Συμπόσιον τῶν δέκα παρθένων ἤ περί Ἁγνείας τοῦ Μεθοδίου Ὀλύμπου (5). Μητροπολίτου Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίου

Ἱερά Μητρόπολις
Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως                                           Πατερικά κηρύγματα
Δημητσάνα Μεγαλόπολις

Δημητσάνα - Μεγαλόπολη, Κυριακή 1 Δεκεμβρίου 2013

Κυριακάτικο ἐγκύκλιο κήρυγμα Μητροπολίτου

Συμπόσιον τῶν δέκα παρθένων ἤ περί Ἁγνείας

τοῦ Μεθοδίου Ὀλύμπου (5)

Δ´ Λόγος. Ὁμιλεῖ ἡ παρθένος Θεοπάτρα

Μητροπολίτης Γόρτυνος Ἰερεμίας

1. Μελετῶντες, ἀδελφοί μου χριστιανοί, τό ὡραῖο ἔργο τοῦ ἁγίου Μεθοδίου Ἐπισκόπου Ὀλύμπου, Συμπόσιο τῶν δέκα παρθένων, βρισκόμαστε στόν τέταρτο λόγο περί παρθενίας, τόν ὁποῖο ἐκφωνεῖ ἡ παρθένος Θεοπάτρα.
Στήν ἀρχή τοῦ λόγου της ἡ Θεοπάτρα ὡς νά ἐκφράζει τήν δυσκολία νά ὁμιλήσει γι᾽ αὐτό τό μεγάλο θέμα. Μέ τήν ἐλπίδα ὅμως στήν φώτιση τοῦ Θεοῦ, ἀλλά καί στόν μεγάλο πλοῦτο πού ἔχει τό θέμα τῆς παρθενίας, ἡ Θεοπάτρα τολμάει νά συνθέσει καί αὐτή τό ἐγκώμιο τῆς παρθενίας.
Στό ἐγκώμιό της αὐτό γενικά ἡ ὁμιλήτρια λέγει τά ἑξῆς: Ἡ παρθενία εἶναι τό ἀνώτερο ἀπό ὅλα τά χαρίσματα, εἶναι τό φωτεινότερο ἀπό ὅλα τά ἀστέρια. Εἶναι τό ἀποτελεσματικότερο μέσο γιά τήν ἀποκατάσταση τοῦ ἀνθρώπου στόν παράδεισο, γιά τήν ἀπόκτηση τῆς ἀφθαρσίας καί γιά τήν καταλλαγή του μέ τόν Θεό.
Τό ρεῦμα τῆς ἁμαρτίας, μέ τήν πτώση τῶν Πρωτοπλάστων, ξεχύθηκε μέ ὁρμή καί κατέκλυσε καί τά σώματα καί τίς ψυχές τῶν ἀνθρώπων. Στήν πλημμύρα αὐτή τοῦ κακοῦ, πού ἔφερε τήν τρικυμία τῶν ἁμαρτωλῶν παθῶν, ὁ Θεός ἔδωσε στόν ἄνθρωπο ὡς ἄριστο βοήθημα τήν παρθενία.

2. Ἡ παρθενία – συνεχίζει νά λέγει ἡ Θεοπάτρα – