐσφαλμένος τρόπος χειρισμοῦ κακῶν συμπεριφορῶν τῶν παιδιῶν -«παιδὶ εἶναι, ἄφησέ το!» ἢ αὐτὸ ποὺ ὁ Χρυσόστομος ἀλλοῦ καυτηριάζει: «Οὐκ ἀνέχομαι κλαῖον τὸ παιδίον ἰδεῖν»(!) (Ὁμιλία 30ή στὶς Πράξεις τῶν Ἀποστόλων, ΜPG 60, 226)- ἔχει, ἀργότερα συνήθως, ὡς ἀποτέλεσμα, τόσο τὸ στενότερο, ὅσο καὶ τὸ εὐρύτερο κοινωνικὸ περιβάλλον νὰ ὑφίσταται τὶς θλιβερὲς συνέπειες καὶ νὰ ἐνοχοποιεῖ τοὺς γονεῖς, ποὺ δὲν ἔθεσαν ὅρια καὶ φραγμοὺς ὅταν ἦταν ἀκόμη καιρός, παρὰ ἐθελοτυφλοῦσαν. Ό,τι οἱ γονεῖς δὲν τιμωροῦσαν ὅταν ἔπρεπε, θὰ τὸ τιμωρήσουν ἀργότερα οἱ νόμοι τῆς πολιτείας καὶ οἱ ἐκπρόσωποι τῆς δικαιοσύνης.

    Ὁ Χρυσόστομος γράφει ἀναλύοντας κάποιο ρητὸ τὸ ἑξῆς συγκλονιστικό: «Πολλοὶ γοῦν καὶ νῦν πατέρες τοὺς ἑαυτῶν υἱούς, οὐχ ὡς υἱοὺς ἐνάγουσιν (παιδαγωγοῦν), ἀλλὰ μετὰ τοῦ πρέποντος οἰκέταις φόβου» (Ἐπάνω στὸ ρητὸ «Ἔχοντες τὸ αὐτὸ πνεῦμα…» Β΄, ΜPG 51, 286). Οἱ γονεῖς ἀντιμετωπίζουν τὰ παιδιά τους σὰν νὰ τὰ φοβοῦνται! Τὸ «νῦν» τοῦ τέταρτου αἰώνα μ. Χ. πόσο θυμίζει τὸν εἰκοστὸ πρῶτο! Μὲ ἔμφαση σημειώνει ὁ Β. Σκιαδάς: «Ἡ κακῶς νοούμενη ἐλευθερία διασπᾶ τὸ ἐγὼ τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἐπιφέρει σχίσμα στὴ σκέψη καὶ στὴ θέληση. Ἡ τάση ὁρισμένων γονέων νὰ καλοπιάνουν διαρκῶς τὰ παιδιά, ὑποχωρώντας συνεχῶς, δὲν τοὺς ἐξυψώνει, ἀλλὰ τοὺς ὑποβιβάζει στὰ μάτια τῶν παιδιῶν, ποὺ ἀπὸ μόνα τους θέλουν τοὺς περιορισμούς, ἀρκεῖ νὰ κατανοοῦν τὴ λογικότητά τους».   

     Ἂν οἱ γονεῖς -καὶ μόνο αὐτοὶ- μὲ ἀπόλυτη συνεννόηση καὶ σύμπνοια δὲν ἀφιερώσουν χρόνο στὰ παιδιά τους, διδάσκοντάς τα μὲ λογικὴ αὐστηρότητα  ὅτι κάθε πράξη ἐπισύρει συνέπειες, εἴτε θετικὲς εἴτε ἀρνητικές, τότε κανεὶς δὲν θὰ κατορθώσει νὰ τοὺς τὸ διδάξει. Βεβαίως, εἶναι ἀπαράδεκτες οἱ συνεχεῖς ἀπαγορεύσεις καὶ ἡ τυραννικὴ δέσμευση τῶν παιδιῶν, ποὺ τὰ μεταβάλλουν σὲ ἄβουλα ὄντα.

    Τὸ χρυσοστομικὸ ἰδεῶδες εἶναι ὁ σύντομος καὶ μὲ μέτρο καὶ διάκριση ἔλεγχος τῶν πράξεων τῶν παιδιῶν, ἐὰν θέλουν οἱ γονεῖς νὰ δοῦν κάποια βελτίωση. Τὸ ζητούμενο, δηλαδή, εἶναι ἡ βαθμιαία καὶ σταδιακὴ καλλιέργεια μίας σταθερὰ αὐξανόμενης ὑπευθυνότητας καὶ ἐλευθερίας. «Ὅτε εὐήνιος (ὑπάκουος) ἦν καὶ κομιδῇ νέος, χαλινοῦν, μετὰ ἀκριβείας ἐθίζειν (ἔδει σε), πρὸς τὰ δέοντα ρυθμίζειν, κολάζειν αὐτοῦ τὰ κινήματα (ἐκρήξεις) τῆς ψυχῆς, ὃτε εὐκολωτέρα ἡ ἐργασία». Ἐπισημαίνει ὁ Κορνιτσέσκου: «Ἂν ἀπὸ τὴν πρώτη ἡλικία περιορίσουμε σωστὰ τοὺς νέους, λέει ὁ ἱερὸς πατήρ (Χρυσόστομος), δὲν θὰ χρειασθοῦν κατόπιν πολλοὶ κόποι, γιατί ἡ συνήθεια θὰ γίνει σ’ αὐτοὺς νόμος».[1] 

   Λίγο πιὸ κάτω θὰ παρουσιάσει ὁ ὁμιλητὴς τὴν παρομοίωση τοῦ ἀλόγου. Ἂν κάποιος τὸ δεῖ νὰ τρέχει πρὸς τὸν γκρεμό, μὲ βία τοῦ περνᾶ χαλινάρι γιὰ νὰ τὸ σώσει. Αὐτὴ τὴ συμπεριφορὰ ὀφείλουν οἱ γονεῖς νὰ μιμηθοῦν, ἂν θέλουν νὰ λέγονται πραγματικὰ γονεῖς. Ὅλοι, καὶ οἱ ἐνήλικοι, χρειάζονται τὸν ἔλεγχο, ὡς  μέσο συγκράτησης στὴν ὀρθὴ πορεία, τονίζει ἀλλοῦ ὁ Χρυσόστομος.

   «Καὶ οὐκ ἂν ἀμελούμενα τὰ πάθη καὶ αὐξανόμενα δυσκατέργαστα γέγονε». Ἂν μία ἀδυναμία στὸν χαρακτήρα, ἕνα ἐλάττωμα, ἢ μία βλαβερὴ συνήθεια δὲν τιμωρηθοῦν ἀπὸ τοὺς γονεῖς ἔγκαιρα μέν, ἀλλὰ μὲ μετριοπάθεια, ἐπιμονή, ἠρεμία καὶ συμπόνια, θὰ ἔρθει καιρὸς ποὺ δὲν θὰ πολεμοῦνται μὲ κανένα τρόπο, ἀφοῦ τὰ παιδιὰ δὲν θὰ ἔχουν ποτὲ ὁδηγηθεῖ στὴν αὐτοσυναίσθηση καὶ στὴν πολύτιμη αὐτοκριτική. «Τοῖς παισὶ προσβάλωμεν, μετὰ συγκαταβάσεως, μετὰ ἀγάπης» (Ὁμιλία 33η στὴν Α΄ Πρὸς Κορινθίους Ἐπιστολή, MPG 61, 284)  προτείνει τὸ χρυσὸ στόμα τοῦ λόγου. Ἡ τιμωρία καὶ ἡ παρατήρηση ἂς συνοδεύονται ἀπὸ χειρονομίες καὶ ἐκδηλώσεις ἀγάπης, ἔπαινο καὶ παρήγορη διάθεση.

    Ἡ σημασία τοῦ ἔγκαιρου τῆς ἀγωγῆς ἐπισημαίνεται συχνότατα στὸ χρυσοστομικὸ ἔργο. «Στὴν ἐποχὴ αὐτὴ (τῆς πρώιμης παιδικῆς ἡλικίας) ἡ ψυχὴ εἶναι μαλακή, εὔκαμπτη, διάπλαστη, κατάλληλη νὰ λάβει τὴ σφραγίδα τῆς εὐγένειας ἢ τῆς εἰδέχθειας. Μετέπειτα, ἀφοῦ ἐντυπωθοῦν κακὲς συνήθειες καὶ οἱ ψυχικὲς δυνάμεις ἀμβλυνθοῦν, ἡ ἀγωγὴ καθίσταται ἀρκετὰ δύσκολη, ἂν μὴ καὶ ἀδύνατη».

   «Τί δὲ καὶ ἀπολογήσῃ λοιπόν;». Ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος πιστεύει, ὅτι οἱ γονεῖς, ἐκτὸς ἀπὸ τὸ καθῆκον ἀπολογίας, τὸ ὁποῖο ἀναπόφευκτα ἔχουν ἀπέναντι στὴν ἀνθρώπινη  κοινωνία γιὰ τὰ λάθη καὶ τὶς παραλείψεις στὴν ἀγωγὴ τῶν παιδιῶν τους- αὐριανῶν πολιτῶν-, ἔχουν καὶ ἕνα ἀντίστοιχο καθῆκον ἀπολογίας πρὸς τὸν Θεό. Μέσῳ τῆς τεκνογονίας δύο σύζυγοι γίνονται συνδημιουργοὶ καὶ συνεργοὶ τοῦ Θεοῦ. Ἡ εὐθύνη λοιπὸν γιὰ τὶς ψυχὲς ποὺ ὁ Θεὸς ἀναθέτει στὰ χέρια τους εἶναι τεράστια. Στὸν λόγο ποὺ σχολιάζουμε, ὁ ὁμιλητὴς παρουσιάζει ἀναλυτικὰ τὸ παράδειγμα τοῦ   ἱερέα Ἠλὶ ἀπὸ τὸ κείμενο τῆς Γένεσης, προκειμένου νὰ μιλήσει γιὰ τὸ τί νὰ περιμένουν οἱ γονεῖς ποὺ δὲν μεριμνοῦν γιὰ τὴν πνευματικὴ καλλιέργεια καὶ πρόοδο τῶν παιδιῶν τους. Ὁ Ἠλὶ, παρ’ ὅλο ποὺ ὁ ἴδιος ἦταν δίκαιος καὶ ἐνάρετος, τιμωρήθηκε ἀπὸ τὸ Θεό, διότι δὲν φρόντισε ὅσο θὰ ἔπρεπε νὰ σωφρονίσει καὶ νὰ συγκρατήσει τὰ παιδιά του ἀπὸ κακὲς πράξεις, ὅσο ὑπῆρχε ἀκόμη τὸ περιθώριο γιὰ κάτι τέτοιο. Περιοριζόταν στὸ νὰ ἀποδοκιμάζει λεκτικὰ ὅσα ἔκαναν τὰ παιδιά του.

   Σὲ μία ἀπὸ τὶς ὁμιλίες του πάνω στὸ κείμενο τῆς Γένεσης ὁ Χρυσορρήμων ἀναφέρει: «Καὶ ἐκεῖνος ὁ γέροντας (ὁ Ἠλί), ἂν καὶ ὄφειλε νὰ τιμωρήσει τὰ παιδιά του, σύμφωνα μὲ τὰ σφάλματά τους, ἐπειδὴ μεταχειρίσθηκε πολλὴ ἐπιείκεια τιμωρήθηκε καὶ ἐκεῖνος μαζί τους. Καὶ ἐμεῖς λοιπόν, ἀφοῦ φοβηθοῦμε τὸ παράδειγμα, ὅσοι ἔχουμε παιδιά, ἂς φροντίζουμε γιὰ τὴν ἀνατροφή τους». Μὲ τὴν αὐστηρὴ αὐτὴ στάση του – γνώριμη πιά, ὅταν ὁ λόγος εἶναι γιὰ τὰ παιδιὰ- ὁ χρυσὸς Ἱεράρχης ἐπιδιώκει νὰ ὁδηγήσει τοὺς γονεῖς ποὺ τὸν ἀκοῦν νὰ συνειδητοποιήσουν τὸ μέγεθος τῆς εὐθύνης τους καὶ νὰ δείξει ὅτι ἡ ἀμέλεια στὰ θέματα τῆς ἀγωγῆς εἶναι ἀσυγχώρητη. Τὸ πνεῦμα μὲ τὸ ὁποῖο ὡστόσο προσφωνεῖ τοὺς γονεῖς εἶναι ἐμφανῶς πνεῦμα συμπάθειας καὶ κατανόησης.

 «Ἐκ προαιρέσεως (μὲ τὴ θέλησή μας) καὶ φαῦλοι γινόμεθα καὶ σπουδαῖοι». Ὁ Χρυσόστομος θεωρεῖ, γενικότερα, ὅτι εἴμαστε φύσει ἀγαθοὶ  καὶ ὁποιοδήποτε ἐλάττωμα ἢ ἀρνητικὴ κλίση εἶναι ἐπίκτητα. Ἐντελῶς πρόχειρα μπορεῖ κανεὶς νὰ συνδυάσει ὅτι τὴν ἄποψη αὐτὴ συναντοῦμε ξανὰ στὸν Αἰμίλιο τοῦ Ρουσσώ.  Γιὰ τὴν ἀποφυγὴ τῶν ἐλαττωμάτων καὶ γιὰ τὴν καλλιέργεια τῆς ἀρετῆς ὑπεύθυνος εἶναι ὁ καθένας ξεχωριστὰ γιὰ τὸν ἑαυτό του καὶ γιὰ τὰ μικρὰ παιδιὰ πρωτίστως οἱ γονεῖς τους. Τὰ βρέφη καὶ τὰ νήπια εἶναι γεμάτα ἀθωότητα καὶ δὲν κατέχονται ἀπὸ πάθη. Ὅταν ὅμως τὰ παιδιὰ περάσουν τὴν πρώτη παιδικὴ ἡλικία καὶ οἱ βάσεις ἔχουν τεθεῖ, εἶναι καλὸ νὰ ἔχουν κατανοήσει ὅτι χρειάζεται ὁ καθαρὰ προσωπικὸς ἀγώνας καὶ ἡ ἄσκηση τῆς θέλησης, ἐὰν ἐπιθυμοῦν νὰ κατακτήσουν τὴν ἀρετή. Δὲν μπορεῖ πιὰ νὰ τοὺς ἐπιβάλλεται τίποτε, ὅπως ἐνδεχομένως γινόταν ὅταν ἦταν μικρότερα. Πάνω σ’ αὐτὸ σημειώνεται εὔστοχα: «Τὸ κακὸ παρουσιάζεται κάτω ἀπὸ πολλὲς μορφές. Δὲν διστάζουμε νὰ τὸ δοῦμε: ἀσκούμαστε στὸ νὰ τὸ ἀναγνωρίζουμε. Ζητοῦμε τὴν ἐγρήγορση τοῦ παιδιοῦ. Πρόκειται γιὰ μία στρατηγική: ὁ κόσμος περιέχει ἀναπόφευκτα τὸ κακό. Τὸ κακὸ ὅμως ὑπάρχει γιὰ νὰ χρησιμοποιηθεῖ μὲ στόχο νὰ γίνει ἀντικείμενο ἐνσυνείδητης ἄρνησης. Μόνο ποὺ τὸ παιδὶ δὲν ἀφήνεται στὸ τυχαῖο.» Ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος ἐντοπίζει τὸ κακὸ στὴν παρουσία ἢ μὴ τῆς βούλησης. Δηλαδή, ὁ ἄξονας τῆς συζήτησης γιὰ τὶς ρίζες τοῦ κακοῦ εἶναι ἡ προαίρεση: «Ψυχὴ γὰρ ψυχῆς οὐδὲν διαφέρει καθὸ ψυχή, ἀλλ’ ἡ προαίρεσις δείκνυσι τὴν διαφοράν» (Ὁμιλία 13η στὴν Α΄ Πρὸς Κορινθίους Ἐπιστολή, ΜPG 61, 110).

    Ἡ καλὴ ἀνατροφὴ εἶναι δέντρο μὲ ρίζες. Τοὺς καρποὺς θὰ τοὺς ἀπολαμβάνουν πολλὲς γενιὲς μὲ ἀπώτερο ἀποτέλεσμα τὴ σωστὴ διάπλαση πολλῶν ἀνθρώπων καὶ τὴ βελτίωση ὁλόκληρης τῆς κοινωνίας. Ἀπευθυνόμενος ὁ Χρυσόστομος πρὸς τὰ παιδιὰ -ἀρκετὰ πιὸ κάτω στὸ κείμενο- γιὰ τὶς προσπάθειες καὶ τὸν ἀγώνα ποὺ πρέπει νὰ καταβάλλουν καὶ τὰ ἴδια γιὰ νὰ μπορέσουν νὰ προκόψουν, λέει : «Μέγα ἀγαθὸν ἐν τοῖς κατορθώμασι τοῖς οἰκείοις τὰς ἐλπίδας τῆς σωτηρίας ἔχειν».

   «Ψυχῆς διόρθωσιν (ζητῶ)». Γιὰ πολλοστὴ φορὰ διατυπώνει ὁ Χρυσόστομος τὴ βαρύτητα ἑνὸς σκοποῦ, γιὰ χάρη τοῦ ὁποίου οἱ γονεῖς πρέπει νὰ θυσιάσουν πολλά, νὰ προσπαθήσουν ἄοκνα καὶ μὲ ζῆλο, ἀλλὰ καὶ νὰ δοκιμάσουν ποικίλες μεθόδους καὶ μέσα σὲ διαφορετικὰ χρονικὰ διαστήματα, ὥστε νὰ κατορθώσουν νὰ μορφώσουν στὴν ψυχὴ τοῦ παιδιοῦ τὸ καλό. Καὶ ἀμέσως δικαιολογεῖ μὲ τὸ παρακάτω ἀπόφθεγμα, τὸ ὁποῖο παραλλαγμένο ἐλαφρῶς ἔχουμε ἤδη σχολιάσει (σελ. 38):  «Καὶ γὰρ πατέρα οὐ τὸ γεννῆσαι μόνον ποιεῖ, ἀλλὰ καὶ τὸ φιλεῖν μετὰ τὸ γεννῆσαι. Εἰ δὲ ἔνθα φύσις, ἀγάπης χρεία πολλῷ μᾶλλον ἔνθα ἡ χάρις (πνευματικὴ σχέση)». Ἡ ἀγάπη ὑπάρχει οὕτως ἢ ἄλλως ἰσχυρὴ στὴ σχέση γονέα- παιδιοῦ, τοποθετημένη ἀπὸ τοὺς ἀλάθητους νόμους τῆς Φύσης. Ἡ ἀγάπη ὅμως αὐτὴ τῶν γονέων πρὸς τὰ παιδιὰ ἀποδεικνύεται ἔμπρακτα καὶ νὰ ἐπενδύεται ὀρθά, καθὼς αὐτοὶ ἐνδιαφέρονται πρῶτα ἀπ’ ὅλα νὰ εἶναι πρότυπα καὶ καθοδηγητές τους στὴν πνευματικὴ πρόοδο. Κατὰ τὸν Κ. Γρηγοριάδη: «Ἡ δημιουργικὴ αὐτὴ ἀγάπη συνεπάγεται τὸν θάνατο τοῦ ἐγωισμοῦ, τὴν προσφορὰ διακονίας καὶ θυσίας. […] Ἡ προσφορὰ μιᾶς τέτοιας ὀντολογικῆς ἀγάπης (φανέρωση ὑπάρξεως καὶ ὄχι μεμονωμένων συναισθηματικῶν ἐξάρσεων) ἀπομακρύνει κάθε εἶδος ἐξουσίας καὶ κυριαρχίας πάνω στὰ παιδιά. Ἡ πνευματικὴ δύναμη ποὺ ἕλκει τὸν παιδαγωγούμενο στὴ σωστὴ πορεία του, προσφέρεται μὲ τὴ διακονία, τὸ σεβασμό, τὴ θυσία».

    Προχωρώντας, ὁ ὁμιλητὴς ἐκφράζει τὴν ἄποψη ὅτι  τὰ ἀδέλφια (ἰδίως τὰ μεγαλύτερα) εἶναι καλὸ μὲ τὴ στάση καὶ τὸ παράδειγμά τους νὰ βοηθοῦν τοὺς γονεῖς στὸ ἔργο τῆς ἀγωγῆς τῶν μικρότερων. Βλέποντας τὸ παιδὶ τὴ σταθερότητα καὶ πλήρη συμφωνία ὅλων τῶν προσώπων τῆς οἰκογένειας σὲ ὅ,τι τὸ συμβουλεύουν ἢ τὸ παρατηροῦν οἱ γονεῖς, παραδειγματίζεται εὐκολότερα, μαθαίνει νὰ εἶναι πειθήνιο καὶ νὰ ἀναγνωρίζει  ὅτι ὅσα συμβουλεύει ὁ πατέρας ἢ ἡ μητέρα εἶναι γενικότερα ἀποδεκτά, ἐφαρμόζονται ἀπὸ ὅλους καὶ δὲν ἰσχύουν μόνο γιὰ ἐκεῖνο. Ἀρκεῖ βεβαίως νὰ μὴν δημιουργεῖται κλίμα πιεστικὸ καὶ ἀφόρητο γιὰ τὰ μικρότερα μέλη τῆς οἰκογένειας, ὥστε νὰ μὴν ὠθοῦνται σὲ ἀρνητικὰ συναισθήματα καὶ σὲ ἀπομόνωση.

   Στὴ συνέχεια ὁ λόγος περνᾶ  στὸν ἑπόμενο φορέα ἀγωγῆς  μετὰ τοὺς γονεῖς καὶ τὰ ἀδέλφια, ποὺ εἶναι οἱ παιδαγωγοὶ καὶ τὸ σχολεῖο καὶ σὲ ἐλάχιστες γραμμὲς δικαιολογεῖται γιατί εἶναι χρήσιμος ἕνας καλὸς παιδαγωγός. «Διὰ τοῦτο διδασκάλους μᾶλλον τῶν πατέρων ἐπιζητεῖν δεῖ καὶ ποθεῖν. Δι’ ἐκείνων τὸ καλῶς ζῆν γίνεται». Στὴν ἀρχή, τὰ παιδιὰ ἴσως πειθαρχοῦν καὶ ὑπακούουν ἐπειδὴ βιάζονται νὰ τὸ κάνουν. Σκοπὸς εἶναι νὰ ἐπιδεικνύουν ἐνάρετους τρόπους καὶ ὅταν θὰ ἔχουν ξεφύγει ἀπὸ τὴν ἐξουσία τῶν παιδαγωγῶν. Τότε ἔχει πετύχει ἡ ἀγωγὴ ποὺ ἐκεῖνοι ἀσκοῦσαν τόσα χρόνια, δηλαδὴ θὰ εἶναι οἱ παιδαγωγούμενοι ἀληθινὰ εὐτυχισμένες, ἐπιτυχημένες μὰ καὶ πάντα ἀγωνιζόμενες γιὰ τὴ βελτίωσή τους ψυχές.

    Ὁ λόγος κλείνει μὲ τὴν ἀφήγηση τοῦ παραδείγματος πρὸς ἀποφυγὴ τοῦ Ἀβεσσαλώμ, γιοῦ τοῦ Δαυίδ,  τὸ ὁποῖο λαμβάνει ἰδιαίτερη ἔκταση. Ὁ Ἀβεσσαλὼμ στράφηκε ἐναντίον τοῦ βασιλιᾶ πατέρα του καὶ φέρθηκε πρὸς αὐτὸν μὲ δόλιο τρόπο. Ὡστόσο δὲν πέτυχε τίποτε, ἀντίθετα μάλιστα, καταστράφηκε καὶ τιμωρήθηκε.

*ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ‘Ἐρῶ’ , ΙΑ΄ ΤΕΥΧΟΣ, ΙΟΥΛ.-ΣΕΠΤ. 2012


http://www.enromiosini.gr/%CE%B7-%CF%87%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%B7-%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%B3%CE%B7-%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CE%B1%CE%B3-%CE%B9%CF%89%CE%B1%CE%BD%CE%BD%CE%B7-7/

Ὁ Νικητής τοῦ θανάτου.Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος

Ὁ Νικητής τοῦ θανάτου

Σήμερα λοιπὸν ὁ Κύριός μας περιοδεύει στὸν Ἅδη. Σήμερα συνέτριψε τὶς χάλκινες πύλες καὶ τοὺς σιδερένιους μοχλούς του. Πρόσεξε τὴν ἀκριβολογία. Δὲν εἶπε, ἄνοιξε τὶς πύλες, ἀλλὰ «συνέτριψε τὶς χάλκινες πύλες», γιὰ νὰ ἀχρηστεύσει τὸ δεσμωτήριο.
Δὲν ἀφαίρεσε τοὺς μοχλούς, ἀλλὰ τοὺς συνέτριψε, γιὰ νὰ ἀχρηστεύσει τὴ φυλακή. Ὅπου βέβαια δὲν ὑπάρχει οὔτε μοχλὸς οὔτε θύρα, καὶ ἂν κάποιος εἰσέλθει, δὲν ἐμποδίζεται νὰ ἐξέλθει. Ὅταν λοιπὸν συντρίψει ὁ Χριστός, ποιὸς θὰ μπορέσει νὰ διορθώσει;
 Οἱ βασιλεῖς ὅταν πρόκειται νὰ ἀφήσουν ἐλεύθερους τούς φυλακισμένους, δὲν κάνουν αὐτὸ ποὺ ἔκανε ὁ Χριστός, ἀλλὰ δίνουν διαταγὲς καὶ ἀφήνουν στὴ θέση τους καὶ τὶς πόρτες καὶ τοὺς φύλακες, δείχνοντας μ’ αὐτὸ πῶς θὰ χρειαστεῖ νὰ μποῦν πάλι ἐκεῖ μέσα ἢ ἐκεῖνοι ποὺ ἀποφυλακίστηκαν ἢ κάποιοι ἄλλοι στὴ θέση τους.
Ἀλλὰ ὁ Χριστὸς δὲν ἐνεργεῖ μ’ αὐτὸν τὸν τρόπο. Θέλοντας νὰ δείξει ὅτι καταργήθηκε ὁ θάνατος, συνέτριψε τὶς χάλκινες πύλες του. Καὶ τὶς ὀνόμασε χάλκινες ὄχι ἐπειδὴ ἦταν ἀπὸ χαλκό, ἀλλὰ γιὰ νὰ δηλώσει τὴ σκληρότητα καὶ τὴν ἀδιαλλαξία τοῦ θανάτου.
Καὶ γιὰ νὰ μάθεις ὅτι ὁ χαλκὸς καὶ ὁ σίδηρος ἐκφράζουν τὴν ἀκαμψία καὶ τὴ σκληρότητα, ἄκουσε τί λέει σὲ κάποιον ἀδιάντροπο: «Τὰ νεῦρα σου εἶναι ἀπὸ σίδηρο καὶ ὁ τράχηλος καὶ τὸ μέτωπό σου ἀπὸ χαλκό».
Καὶ ἐκφράστηκε ἔτσι ὄχι διότι εἶχε σιδερένια νεῦρα ἢ χάλκινο μέτωπο, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἔδειχνε πὼς εἶναι αὐστηρός, ἀδιάντροπος καὶ σκληρός.
Θέλεις νὰ μάθεις πόσο αὐστηρὸς καὶ ἄκαμπτος καὶ ἀσυγκίνητος εἶναι ὁ θάνατος; Κανένας δὲν τὸν κατάφερε ποτὲ ν’ ἀφήσει ἐλεύθερο κάποιον ἀπὸ τοὺς αἰχμαλώτους του, ἕως ὅτου ἦρθε καὶ τὸν ἀνάγκασε ὁ Κύριος τῶν ἀγγέλων. Πρῶτα λοιπὸν συνέλαβε καὶ φυλάκισε ἐκεῖνον (τὸ θάνατο) καὶ ὕστερα τοῦ πῆρε ὅ,τι τοῦ ἀνῆκε. Γι’ αὐτὸ προσθέτει: «Θησαυροὶ ποὺ βρίσκονται στὸ σκοτάδι καὶ εἶναι κρυμμένοι καὶ δὲν φαίνονται».
Ἂν καὶ ἀναφέρεται σὲ ἕνα πράγμα, ἡ σημασία του εἶναι διπλή. Ὑπάρχουν, δηλαδή, τόποι σκοτεινοί, οἱ ὁποῖοι μπορεῖ πολλὲς φορὲς νὰ φωτιστοῦν, ἂν τοποθετήσουμε μέσα τοὺς λυχνία καὶ φῶς. Οἱ χῶροι ὅμως τοῦ Ἅδη ἦταν πολὺ σκοτεινοὶ καὶ θλιβεροὶ καὶ ποτὲ δὲν μπῆκαν μέσα τοῦ ἀκτίνες φωτός, γι’ αὐτὸ καὶ τοὺς χαρακτήρισε σκοτεινοὺς καὶ ἀόρατους.
Ἐπειδὴ ἦταν στὴν πραγματικότητα σκοτεινοὶ μέχρι τὴ στιγμὴ ποὺ κατέβηκε σ’ αὐτοὺς ὁ Ἥλιος τῆς δικαιοσύνης καὶ τοὺς κατελάμπρυνε μὲ τὸ φῶς του καὶ ἔκανε τὸν Ἅδη οὐρανό. Γιατί ὅπου βρίσκεται ὁ Χριστός, ὁ τόπος μεταβάλλεται σὲ οὐρανό.
Εὔλογα ὀνομάζει τὸν Ἅδη σκοτεινὸ θησαυροφυλάκιο, γιατί ἐκεῖ ὑπῆρχε σωρευμένος πολὺς πλοῦτος. Πραγματικά, ὅλο τὸ ἀνθρώπινο γένος ποὺ ἀποτελοῦσε πλοῦτο τοῦ Θεοῦ ληστεύτηκε ἀπὸ τὸν διάβολο ποὺ ἐξαπάτησε τὸν πρωτόπλαστο καὶ τὸν ὑποδούλωσε στὸ θάνατο.
Τὸ ὅτι τὸ ἀνθρώπινο γένος ἀποτελοῦσε πλοῦτο τοῦ Θεοῦ, τὸ ἀποδεικνύει καὶ ὁ Παῦλος μὲ ὅσα λέει: «Ὁ Κύριος εἶναι πλούσιος σὲ ὅλους καὶ ἰδιαίτερα σ’ ἐκεῖνον ποὺ τὸν ἐπικαλεῖται». Ὅπως, λοιπόν, ἕνας βασιλιάς, ὅταν συλλάβει κάποιον ληστή, ποὺ λήστευε τὶς πόλεις, ποὺ ἅρπαζε ἀπὸ παντοῦ, ποὺ κρυβόταν μέσα σὲ σπηλιὲς καὶ ἀποθήκευε ἐκεῖ τὰ κλεμμένα πλούτη, ἀφοῦ φυλακίσει τὸν ληστή, ἐκεῖνον μὲν τὸν παραδίνει σὲ τιμωρία, τοὺς δὲ θησαυροὺς του μεταφέρει στὰ βασιλικὰ ταμεῖα, ἔτσι ἔκανε καὶ ὁ Χριστός, μὲ τὸ θάνατό Του φυλάκισε τὸν ληστὴ καὶ τὸν δεσμοφύλακα, δηλαδὴ τὸν διάβολο καὶ τὸ θάνατο, καὶ μετέφερε ὅλα τὰ πλούτη, ἐννοῶ τὸ ἀνθρώπινο γένος, στὰ βασιλικὰ ταμεῖα.
Αὐτὸ δηλώνει καὶ ὁ Παῦλος λέγοντας: «Ὁ Κύριος μᾶς λύτρωσε ἀπ’ τὴν ὑποδούλωσή μας στὸ σκοτάδι καὶ μᾶς μετέφερε στὸ βασίλειο τῆς ἀγάπης του». Καὶ τὸ πιὸ σπουδαῖο εἶναι ὅτι ἀσχολήθηκε μὲ τὸ γεγονὸς αὐτὸ ὁ Ἴδιος ὁ βασιλιάς, τὴ στιγμὴ ποὺ κανένας ἄλλος βασιλιὰς δὲν καταδέχτηκε νὰ κάνει κάτι παρόμοιο, ἀλλὰ δίνει ἐντολὴ στοὺς ὑπηρέτες του νὰ ἐλευθερώσουν τοὺς φυλακισμένους. Ἐδῶ ὅμως δὲν συνέβη ἔτσι, ἀλλὰ ἦρθε ὁ Ἴδιος ὁ βασιλιὰς στοὺς φυλακισμένους καὶ δὲν ντράπηκε οὔτε τὴ φυλακὴ οὔτε τοὺς φυλακισμένους. Γιατί ἦταν ἀδύνατο νὰ ντραπεῖ τὸ πλάσμα Του.
Καὶ συνέτριψε τὶς πύλες καὶ διέλυσε τοὺς μοχλοὺς καὶ κυριάρχησε στὸν Ἅδη καὶ ἐξαφάνισε ὅλη τὴ φρουρὰ καί, ἀφοῦ συνέλαβε δέσμιο τὸν δεσμοφύλακα (τὸν θάνατο), ἐπανῆλθε σ’ ἐμᾶς. Ὁ τύραννος μεταφέρθηκε αἰχμάλωτος, ὁ ἰσχυρὸς δεμένος. Ὁ ἴδιος ὁ θάνατος πέταξε τὰ ὅπλα του καὶ ἔτρεξε ἄοπλος καὶ δήλωσε ὑποταγὴ στὸ βασιλιά.
Εἶδες τί ἀξιοθαύμαστη νίκη; Εἶδες τὰ κατορθώματα τοῦ σταυροῦ; Νὰ σοῦ πῶ καὶ κάτι ἄλλο πιὸ ἀξιοθαύμαστο; Ἂν μάθεις μὲ ποιὸν τρόπο νίκησε ὁ Χριστός, ὁ θαυμασμός σου θὰ γίνει μεγαλύτερος. Μὲ τὰ ὅπλα δηλαδὴ ποὺ νίκησε ὁ διάβολος, μὲ τὰ ἴδια τὸν ὑπέταξε ὁ Χριστός. Ἀφοῦ τοῦ ἅρπαξε (ὁ Χριστὸς) τὰ ὅπλα του, μὲ ἐκεῖνα τὸν κατετρόπωσε.
Καὶ ἄκουσε πῶς; Παρθένος, ξύλο καὶ θάνατος ἦταν τὰ σύμβολα τῆς ἥττας μας. Παρθένος ἦταν ἡ Εὔα, γιατί δὲν εἶχε γνωρίσει ἀκόμα τὸν ἄνδρα της. ξύλο ἦταν τὸ δέντρο καὶ θάνατος ἡ τιμωρία τοῦ Ἀδάμ. Ἀλλὰ νά, καὶ πάλι Παρθένος καὶ ξύλο καὶ θάνατος, αὐτὰ τὰ σύμβολα τῆς ἥττας ἔγιναν σύμβολα τῆς νίκης.
Γιατί ἀντὶ τῆς Εὔας ἔχουμε τὴ Μαρία, ἀντὶ τοῦ ξύλου τῆς γνώσεως τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ κακοῦ, τὸ ξύλο τοῦ σταυροῦ, καὶ ἀντὶ τοῦ θανάτου ὡς τιμωρία τοῦ Ἀδάμ, τὸ θάνατο τοῦ Χριστοῦ. Βλέπεις ὅτι ὁ διάβολος νικήθηκε μὲ τὰ ὅπλα πού νίκησε ἄλλοτε; Τὸν Ἀδὰμ πολέμησε ὁ διάβολος καὶ τὸν νίκησε κοντὰ στὸ δέντρο, τὸν διάβολο νίκησε ὁ Χριστὸς πάνω στὸ σταυρό.
Τὸ ξύλο τὴν πρώτη φορὰ ἔστελνε ἀπ’ τὸν Ἅδη στὴ ζωὴ ἀκόμη κι ὅσους εἶχαν πάει ἐκεῖ. Τὸ ξύλο ἐπίσης τὴν πρώτη φορὰ ἔκρυψε τὸν αἰχμάλωτο ποὺ ἦταν γυμνός, τὴ δεύτερη ἔδειχνε σ’ ὅλους γυμνὸ τὸ νικητὴ (τὸ Χριστὸ) ποὺ ἦταν κρεμασμένος ψηλά.
Καὶ ἀκόμη, ὁ πρῶτος θάνατος (τοῦ Ἀδὰμ) καταδίκασε κι ὅλους ἐκείνους ποὺ γεννήθηκαν μετὰ ἀπὸ αὐτόν, ἐνῶ ὁ δεύτερος (τοῦ Χριστοῦ) ἀνάστησε κι ἐκείνους ἀκόμη ποὺ ἔζησαν πρὶν ἀπὸ Ἐκεῖνον. «Ποιὸς μπορεῖ νὰ περιγράψει μὲ λόγια τὴ δύναμη τοῦ Κυρίου; Ἀπὸ νεκροὶ ποὺ ἤμασταν, γίναμε ἀθάνατοι. Αὐτὰ εἶναι τὰ κατορθώματα τοῦ σταυροῦ.
Ἔμαθες γιὰ τὴ νίκη; Ἔμαθες μὲ ποιὸν τρόπο ἐπιτεύχθηκε; Δὲς τώρα πῶς ἐπιτεύχθηκε χωρὶς κόπο. Δὲν βάψαμε τὰ ὅπλα μας στὸ αἷμα, δὲν παραταχθήκαμε σὲ θέση μάχης, δὲν τραυματιστήκαμε, οὔτε εἴδαμε κανέναν πόλεμο, κι ὅμως νικήσαμε.
Ἀγωνίστηκε ὁ Κύριος καὶ μεῖς στεφανωθήκαμε. Ἐπειδὴ λοιπὸν εἶναι καὶ δική μας ἡ νίκη, ἂς ψάλλουμε ὅλοι σήμερα σὰν στρατιῶτες ὕμνο ἐπινίκιο: «Κατανικήθηκε ὁ θάνατος καὶ κατατροπώθηκε. Ποῦ εἶναι θάνατε ἡ νίκη σου; Ποῦ εἶναι Ἅδη τὸ κεντρί σου;».

hristospanagia3.blogspot.gr

 http://anavaseis.blogspot.gr/2013/05/blog-post_4091.html

Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου ὁμιλία Α'. Στόν Σταυρό καί τόν Ληστή

Στόν Σταυρό καί τόν Ληστή

  για τη δεύτερη παρουσία του Χριστού

και για την αδιάκοπη προσευχή υπέρ των εχθρών μας.

 Ἁγίου Ἰωάννου Χρυσοστόμου

1.-. Σήμερα ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστὸς βρίσκεται πάνω στὸ σταυρὸ καὶ ἐμεῖς ἑορτάζουμε, γιὰ νὰ μάθεις ὅτι ὁ σταυρὸς εἶναι ἑορτὴ καὶ πανήγυρη πνευματική. Γιατί προηγουμένως ὁ σταυρὸς ἦταν ἡ λέξη ποὺ σήμαινε καταδίκη, τώρα ὅμως ἔγινε ἀντικείμενο τιμῆς. Προηγουμένως ἦταν σύμβολο καταδίκης, τώρα ὅμως εἶναι ἡ προϋπόθεση τῆς σωτηρίας μας.

Γιατί αὐτὸς ὁ σταυρὸς μᾶς προξένησε ἄπειρα ἀγαθά, αὐτὸς μᾶς ἀπάλλαξε ἀπὸ τὴν πλάνη τῆς εἰδωλολατρίας, αὐτὸς μᾶς φώτισε ἐνῶ ζούσαμε μέσα στὸ σκοτάδι, αὐτὸς μᾶς συμφιλίωσε μὲ τὸν Θεό, ἐνῶ εἴχαμε γίνει ἐχθροί του, αὐτὸς μᾶς ἔκανε φίλους του, ἐνῶ εἴχαμε ἀποξενωθεῖ ἀπ’ Αὐτόν, αὐτὸς μᾶς ἔφερε κοντὰ στὸν Θεό, ἐνῶ ἤμαστε μακριά Του.

Αὐτὸς ἐξαφάνισε τὴν ἔχθρα, αὐτὸς ἐξασφάλισε τὴν εἰρήνη, αὐτὸς ἔγινε γιὰ μᾶς θησαυροφυλάκιο ἀπείρων ἀγαθῶν. Ἐξαιτίας του δὲν περιπλανιόμαστε πιὰ στὶς ἐρήμους, γιατί γνωρίσαμε τὸν ἀληθινὸ δρόμο. Δὲν ζοῦμε πιὰ ἔξω ἀπὸ τὴ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, γιατί βρήκαμε τὴν εἴσοδό της.

Δὲν φοβόμαστε πιὰ τὰ πυρωμένα βέλη τοῦ διαβόλου, γιατί εἴδαμε τὴν πηγή. Χάρη σ’ αὐτὸν δὲν βρισκόμαστε πιὰ σὲ χηρεία, γιατί ἀποκτήσαμε τὸ Νυμφίο. Δὲν φοβόμαστε τὸ λύκο, γιατί ἔχουμε τὸν καλὸ Ποιμένα. Γιατί λέγει ὁ Χριστός: «Ἐγὼ εἶμαι ὁ ποιμένας ὁ καλὸς»1.

Χάρη σ’ αὐτὸν δὲν τρέμουμε τὸν τύραννο, γιατί εἴμαστε κοντὰ στὸν Βασιλιά. Γι’ αὐτὸ ἑορτάζουμε καὶ τιμοῦμε τὸ σταυρό. Ἔτσι παράγγειλε καὶ ὁ Παῦλος νὰ ἑορτάζουμε τὸ σταυρό. Διότι λέγει: «Ἂς ἑορτάζουμε ὄχι μὲ τὴν παλιὰ ζύμη, ἀλλὰ μὲ ἄζυμα εἰλικρίνειας καὶ ἀλήθειας»2.

Ἔπειτα, ἀφοῦ πρόσθεσε τὴν αἰτία, συνέχισε; «Γιατί τὸ Πάσχα τὸ δικό μας εἶναι ὁ Χριστός, ποὺ θυσιάσθηκε γιὰ τὴ σωτηρία μας»3.

Βλέπεις γιατί παραγγέλλει νὰ ἑορτάζουμε τὸν σταυρό; Γιατί ἐπάνω στὸν σταυρὸ θυσιάσθηκε ὁ Χριστός. Καὶ ὅπου γίνεται θυσία, ἐκεῖ ἐξαφανίζονται τὰ ἁμαρτήματα, ἐκεῖ γίνεται συμφιλίωση μὲ τὸν Κύριο, ἐκεῖ γίνεται ἑορτὴ καὶ χαρά. «Τὸ Πάσχα, τὸ δικό μας εἶναι ὁ Χριστός, ποὺ θυσιάσθηκε γιά μας». Καὶ πές μου, ποῦ θυσιάσθηκε; Πάνω σὲ σταυρὸ ποὺ στήθηκε ψηλά. Εἶναι καινούριο τὸ θυσιαστήριο αὐτῆς τῆς θυσίας, ἐπειδὴ καὶ ἡ θυσία εἶναι καινούρια καὶ ἀξιοθαύμαστη. Γιατί ὁ Ἴδιος ἦταν καὶ θύμα καὶ ἱερέας. Θύμα, κατὰ τὸ σῶμα Του, καὶ Ἱερέας, κατὰ τὴν πνευματική του φύση. Ὁ Ἴδιος καὶ πρόσφερε τὴ θυσία καὶ προσφερόταν σωματικά.

 Ἄκουσε λοιπὸν πῶς μᾶς φανέρωσε ὁ Παῦλος αὐτὰ τὰ δύο. «Κάθε ἀρχιερέας», λέγει, «ξεχωρίζεται ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους καὶ γίνεται ἀρχιερέας γιὰ τὴν ὠφέλεια τῶν ἀνθρώπων. Γι’ αὐτὸ λοιπὸν ἦταν ἀνάγκη νὰ ἔχει καὶ ὁ Χριστὸς κάτι ποὺ νὰ τὸ προσφέρει σὰν θυσία. Καὶ πρόσφερε αὐτὸς τὸν ἑαυτὸ του»4. Καὶ ἀλλοῦ λέγει, ὅτι «Ὁ Χριστὸς ποὺ θυσιάσθηκε μία φορὰ γιὰ νὰ βαστάξει πάνω του τὶς ἁμαρτίες τῶν πολλῶν, θὰ φανεῖ σ’ ἐκείνους ποὺ τὸν περιμένουν γιὰ νὰ τοὺς σώσει»5. Νά, στὴ μία περίπτωση θυσιάσθηκε, ἐνῶ στὴν ἄλλη θυσίασε τὸν Ἑαυτό του. Εἶδες πὼς ἔγινε καὶ θύμα καὶ Ἱερέας, καὶ πῶς ὁ σταυρὸς ἦταν θυσιαστήριο;

Καὶ γιὰ ποιὸ λόγο, θὰ πεῖ κάποιος, δὲν ἔγινε ἡ θυσία του μέσα στὸ ναό, ἀλλὰ ἔξω ἀπὸ τὴν πόλη καὶ τὰ τείχη; Γιὰ νὰ πραγματοποιηθεῖ ἡ προφητεία ποὺ ἔλεγε: «Τὸν λογάριασαν ἀνάμεσα στοὺς κακούργους»6. Καὶ γιὰ ποιὸ λόγο, σφάζεται πάνω σὲ σταυρὸ ποὺ στήθηκε ψηλὰ καὶ ὄχι κάτω ἀπὸ στέγη; Γιὰ νὰ καθαρίσει τὴν ἀτμόσφαιρα, γι’ αὐτὸ θυσιάσθηκε ψηλά, χωρὶς νὰ ὑπάρχει ἀπὸ πάνω Του στέγη, ἀλλὰ ὁ οὐρανός.

Καθαριζόταν λοιπὸν ἡ ἀτμόσφαιρα, ἐπειδὴ θυσιαζόταν ψηλὰ τὸ πρόβατο. Καθαριζόταν ὅμως καὶ ἡ γῆ, ἐπειδὴ ἔσταζε πάνω της τὸ αἷμα ἀπὸ τὴν πλευρά Του. Γι’ αὐτὸ δὲν θυσιάσθηκε κάτω ἀπὸ στέγη, γι’ αὐτὸ δὲν θυσιάσθηκε στὸ ναὸ τῶν Ἰουδαίων, γιὰ νὰ μὴ νομίσεις ὅτι Αὐτός προσφέρεται γιὰ χάρη μόνο τοῦ ἰουδαϊκοῦ ἔθνους. Γι’ αὐτὸ θυσιάσθηκε ἔξω ἀπὸ τὴν πόλη καὶ τὰ τείχη, γιὰ νὰ μάθεις ὅτι ἡ θυσία ἔγινε γιὰ ὅλους τούς ἀνθρώπους, ὅτι ἡ προσφορὰ ἔγινε γιὰ ὅλη τὴ γῆ, γιὰ νὰ μάθεις ὅτι ὁ καθαρμὸς εἶναι γενικὸς καὶ ὄχι μερικός, ὅπως γινόταν στοὺς Ἰουδαίους.

Γι’ αὐτὸ παράγγειλε ὁ Θεὸς στοὺς Ἰουδαίους ν’ ἀφήσουν ὅλη τὴ γῆ καὶ σ’ ἕνα τόπο νὰ προσφέρουν τὶς θυσίες τους καὶ νὰ προσεύχονται, ἐπειδὴ ὅλη ἡ γῆ ἦταν ἀκάθαρτη, ἐπειδὴ ὑπῆρχαν πάνω της καπνὸς καὶ μυρωδιὰ ψημένων κρεάτων καὶ ὅλες οἱ ἄλλες ἀκαθαρσίες ἀπὸ τὶς εἰδωλολατρικὲς θυσίες. Γιὰ μᾶς ὅμως, ἀπὸ τότε ποὺ ἦρθε ὁ Χριστὸς καὶ καθάρισε ὅλη τὴν οἰκουμένη, ὅλος ὁ τόπος ἔγινε τόπος προσευχῆς.

Γι’ αὐτὸ καὶ ὁ Παῦλος μὲ πεποίθηση συμβούλευε νὰ προσευχόμαστε χωρὶς φόβο παντοῦ, λέγοντας τὰ ἑξῆς: «Θέλω νὰ προσεύχονται οἱ ἄνδρες σὲ κάθε τόπο καὶ νὰ σηκώνουν πρὸς τὸν οὐρανὸ καθαρὰ χέρια»7. Εἶδες πῶς καθαρίσθηκε ἡ οἰκουμένη;

Ἀπὸ τὸν τόπο τῆς θυσίας Του λοιπὸν, μποροῦμε παντοῦ νὰ ὑψώνουμε πρὸς τὸν οὐρανὸ χέρια καθαρά, γιατί ὅλη ἡ γῆ ἁγιάσθηκε καὶ ἔγινε ἁγιότερη ἀπὸ τὰ ἅγια τῶν ἁγίων. Γιατί ἐκεῖ θυσιάσθηκε πρόβατο ποὺ δὲν εἶχε λογικό, ἐδῶ ὅμως Πρόβατο πνευματικό. Καὶ ὅσο πιὸ μεγάλη εἶναι ἡ θυσία, τόσο πιὸ πολὺς εἶναι καὶ ὁ ἁγιασμός. Γι’ αὐτὸ ἑορτάζουμε τὸν σταυρό.

2.-. Θέλεις νὰ μάθεις καὶ ἄλλο κατόρθωμα τοῦ σταυροῦ; Τὸν παράδεισο μᾶς ἄνοιξε σήμερα, ποὺ ἦταν κλεισμένος περισσότερο ἀπὸ πέντε χιλιάδες χρόνια8. Γιατί αὐτὴ τὴν ἡμέρα, αὐτὴ τὴν ὥρα ἔβαλε μέσα στὸν παράδεισο τὸν ληστὴ ὁ Θεὸς καὶ ἔκαμε δύο κατορθώματα τὸ πρῶτο, ὅτι ἄνοιξε τὸν παράδεισο, καὶ τὸ δεύτερο, ὅτι ἔβαλε μέσα τὸν ληστή.

Σήμερα μᾶς ἔδωσε πάλι τὴν παλιὰ πατρίδα μας, σήμερα μᾶς ἔφερε πάλι στὴν πόλη τῶν προγόνων μας καὶ χάρισε κατοικία σ’ ὅλο τὸ ἀνθρώπινο γένος.

Γιατί εἶπε ὁ Χριστός: «Σήμερα θὰ εἶσαι μαζί μου στὸν παράδεισο»9. Τί λέγεις; Σταυρώθηκες καὶ καρφώθηκες καὶ ὑπόσχεσαι παράδεισο; Ναί, λέγει, γιὰ νὰ μάθεις καλὰ τὴ δύναμη ποὺ ἔχω ἐπάνω στὸν σταυρό. Ἐπειδὴ, δηλαδὴ, τὸ γεγονὸς ἦταν λυπηρό, γιὰ νὰ μὴ προσέξεις στὴν σταύρωση, ἀλλὰ γιὰ νὰ μάθεις τὴ δύναμη τοῦ Σταυρωμένου, ἐπάνω στὸν σταυρὸ κάνει αὐτὸ τὸ θαῦμα, ποὺ δείχνει ἰδιαίτερα τὴ δύναμή Του.

 Γιατί ὄχι ὅταν ἀνέστησε νεκρό, οὔτε ὅταν ἐπιτίμησε τὴ θάλασσα καὶ τοὺς ἀνέμους, οὔτε ὅταν ἀπομάκρυνε τοὺς δαίμονες, ἀλλὰ ὅταν τὸν σταύρωναν, ὅταν τὸν κάρφωναν, ὅταν τὸν εἰρωνεύονταν, ὅταν τὸν κακολογοῦσαν κατόρθωσε ν’ ἀλλάξει τὴν πονηρὴ σκέψη τοῦ ληστῆ, γιὰ νὰ δεῖς τὴ δύναμή Του καὶ ἀπὸ τὶς δυό πλευρές. Καὶ ὁλόκληρη τὴν κτίση δηλαδὴ συγκλόνισε, καὶ τὶς πέτρες ράγισε, καὶ τὴν ψυχὴ τοῦ ληστῆ, ποὺ ἦταν πιὸ ἀναίσθητη ἀπὸ τὴν πέτρα, τὴ συγκίνησε καὶ τὴν τίμησε.

«Γιατί, σήμερα θὰ εἶσαι μαζί μου στὸν παράδεισο», λέγει. Ἂν καὶ τὰ Χερουβεὶμ φρουροῦσαν τὸν παράδεισο, αὐτὸς ὅμως ἦταν κύριος καὶ τῶν Χερουβείμ. Ἐκεῖ περιφέρεται πύρινη ρομφαία, ἀλλ’ Αὐτὸς ἔχει ἐξουσία πάνω στὴ φλόγα καὶ τὴν κόλαση καὶ τὴ ζωὴ καὶ τὸ θάνατο.

Ἂν καὶ κανεὶς βασιλιὰς δὲ θὰ μποροῦσε ποτὲ ν’ ἀνεχθεῖ κάποιο ληστὴ ἢ κάποιον ἄλλον ἄνθρωπο νὰ καθίσει κοντά του καὶ νὰ τὸν φέρει ἔτσι μέσα σὲ κάποια πόλη. Ἀλλὰ ὁ Χριστὸς τὸ ἔκαμε αὐτὸ καί, καθὼς μπαίνει μέσα στὴν ἱερὴ πατρίδα, φέρει μαζί Του τὸν ληστή, ὄχι γιατί περιφρονοῦσε τὸν παράδεισο, ὄχι γιὰ νὰ τὸν προσβάλει μὲ τὴν παρουσία τοῦ ληστῆ, ἀλλὰ μᾶλλον γιὰ νὰ τὸν τιμήσει.

Γιατί αὐτὸ ἦταν τιμὴ γιὰ τὸν παράδεισο, νὰ ἔχει δηλαδὴ τέτοιον κύριο, ποὺ ἔκαμε καὶ τὸν ληστὴ ἄξιο ν’ ἀπολαύσει τὸν παράδεισο. Καὶ ὅταν ἔβαλε τελῶνες καὶ πόρνες στὴ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, δὲν τὸ ἔκαμε γιατί ἤθελε νὰ τὴν περιφρονήσει, ἀλλὰ περισσότερο τὴν τιμοῦσε, ἀποδεικνύοντας ὅτι τέτοιος εἶναι ὁ Κύριος τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, ποὺ κάνει καὶ πόρνες καὶ τελῶνες τόσο ἐκλεκτούς, ὥστε ν’ ἀποδειχθοῦν ἄξιοι γιὰ τὴν τιμὴ καὶ τὴν εὐεργεσία αὐτή.

Ὅπως δηλαδὴ θαυμάζουμε πάρα πολὺ ἕναν ἰατρὸ τότε, ὅταν τὸν δοῦμε νὰ θεραπεύει καὶ νὰ ἐπαναφέρει τὴν ὑγεία σ’ ἀνθρώπους ποὺ ἔπασχαν ἀπὸ ἀνίατες ἀσθένειες, ἔτσι εἶναι δίκαιο νὰ θαυμάζουμε καὶ τὸ Χριστό, ὅταν θεραπεύει ἀνίατα τραύματα, ὅταν ξαναδίνει σὲ τελώνη καὶ πόρνη τόση ὑγεία, ὥστε ν’ ἀποδειχθοῦν ἄξιοι γιὰ τὴ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.

Καὶ τί τὸ σπουδαῖο ἔκαμε ὁ ληστής, θὰ πεῖ κάποιος, γιὰ νὰ κερδίσει τὸν παράδεισο μετὰ τὴ σταύρωσή του; Θέλεις νὰ σοῦ πῶ σύντομα τὸ κατόρθωμά του;

Ὅταν ὁ Πέτρος τὸν ἀρνήθηκε χωρὶς νὰ εἶναι στὸν σταυρό, τότε ἐκεῖνος τὸν πίστεψε καθὼς ἦταν ἐπάνω στὸν σταυρό. Καὶ δὲν τὰ λέγω αὐτὰ γιὰ νὰ κατηγορήσω τὸν Πέτρο, μακριὰ μιά τέτοια σκέψη, ἀλλὰ γιατί θέλω νὰ δείξω τὴ μεγαλοψυχία τοῦ ληστῆ.

 Ὁ μαθητὴς δὲν ἄντεξε τὴν ἀπειλὴ ἑνὸς ἀσήμαντου κοριτσιοῦ, ὁ ληστὴς ὅμως, ἂν καὶ ἔβλεπε νὰ στέκεται γύρω ὁλόκληρος λαός, ποὺ φώναζε, καὶ ἔκανε σὰν τρελλός, καὶ βλασφημοῦσε καὶ περιγελοῦσε, δὲν τὰ ἔδωσε σημασία αὐτά, οὔτε πρόσεξε τὴ φαινομενικὴ ἀδυναμία ἐκείνου ποὺ σταυρωνόταν, ἀλλά, παραβλέποντας μὲ τὰ μάτια τῆς πίστης ὅλα αὐτὰ καὶ ξεπερνώντας τὰ ἀσήμαντα ἐμπόδια, ἀναγνώρισε τὸν Κύριο τῶν οὐρανῶν καὶ ἀφοῦ τὸν παρακάλεσε τοῦ εἶπε: «Θυμήσου με, Κύριε, ὅταν φθάσεις στὴ βασιλεία σου»10.

Ἂς μὴν προσπεράσουμε λοιπὸν ἐπιπόλαια αὐτὸν τὸν ληστή, οὔτε νὰ ντραποῦμε νὰ τὸν θεωρήσουμε διδάσκαλό μας, αὐτὸν ποὺ ὁ Κύριός μας δὲν ντράπηκε νὰ τὸν ὁδηγήσει πρῶτο στὸν παράδεισο. Ἂς μὴ ντραποῦμε νὰ θεωρήσουμε διδάσκαλό μας τὸν ἄνθρωπο, ποὺ πρῶτος ἀπ’ ὅλο τὸν κόσμο φάνηκε ἄξιος νὰ μπεῖ στὴ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ἀλλ’ ἂς ἐξετάσουμε τὸ καθετὶ μὲ προσοχή, γιὰ νὰ μάθουμε τὴ δύναμη τοῦ σταυροῦ.

Δὲν εἶπε στὸν ληστή, ὅπως στὸν Πέτρο, «Ἀκολούθησέ με καὶ θὰ σὲ κάνω ἱκανὸ νὰ ψαρεύεις ἀνθρώπους»11, οὔτε τοῦ εἶπε, ὅπως εἶπε στοὺς δώδεκα μαθητές του, ὅτι «θὰ καθίσετε σὲ δώδεκα θρόνους νὰ δικάζετε τὶς δώδεκα φυλὲς τοῦ Ἰσραὴλ»12. Καὶ μάλιστα δὲν τοῦ εἶπε οὔτε μία λέξη.

Δὲν τοῦ ἔδειξε θαῦμα, οὔτε εἶδε αὐτὸς ν’ ἀνασταίνει κάποιο νεκρό, οὔτε νὰ διώχνει δαίμονες. Δὲν εἶδε τὴ θάλασσα νὰ ὑπακούει στὴν προσταγή του, οὔτε τοῦ εἶπε κάτι γιὰ τὴ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, οὔτε γιὰ τὴν κόλαση, καὶ ἐνώπιον ὅλων πίστεψε σ’ Αὐτόν, καὶ μάλιστα τὴ στιγμὴ ποὺ ὁ ἄλλος ληστὴς ἦταν σταυρωμένος μαζί του, γιὰ νὰ πραγματοποιηθοῦν τὰ λόγια τοῦ Προφήτη, ὅτι «Λογαριάσθηκε ἀνάμεσα στοὺς κακούργους»13.

Ἤθελαν λοιπὸν οἱ Ἰουδαῖοι νὰ συκοφαντήσουν τὴ δόξα Του καὶ μὲ κάθε τρόπο τὸν ἔβριζαν μ’ αὐτὰ ποὺ ἔκαμναν. Ἡ ἀλήθεια ὅμως ἀπὸ παντοῦ ἔλαμπε καὶ αὐξανόταν μὲ τὶς ἀντιδράσεις τους. Τὸν εἰρωνεύονταν λοιπὸν ὁ ἄλλος ληστής. Εἶδες τὸν ἕνα καὶ τὸν ἄλλο ληστή;

Καὶ οἱ δύο εἶναι πάνω στὸν σταυρό, καὶ οἱ δύο γιατί ἦταν ληστές, καὶ οἱ δύο γιατί ἔδειξαν κακὴ διαγωγή. Δὲν εἶχαν ὅμως καὶ οἱ δύο τὸ ἴδιο τέλος, ἀλλ’ ὁ ἕνας κληρονόμησε τὴ βασιλεία τῶν οὐρανῶν καὶ ὁ ἄλλος πῆγε στὴν κόλαση. Ἔτσι ἔγινε καὶ χθές. Μαθητὲς ἦταν οἱ ἕνδεκα, μαθητὴς καὶ ὁ Ἰούδας.

 Ἐκεῖνοι μὲν ἔλεγαν, «Ποῦ θέλεις νὰ σοῦ ἑτοιμάσουμε νὰ φάγεις τὸ Πάσχα;»14, ἐνῶ αὐτὸς ἑτοιμαζόταν γιὰ τὴν προδοσία καὶ ἔλεγε: «Τί θέλετε νὰ μοῦ δώσετε, γιὰ νὰ σᾶς τὸν παραδώσω;»14α. Καὶ ἐκεῖνοι ἑτοιμάζονταν νὰ τὸν περιποιηθοῦν καὶ νὰ πάρουν μέρος στὴ θεία μυσταγωγία, αὐτὸς ὅμως τὸν προσκυνάει. Ὁ ἕνας τὸν βρίζει, ὁ ἄλλος τὸν ἐπαινεῖ καὶ κλείνει τὸ στόμα τοῦ βλάσφημου λέγοντας: «Οὔτε τὸν Θεὸ δὲν φοβᾶσαι ἐσύ; Γιατί ἐμεῖς ἀπολαμβάνουμε ὅπως μᾶς ἄξιζε γιὰ ἐκεῖνα ποὺ κάναμε»15.

3.-. Εἶδες τὸ θάρρος τοῦ ληστῆ; Εἶδες τὸ θάρρος τοῦ ἐπάνω στὸ σταυρό; Εἶδες τὴν πίστη του τὴν ὥρα τῆς τιμωρίας του καὶ τὴν εὐσέβειά του τὴν ὥρα τοῦ βασανισμοῦ του; Ποιὸς λοιπὸν δὲν θὰ ἔνιωθε κατάπληξη γιὰ τὸ ὅτι ἦταν κύριος τοῦ ἑαυτοῦ του, γιὰ τὸ ὅτι εἶχε τὰ λογικά του, ἂν καὶ τὸν εἶχαν τρυπήσει μὲ καρφιά;

Αὐτὸς ὅμως δὲν ἦταν μόνο κύριος τοῦ ἑαυτοῦ του, ἀλλὰ καὶ ἀδιαφοροῦσε γιὰ τὰ βάσανά του καὶ φρόντιζε γιὰ τὰ βάσανα τῶν ἄλλων, καὶ ἔγινε διδάσκαλος ἐπάνω στὸν σταυρὸ καὶ κατακρίνει τὸν ἄλλο ληστὴ καὶ τοῦ λέγει: «Οὔτε τὸν Θεὸ δὲν φοβᾶσαι ἐσύ;».

Νὰ μὴ προσέχεις, λέγει, στὸ ἐπίγειο δικαστήριο ὑπάρχει ἄλλος κριτὴς ἀόρατος, ὑπάρχει δικαστήριο ἀμερόληπτο. Νὰ μὴν βλέπεις λοιπὸν ἐπειδὴ καταδικάσθηκε στὴ γῆ, γιατί δὲν γίνονται αὐτὰ στὸν οὐρανό. Ἐδῶ, δηλαδὴ, στὸ ἐπίγειο δικαστήριο καὶ δίκαιοι καταδικάζονται, καὶ ἄδικοι ἀθωώνονται, καὶ ἔνοχοι δὲν παθαίνουν τίποτε, καὶ ἀθῶοι τιμωροῦνται. Γιατί οἱ δικαστὲς κάνουν πολλὰ λάθη θεληματικὰ ἢ ἄθελά τους, ἢ γιατί δὲ γνωρίζουν τὸ δίκαιο καὶ ἐξαπατοῦνται, ἢ γιατί τὸ γνωρίζουν, ἀλλά, ἐπειδὴ ἐξαγοράζονται μὲ χρήματα, παίρνουν πολλὲς φορὲς ἄδικη ἀπόφαση. Στὸν οὐρανὸ ὅμως δὲν συμβαίνει τίποτε τέτοιο.

Γιατί ὁ Θεὸς εἶναι δίκαιος κριτὴς καὶ ἡ ἀποφασή του θὰ βγεῖ σὰν τὸ φῶς χωρὶς νὰ ἔχει δόλο οὔτε ἄγνοια. Γιὰ νὰ μὴν λέγει λοιπόν, ὅτι καταδικάσθηκε στὴ γῆ καὶ τιμωρήθηκε, τὸν ἀνέβασε στὸ οὐράνιο δικαστήριο. Τοῦ θύμισε ἐκεῖνο τὸ φοβερὸ βῆμα, λέγοντας περίπου αὐτά: Πρόσεχε ἐκεῖ καὶ δὲν θὰ ρίξεις καταδικαστικὴ ψῆφο, οὔτε θὰ συμφωνήσεις μὲ τοὺς ἀνήθικους δικαστὲς τῆς γῆς, ἀλλὰ θὰ παραδεχθεῖς τὴ δίκη ποὺ γίνεται στοὺς οὐρανούς. Εἶδες τὴν πίστη τοῦ ληστῆ; Εἶδες σύνεση καὶ διδασκαλία του; Ἀμέσως ἀπὸ τὸν σταυρὸ πήδησε στὸν οὐρανό.

Ἔπειτα, ἀποστομώνοντας μὲ τὸ παραπάνω αὐτόν, τοῦ λέγει: «Δὲν φοβᾶσαι, γιατί τιμωρηθήκαμε μὲ τὴν ἴδια ποινή;». Τί σημαίνει, «ὅτι ἐν τῷ αὐτῶ κρίματι ἐσμέν;». Ὅτι τιμωρηθήκαμε μὲ τὸν ἴδιο τρόπο. Μήπως λοιπὸν καὶ ἐσὺ δὲν εἶσαι πάνω στὸν σταυρό; Βρίζοντας λοιπὸν τὸν Χριστό, προσβάλλεις τὸν ἑαυτό σου ἀντὶ γι’ αὐτόν.

Γιατί, ὅπως ὁ ἁμαρτωλός, ὅταν κατηγορεῖ ἄλλον ἁμαρτωλό, κατηγορεῖ τὸν ἑαυτό του καὶ ὄχι τὸν ἄλλο, ἔτσι καὶ αὐτὸς ποὺ βρίσκεται σὲ συμφορὰ καὶ βρίζει τὸν ἄλλο γιὰ τὴ συμφορὰ του βρίζει τὸν ἑαυτό του καὶ ὄχι τὸν ἄλλο. «Γιατί τιμωρηθήκαμε μὲ τὴν ἴδια ποινή». Τοῦ διαβάζει ἀποστολικὸ νόμο καὶ τοῦ λέγει τὰ λόγια τοῦ Εὐαγγελίου, «Μὴ κατακρίνετε, γιὰ νὰ μὴ κατακριθεῖτε»16. «Γιατί τιμωρηθήκαμε μὲ τὴν ἴδια ποινή».

Τί κάνεις, ληστή; Προσπαθώντας ν’ ἀπολογηθεῖς γιὰ τὸν Χριστό, τὸν ἔκαμες σύντροφο τοῦ ληστῆ; Ὄχι, λέγει. Ἐξαφανίζω τὴν ὑποψία αὐτὴ μὲ τὰ παρακάτω. Γιὰ νὰ μὴ νομίσεις δηλαδὴ ὅτι ἐξατίας τῆς ἴδιας τιμωρίας τὸν ἔκαμε καὶ σύντροφό τους στὴν ἁμαρτία, πρόσθεσε τὴ διόρθωση καὶ εἶπε: «Καὶ ἐμεῖς βέβαια δίκαια τιμωρηθήκαμε, γιατί ἄξια παθαίνουμε γι’ αὐτὰ ποὺ κάναμε».

Εἶδες τέλεια ἐξομολόγηση; Εἶδες πῶς ἀπαλλάχθηκε ἀπὸ τὶς ἁμαρτίες του ἐπάνω στὸν σταυρό; Γιατί λέγει ὁ προφήτης: «Νὰ λέγεις πρῶτος ἐσὺ τὶς ἁμαρτίες σου, γιὰ νὰ συγχωρηθεῖς»17. Κανεὶς δὲν τὸν ἀνάγκασε, κανεὶς δὲν τὸν πίεσε, ἀλλὰ ὁ ἴδιος κατηγόρησε τὸν ἑαυτὸ του λέγοντας: «Καὶ ἐμεῖς βέβαια δίκαια τιμωρηθήκαμε, γιατί παθαίνουμε ἄξια γι’ αὐτὰ ποὺ κάναμε. Αὐτὸς ὅμως δὲν ἔκαμε κανένα κακό».

Καὶ ὕστερα λέγει: «Θυμήσου με, Κύριε, στὴ βασιλεία σου». Δὲν τόλμησε νὰ πεῖ πρῶτα, «Θυμήσου με στὴ βασιλεία σου», ὥσπου μὲ τὴν ἐξομολόγηση πέταξε ἀπὸ πάνω του τὸ φορτίο τῶν ἁμαρτιῶν του. Βλέπεις πόσο μεγάλο πράγμα εἶναι ἡ ἐξομολόγηση; Ἐξομολογήθηκε, καὶ ἄνοιξε τὸν παράδεισο ἐξομολογήθηκε, καὶ ἀπέκτησε τόσο θάρρος, ὥστε ἀπὸ ληστὴς ποὺ ἦταν νὰ ζητήσει τὴ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Βλέπεις πόσα ἀγαθὰ μᾶς προξένησε ὁ σταυρός;

Ἀναλογίζεσαι τὴ βασιλεία τῶν οὐρανῶν; Πές μου λοιπόν, βλέπεις κάτι τέτοιο; Αὐτὰ ποὺ βλέπεις εἶναι καρφιὰ καὶ σταυρός, ἀλλ’ ὁ σταυρὸς αὐτός, λέγει, εἶναι τὸ σύμβολο τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Γι’ αὐτὸ τὸν ὀνομάζω βασιλιά, ἐπειδὴ τὸν βλέπω νὰ σταυρώνεται.

Γιατί εἶναι χαρακτηριστικό του βασιλιᾶ νὰ πεθαίνει γιὰ τὴ σωτηρία τῶν ὑπηκόων του. Ὁ Ἴδιος ὁ Χριστὸς εἶπε: «Ὁ ποιμένας ὁ καλὸς θυσιάζει τὴ ζωή του γιὰ τὴ σωτηρία τῶν προβάτων τοῦ»18. Ἑπομένως καὶ ὁ βασιλιάς ὁ καλὸς θυσιάζει τὴ ζωή του γιὰ τὴ σωτηρία τῶν ὑπηκόων του. Ἐπειδὴ λοιπὸν θυσίασε τὴ ζωή Του, γι’ αὐτὸ τὸν ὀνομάζω βασιλιά. «Θυμήσου με, Κύριε, στὴ βασιλεία σου».

4.-. Εἶδες πῶς ὁ σταυρὸς εἶναι σύμβολο καὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν; Θέλεις νὰ μάθεις αὐτὸ καὶ ἀπὸ ἀλλοῦ; Δὲν τὸν ἄφησε στὴ γῆ ὁ Χριστός, ἀλλὰ τὸν πῆρε μαζί του καὶ τὸν ἀνέβασε στὸν οὐρανό. Ἀπὸ ποῦ φαίνεται αὐτό; Ἐπειδὴ πρόκειται νὰ ἔρθει μὲ τὸν σταυρὸ στὴ δεύτερη καὶ ἔνδοξη παρουσία Του, γιὰ νὰ μάθεις πόσο σεβαστὸ πράγμα εἶναι ὁ σταυρός, γι’ αὐτὸ καὶ τὸν ὀνόμασε δόξα.

Ἀλλ’ ἂς δοῦμε πῶς θὰ ἔρθει μὲ τὸν σταυρό, γιατί εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς φέρω τὴν ἀπόδειξη. «Ἐὰν σᾶς ποῦν», λέγει ὁ Χριστός, «νά, ὁ Χριστὸς εἶναι στὰ ἰδιαίτερα δωμάτια, νὰ εἶναι στὴν ἔρημο, μὴ βγεῖτε νὰ τὸν συναντήσετε»19, καὶ ἐννοεῖ τὴ δεύτερη παρουσία Του, τὴν ἔνδοξη καὶ ἀναφέρεται στοὺς ψευδόχριστους, στοὺς ψευδοπροφῆτες καὶ στὸν ἀντίχριστο, γιὰ νὰ μὴ πλανηθεῖ κανεὶς καὶ πέσει στὴν παγίδα του. Ἐπειδή δηλαδὴ, ὁ ἀντίχριστος θὰ ἔρθει πρὶν ἀπὸ τὸν Χριστό, γιὰ νὰ μὴν πέσει κανεὶς στὸ στόμα τοῦ λύκου, ἀναζητώντας τὸν Ποιμένα, γι’ αὐτό σοῦ ἀναφέρω ἕνα σημάδι τῆς παρουσίας τοῦ Ποιμένα.

 Ἐπειδὴ, λοιπὸν, ἡ πρώτη παρουσία Του στὸν κόσμο ἔμεινε ἀπαρατήρητη, γιὰ νὰ μὴν νομίσεις ὅτι καὶ ἡ δεύτερη θὰ γίνει μὲ τὸν ἴδιο τρόπο, ἔδωσε αὐτὸ τὸ σημάδι. Ἡ πρώτη παρουσία Του δικαιολογημένα ἔμεινε ἀπαρατήρητη, ἐπειδὴ ἦρθε νὰ βρεῖ τὸ χαμένο πρόβατο. Ἡ δεύτερη ὅμως δὲν θὰ γίνει ἔτσι.

 Ἀλλὰ πῶς; πές μου. «Ὅπως ἡ ἀστραπὴ βγαίνει ἀπὸ τὴν ἀνατολὴ καὶ φαίνεται μέχρι τὴ δύση, ἔτσι θὰ γίνει καὶ ἡ παρουσία τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου»20. Θὰ φανεῖ σ’ ὅλους μαζὶ καὶ δὲ θὰ χρειασθεῖ νὰ ἐρωτήσει κανείς, ἂν ὁ Χριστὸς εἶναι ἐδῶ ἢ ἐκεῖ. Ὅπως λοιπὸν ὅταν φαίνεται μία ἀστραπὴ δὲν χρειάζεται νὰ ἐξετάσουμε ἂν φάνηκε, ἔτσι ὅταν συμβεῖ ἡ δεύτερη παρουσία τοῦ Χριστοῦ, δὲν χρειάζεται νὰ ἐξετάζουμε ἂν ἦρθε ὁ Χριστός.

Ἀλλ’ ἐκεῖνο ποὺ θέλουμε ν’ ἀποδείξουμε εἶναι, ἂν θὰ ἔρθει μὲ τὸν σταυρό. Δὲν πρέπει βέβαια νὰ ξεχάσουμε τὴν ὑπόσχεσή μας. Ἄκουσε λοιπὸν τὰ ἑξῆς. «Τότε», λέγει τότε, πότε; «Ὅταν θὰ ἔρθει ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ἥλιος θὰ σκοτισθεῖ καὶ ἡ σελήνη δὲν θὰ δώσει τὸ φῶς της»21. Γιατί τόσο ὑπερβολικὸ θὰ εἶναι τότε τὸ φῶς, ὥστε καὶ τὰ πιὸ λαμπρὰ ἄστρα θὰ κρυφθοῦν. «Τότε καὶ τὰ ἄστρα θὰ πέσουν ἀπὸ τὸν οὐρανό, τότε θὰ φανεῖ στὸν οὐρανὸ καὶ τὸ σημάδι τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου»22.

Εἶδες πόση εἶναι ἡ δύναμη τοῦ σταυροῦ; Ὁ ἥλιος θὰ σκοτισθεῖ καὶ ἡ σελήνη δὲ θὰ φανεῖ, ὁ σταυρὸς ὅμως λάμπει καὶ φαίνεται, γιὰ νὰ μάθεις ὅτι εἶναι πιὸ λαμπρὸς καὶ ἀπὸ τὸν ἥλιο καὶ ἀπὸ τὴ σελήνη. Καὶ ὅπως ὅταν ἕνας βασιλιὰς μπαίνει σὲ κάποια πόλη, οἱ στρατιῶτες παίρνουν τὰ λάβαρα, τὰ σηκώνουν στοὺς ὤμους τους καὶ προαγγέλλουν τὴν εἴσοδό του, ἔτσι καὶ ὅταν ὁ Κύριος θὰ κατεβαίνει ἀπὸ τοὺς οὐρανοὺς θὰ προηγοῦνται οἱ στρατιὲς τῶν ἀγγέλων καὶ τῶν ἀρχαγγέλων καὶ θὰ φέρουν στοὺς ὤμους τους τὸν σταυρὸ καὶ θὰ μᾶς προαγγέλλουν τὴ βασιλικὴ εἴσοδό Του. «Τότε θὰ σαλευθοῦν οἱ δυνάμεις τῶν οὐρανῶν», λέγει, καὶ ἐννοεῖ τοὺς ἀγγέλους θὰ τοὺς πιάσει τότε πολὺς τρόπος καὶ φόβος.

Καὶ γιὰ ποιὸ λόγο; πές μου. Θὰ εἶναι φοβερὸ τὸ δικαστήριο ἐκεῖνο, γιατί πρόκειται ὅλο τὸ ἀνθρώπινο γένος νὰ δικασθεῖ καὶ νὰ παρουσιασθεῖ μπροστὰ στὸ φοβερὸ κριτή. Γιὰ ποιὸ λοιπὸν λόγο οἱ ἄγγελοι φοβοῦνται καὶ τρέμουν; ἀφοῦ δὲν πρόκειται αὐτοὶ νὰ δικασθοῦν.

Γιατί, ὅπως ὅταν δικάζει ἕνας ἄρχοντας δὲν φοβοῦνται καὶ τρέμουν οἱ ἔνοχοι μόνο, ἀλλὰ καὶ οἱ φρουροί, ποὺ δὲν αἰσθάνονται καμιὰ ἐνοχή, ἐπειδὴ φοβοῦνται τὸν δικαστή, ἔτσι καὶ τότε, ὅταν θὰ δικάζεται τὸ ἀνθρώπινο γένος, θὰ φοβοῦνται καὶ οἱ ἄγγελοι, ποὺ δὲν αἰσθάνονται καμιὰ ἐνοχή, ἐπειδὴ θὰ φοβοῦνται πάρα πολὺ τὸν δικαστή.

Γιατί ὅμως φαίνεται τότε ὁ σταυρὸς καὶ γιατί ἔρχεται ἔχοντας τὸν σταυρὸ ὁ Κύριος; Γιὰ νὰ μάθουν τὴν ἀχαριστία τους ἐκεῖνοι ποὺ τὸν σταύρωσαν, γι’ αὐτὸ τοὺς δείχνει αὐτὸ τὸ σύμβολο τῆς ντροπῆς τους.

Καὶ ὅτι πραγματικὰ γι’ αὐτὸ φέρει μαζί Του τὸ σταυρό, ἄκουσε τὸν προφήτη ποὺ λέγει: «Τότε θὰ θρηνήσουν ὅλες οἱ φυλὲς τῆς γῆς»23, γιατί θὰ δοῦν τὸν κατήγορό τους καὶ θ’ ἀναγνωρίσουν τὸ σφάλμα τους. Καὶ γιατί ἀπορεῖς, ἐὰν θὰ ἔρθει μαζὶ μὲ τὸν σταυρό, ἀφοῦ τότε θὰ δείχνει καὶ τὶς ἴδιες τὶς πληγές Του; «Γιατί θὰ δοῦν», λέγει ὁ προφήτης, «ἐκεῖνον ποὺ τὸν τρύπησαν μὲ τὴ λόγχη»24. Ὅπως δηλαδὴ ἔκαμε στὴν περίπτωση τοῦ Θωμᾶ, ἐπειδὴ ἤθελε νὰ διορθώσει τὴν ἀπιστία τοῦ μαθητῆ Του, καὶ ἀφοῦ ἀναστήθηκε τοῦ ἔδειξε τὰ σημάδια τῶν καρφιῶν καὶ τὶς πληγές, καὶ τοῦ εἶπε, «Βάλε τὸ χέρι σου καὶ δές, γιατί τὸ φάντασμα δὲν ἔχει σάρκα καὶ ὀστᾶ»25, ἔτσι καὶ τότε θὰ δείξει τὶς πληγὲς καὶ τὸν σταυρό, γιὰ ν’ ἀποδείξει ὅτι αὐτὸς ἦταν ἐκεῖνος ποὺ σταυρώθηκε.

5.-. Καὶ ὄχι μόνο ἀπὸ τὸ σταυρό, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὰ ἴδια τὰ λόγια ποὺ εἶπε πάνω στὸν σταυρὸ εἶναι δυνατὸ νὰ δοῦμε τὴν ἀνέκφραστη φιλανθρωπία Του. Γιατί ἀκόμη καὶ τότε ποὺ τὸν σταύρωναν καὶ τὸν εἰρωνεύονταν καὶ τὸν περιγελοῦσαν καὶ τὸν ἔφτυναν, ἔλεγε: «Πατέρα, συγχώρησέ τους τὴν ἁμαρτία, γιατί δὲν ξέρουν τί κάνουν»26.

Καὶ ὅταν σταυρώνεται, προσεύχεται γι’ αὐτοὺς ποὺ τὸν σταύρωναν, ἂν καὶ ἔλεγαν τὰ ἀντίθετα: «Ἐὰν εἶσαι Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, κατέβα ἀπὸ τὸν σταυρὸ καὶ θὰ πιστέψουμε σὲ σένα»27.

Ἀλλ’ ὅμως, γι’ αὐτὸ δὲν κατεβαίνει ἀπὸ τὸν σταυρό, ἐπειδὴ εἶναι Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ γι’ αὐτὸ ἦρθε, γιὰ νὰ σταυρωθεῖ γιὰ τὴ σωτηρία μας. «Κατέβα ἀπὸ τὸ σταυρό», λέγει, «καὶ θὰ πιστέψουμε σὲ σένα». Αὐτὰ εἶναι λόγια καὶ πρόφαση γιὰ τὴν ἀπιστία τους. Γιατί τὸ ὅτι ἀναστήθηκε, ἂν καὶ ὑπῆρχε ὁ λίθος στὸν τάφο Του, ἦταν πολὺ μεγαλύτερο ἀπὸ τὸ νὰ κατεβεῖ ἀπὸ τὸν σταυρό. Τὸ νὰ βγάλει ἀπὸ τὸ μνῆμα τὸν Λάζαρο, ποὺ ἦταν νεκρὸς τέσσερις ἡμέρες καὶ δεμένος μὲ τὰ νεκρικὰ σάβανα, ἦταν πολὺ μεγαλύτερο ἀπὸ τὸ νὰ κατεβεῖ ἀπὸ τὸ σταυρό.

Ἐκεῖνοι λοιπὸν ἔλεγαν: «Ἐὰν εἶσαι Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, σῶσε τὸν ἑαυτό σου». Αὐτὸς ὅμως ἔκανε τὰ πάντα, γιὰ νὰ σώσει ἐκείνους ποὺ τὸν ἔβριζαν, καὶ ἔλεγε: «Συγχώρησέ τους τὴν ἁμαρτία, γιατί δὲν ξέρουν τί κάνουν». Τί λοιπὸν ἔγινε; Τοὺς συγχώρησε τὴν ἁμαρτία τους; Τοὺς συγχώρησε, ἂν ἤθελαν νὰ μετανοήσουν. Γιατί ἂν δὲν τοὺς συγχωροῦσε τὴν ἁμαρτία, δὲν θὰ γινόταν ὁ Παῦλος ἀπόστολος.

Ἂν δὲν τοὺς συγχωροῦσε τὴν ἁμαρτία, δὲν θὰ πίστευαν ἀμέσως τρεῖς χιλιάδες καὶ πέντε χιλιάδες καὶ πολλὲς μυριάδες. Ὅτι πραγματικὰ πίστεψαν πολλὲς μυριάδες Ἰουδαίων, ἄκουσε τί λέγουν οἱ ἀπόστολοι στὸν Παῦλο: «Βλέπεις, ἀδελφέ, πόσες εἶναι οἱ μυριάδες τῶν Ἰουδαίων ποῦ πίστεψαν στὸν Χριστό;»28.

Ἂς μιμηθοῦμε λοιπὸν τὸν Κύριο καὶ ἂς προσευχόμαστε γιὰ τοὺς ἐχθρούς μας. Πάλι λοιπὸν καταλήγω σ’ αὐτὴν τὴ συμβουλή. Εἶναι ἡ πέμπτη ἡμέρα σήμερα ποὺ σᾶς ὁμιλῶ γιὰ τὸ ζήτημα αὐτό, ὄχι γιατί θέλω νὰ σᾶς κατηγορήσω γιὰ ἀπείθεια, μακριὰ μιά τέτοια σκέψη, ἀλλὰ γιατί πάρα πολὺ ἐλπίζω ὅτι θὰ πεισθεῖτε.

Ἐὰν ὅμως ὑπάρχουν μερικοὶ σκληρόκαρδοι καὶ ὀργίλοι καὶ δύστροποι, ποὺ δὲν ὑπάκουσαν σ’ αὐτὰ ποὺ γιὰ τὴν προσευχὴ εἴπαμε, ἴσως ντραποῦν, ποὺ σᾶς ὁμιλῶ πολλὲς ἡμέρες, καὶ ἀπομακρύνουν κάποτε τὸ μῖσος καὶ τὴ μικροψυχία. Μιμήσου τὸν Κύριό σου σταυρωνόταν, καὶ μιλοῦσε στὸν Πατέρα γιὰ τὸ καλὸ αὐτῶν ποὺ τὸν σταύρωναν.

Πῶς μπορῶ, θὰ πεῖ κάποιος, νὰ μιμηθῶ τὸν Κύριο; Ἐὰν θέλεις, μπορεῖς. Γιατί, ἐὰν δὲν μποροῦσες νὰ τὸν μιμηθεῖς, πὼς ἔλεγε, «Μάθετε ἀπὸ μένα, ὅτι εἶμαι πράος καὶ ταπεινὸς στὴν καρδιὰ»29; Ἐὰν δὲν ἦταν δυνατὸ νὰ τὸν μιμηθεῖς, δὲν θὰ ἔλεγε ὁ Παῦλος: «Νὰ γίνεστε μιμητές μου, ὅπως καὶ ἐγὼ γίνομαι μιμητὴς τοῦ Χριστοῦ»30.

Ἀλλ’ ὅμως δὲν θέλεις νὰ μιμηθεῖς τὸν Κύριο; Μιμήσου τὸν συνάνθρωπό σου, ἐννοῶ τὸν ἀπόστολο Στέφανο, γιατί καὶ αὐτὸς μιμήθηκε τὸν Κύριο. Καὶ ὅπως ὁ Χριστὸς, ἀνάμεσα στοὺς σταυρωτές Του, ἀδιαφόρησε γιὰ τὴ σταύρωσή του, ἀδιαφόρησε γιὰ τοὺς πόνους Του καὶ παρακαλοῦσε τὸν Πατέρα νὰ συγχωρήσει τοὺς σταυρωτές Του, ἔτσι καὶ ὁ διάκονος Στέφανος ἀνάμεσα σ’ αὐτοὺς ποὺ τὸν λιθοβολοῦσαν, καθὼς τὸν κτυποῦσαν ὅλοι καὶ δεχόταν τὶς πέτρες τους, ἀδιαφόρησε γιὰ τοὺς πόνους ποὺ τοῦ προκαλοῦσαν τὰ κτυπήματα καὶ ἔλεγε: «Κύριε, μὴ λογαριάσεις σ’ αὐτοὺς τὴν ἁμαρτία αὐτὴ»31.

Εἶδες πῶς ὁμιλεῖ ὁ Υἱός; Εἶδες πῶς παρακαλεῖ ὁ ἄνθρωπος; Ἐκεῖνος λέγει: «Πατέρα, συγχώρησέ τους τὴν ἁμαρτία αὐτή, γιατί δὲν ξέρουν τί κάνουν», καὶ αὐτὸς λέγει: «Κύριε, μὴ τοὺς λογαριάσεις αὐτὴ τὴν ἁμαρτία».

 Καὶ γιὰ νὰ μάθεις ὅτι προσεύχεται μὲ εἰλικρίνεια, δὲν προσεύχεται ἁπλὰ ὄρθιος ὅταν τὸν λιθοβολοῦσαν, ἀλλὰ γονάτισε καὶ προσευχήθηκε μὲ κατάνυξη καὶ πολλὴ συμπόνοια. Θέλεις νὰ σοῦ δείξω καὶ ἄλλο συνάνθρωπό σου πού ἔπαθε πολὺ περισσότερα ἀπ’ αὐτόν; Ὁ Παῦλος λέγει: «Οἱ Ἰουδαῖοι μὲ κτύπησαν μὲ ραβδιά, μία φορὰ μὲ λιθοβόλησαν, ἕνα ἡμερόνυκτο ἔμεινα στὸ πέλαγος»32. Τί λέγει λοιπὸν ὕστερα ἀπ’ αὐτά; «Θὰ εὐχόμουν», λέγει, «νὰ χωρισθῶ ἐγὼ ὁ ἴδιος ἀπὸ τὸν Χριστό, γιὰ χάρη τῶν ἀδελφῶν μου Ἰουδαίων, ποὺ εἶναι συγγενεῖς μου κατὰ σάρκα»33.

Θέλεις νὰ δεῖς καὶ ἄλλον, ὄχι ἀπὸ τὴν Καινὴ Διαθήκη, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν Παλαιά; Γιατί αὐτὸ εἶναι τὸ πάρα πολὺ ἀξιοθαύμαστο, ὅτι δηλαδὴ τότε ποὺ δὲν ὑπῆρχε ἡ προτροπὴ ν’ ἀγαποῦν οἱ ἄνθρωποι τοὺς ἐχθρούς τους, ἀλλὰ νὰ βγάζουν μάτι ἀντὶ γιὰ μάτι, καὶ δόντι ἀντὶ γιὰ δόντι, καὶ ν’ ἀνταποδίδουν τὰ ἴδια κακά, ἔφθασαν στὴ συμπεριφορὰ τῶν ἀποστόλων. Ἄκουσε τί λέγει ὁ Μωυσῆς, ποὺ λιθοβολήθηκε πολλὲς φορὲς ἀπὸ τοὺς Ἰουδαίους καὶ περιφρονήθηκε ἀπ’ αὐτούς: «Ἐὰν τοὺς συγχωρήσεις τὴν ἁμαρτία, συγχώρησέ την, διαφορετικά, σβῆσε καὶ μένα ἀπὸ τὸ βιβλίο ποὺ μὲ ἔχεις γράψει»34.

Βλέπεις ὅτι ὁ καθένας θέτει τὴν ἀσφάλεια τῶν ἄλλων πρὶν ἀπὸ τὴ δική του σωτηρία; Δὲν ἁμάρτησες καθόλου γιατί θέλεις νὰ τιμωρηθεῖς μαζὶ μ’ αὐτούς; Ἐπειδή, λέγει, δὲν αἰσθάνομαι καθόλου τὴν εὐτυχία, ὅταν οἱ ἄλλοι ὑποφέρουν. Θὰ μᾶς ἦταν βέβαια, ἀρκετὰ αὐτὰ τὰ παραδείγματα.

Ἀλλὰ γιὰ νὰ διορθωθοῦμε ἀπὸ τὰ πολλὰ παραδείγματα, θ’ ἀναφέρω καὶ κάποιον ἄλλο ποὺ ἔκαμε τὶς ἴδιες σκέψεις. Γιατί καὶ ὁ Δαυίδ, ὁ μακάριος καὶ πράος ἐκεῖνος ἄνδρας, ὅταν ἐπαναστάτησε ἐναντίον του ὅλος ὁ στρατός του καὶ ἔδωσε ὅλη του τὴ δύναμη στὸν υἱὸ του τὸν Ἀβεσαλώμ, καὶ ἐπιτέθηκε νὰ καταλάβει τὴν ἐξουσία καὶ ἤθελε νὰ τὸν σφάξει, καὶ ἔπειτα ὀργίσθηκε γι’ αὐτὸ ὁ Θεὸς (γιατί τί σημασία ἔχει ἂν βρῆκε ἄλλη πρόφαση γιὰ τὴ σφαγή;), καὶ ἔστειλε τὸν ἄγγελό του μὲ γυμνὸ τὸ ξίφος, γιὰ νὰ κτυπήσει ἀπὸ ψηλά, ὅταν ἔβλεπε ὅτι ἀφανίζονται ὅλοι, τί λέγει; «Ἐγὼ ὁ ποιμένας ἁμάρτησα, καὶ ἐγὼ ὁ ποιμένας ἔκαμα κακό. Ἂς πέσει ἡ τιμωρία σου σὲ μένα καὶ στὴν πατρική μου οἰκογένεια»35.

Βλέπεις πάλι ὅμοια κατορθώματα; Θέλεις νὰ σοῦ δείξω καὶ ἄλλον; Γιατί δὲν μᾶς λείπει καὶ ἄλλος ποὺ ἔκαμε τὶς ἴδιες σκέψεις. Ὁ προφήτης Σαμουὴλ βρίσθηκε ἀπὸ τοὺς Ἰουδαίους, καθαιρέθηκε, περιφρονήθηκε τόσο, ὥστε ὁ Θεὸς θέλησε νὰ τὸν παρηγορήσει καὶ τοῦ εἶπε: «Δὲν περιφρόνησαν ἐσένα, ἀλλ’ ἐμένα»36. Τί λοιπὸν ἀπάντησε ἐκεῖνος ποὺ περιφρονήθηκε, ποὺ προσβλήθηκε καὶ πού βρίσθηκε; «Εἴθε νὰ μὴν κάνω τέτοια ἁμαρτία», λέγει, «ὥστε νὰ σταματήσω νὰ προσεύχομαι στὸν Κύριο γιὰ σᾶς»37. Θεώρησε ὅτι εἶναι ἁμαρτία, τὸ νὰ μὴν προσεύχεται γιὰ τοὺς ἐχθρούς του.

Εἴθε λοιπὸν νὰ μὴ συμβεῖ ν’ ἁμαρτήσω ἔτσι, ὥστε νὰ μὴν προσεύχομαι γιὰ σᾶς. Ὁ Χριστὸς λέγει: «Πατέρα, συγχώρησέ τους τὴν ἁμαρτία, γιατί δὲν ξέρουν τί κάνουν». Ὁ Στέφανος λέγει: «Κύριε, μὴ τοὺς λογαριάσεις τὴν ἁμαρτία αὐτή». Ὁ Παῦλος λέγει: «Θὰ εὐχόμουν νὰ γίνω ἀνάθεμα γιὰ χάρη τῶν ἀδελφῶν μου, τῶν συγγενῶν μου κατὰ σάρκα». Ὁ Μωυσῆς λέγει: «Ἐὰν τοὺς συγχωρήσεις τὴν ἁμαρτία τους, συγχώρησέ την διαφορετικά, σβῆσε καὶ μένα ἀπὸ τὸ βιβλίο ποὺ μὲ ἔγραψες». Ὁ Δαυὶδ λέγει: «Ἂς πέσει ἡ τιμωρία σου σὲ μένα καὶ στὴν πατρική μου οἰκογένεια». Ὁ Σαμουὴλ λέγει: «Εἴθε νὰ μὴ κάνω τέτοια ἁμαρτία, ὥστε νὰ σταματήσω νὰ προσεύχομαι στὸν Κύριο γιὰ σᾶς».

Πές μου λοιπόν, ποιὰ συγγνώμη θὰ ἐπιτύχουμε, ὅταν, ἐνῶ ὁ Κύριος καὶ οἱ συνάνθρωποί μας, ἀπὸ τὴν Καινὴ καὶ τὴν Παλαιὰ Διαθήκη, ὅλοι μᾶς παρακινοῦν νὰ προσευχόμαστε γιὰ τοὺς ἐχθρούς μας, ἐμεῖς ὅμως κάνουμε τὸ ἀντίθετο καὶ προσευχόμαστε γιὰ τὸ κακὸ τῶν ἐχθρῶν μας;

Μή, σᾶς παρακαλῶ, ἀδελφοί, μὴ τὸ κάνετε αὐτό. Γιατί, ὅσο περισσότερα εἶναι τὰ παραδείγματα, τόσο μεγαλύτερη θὰ εἶναι ἡ τιμωρία, ἐὰν δὲν τὰ μιμηθοῦμε. Εἶναι σπουδαιότερο νὰ προσεύχεται κανεὶς γιὰ τοὺς ἐχθρούς του, παρὰ γιὰ τοὺς φίλους του. Γιατί δὲν σᾶς ὠφελεῖ τόσο τὸ δεύτερο, ὅσο τὸ πρῶτο. «Γιατί, ἂν ἀγαπᾶτε ἐκείνους ποὺ σᾶς ἀγαποῦν, δὲν κάνετε τίποτε τὸ σπουδαῖο», λέγει ὁ Χριστός: «Γιατί καὶ οἱ τελῶνες τὸ ἴδιο κάνουν»38. Ἑπομένως, ἐὰν προσευχηθοῦμε γιὰ τοὺς φίλους μας, δὲν γίναμε καθόλου καλύτεροι ἀπὸ τοὺς εἰδωλολάτρες καὶ ἀπὸ τοὺς τελῶνες. Ὅταν ὅμως ἀγαπήσουμε τοὺς ἐχθρούς μας, γίναμε, ὅσο εἶναι ἀνθρώπινα δυνατὸ, ὅμοιοι μὲ τὸν Θεό, γιατί «ἀνατέλλει τὸν ἥλιό Του σὲ πονηροὺς καὶ σ’ ἀγαθούς, καὶ βρέχει στοὺς δίκαιους καὶ στοὺς ἄδικους»39.

Ἂς γίνουμε, λοιπὸν, ὅμοιοι μὲ τὸν Πατέρα, γιατί λέγει: «Νὰ γίνεστε ὅμοιοι μὲ τὸν Πατέρα σας ποὺ βρίσκεται στοὺς οὐρανούς», γιὰ ν’ ἀξιωθοῦμε καὶ τὴ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, μὲ τὴ Χάρη καὶ τὴ φιλανθρωπία τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρα μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, στὸν Ὁποῖο ἀνήκει ἡ δόξα καὶ ἡ δύναμη στοὺς αἰῶνες τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:   1. Ἰω. 10, 11.

2. Ἃ’ Κόρ. 5, 8.

3. Ἃ’ Κόρ. 5, 7.

4. Ἑβρ. 5, 1 καὶ 8, 3.

5. Ἑβρ. 9, 28.

6. Ἤσ. 53, 12.

7. Ἃ’ Τίμ. 2, 8.

8. Παλαιότερα πίστευαν ὅ,τι ὁ κόσμος δημιουργήθηκε τὸ 5000 π.Χ. Ἡ ἴδια ἀν­τίληψη ὑπάρχει στὴν ἐποχὴ τοῦ Χρυσοστόμου καὶ ἀργότερα.

9. Λουκᾶ 23, 43.

10. Λουκᾶ 23, 42.

11. Μάτθ. 4, 19.

12. Μάτθ. 19, 28.

13. Ἤσ. 53, 12. 14. Μάτθ. 26, 17

14α Μάτθ. 26, 15.

15 . 23 , 40-41.

16. Μάτθ. 7, 1.

17. Ἤσ. 43, 26. 18. Ἰω. 10, 11.

19. Μάτθ. 24, 26.

20. Μάτθ. 24, 27.

21. Μάτθ. 24, 29.

22. Μάτθ. 24, 30.

23. Ἀποκ. ι, 7.

24. Ζάχ. 12, 10. 25. Ἰω. 20, 27• Λουκᾶ 24, 39.

26. Λουκᾶ 23, 34.

27. Μάτθ. 27, 40.42.

28. Πράξ. 21, 20.

29. Μάτθ. 11, 29.

30. Ἃ’ Κόρ. 11, 1.

31. Πράξ. 7, 60.

32. Β’ Κόρ. 11, 25.

33. Ρώμ. 9, 3.

34. Ἐξ. 32, 31-32.

35. Β’ Βάσ. 24, 17.

36. Ἃ’ Βάσ. 8, 7.

37. Ἃ’ Βάσ. 12, 23.

38. Μάτθ. 5, 46.

39. Μάτθ. 5, 45.

ΙΩΑΝΝΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΕΡΓΑ -36

 ΠΑΤΕΡΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΠΑΛΑΜΑΣ»

 http://www.imaik.gr

 

http://anavaseis.blogspot.gr/2013/05/blog-post_6769.html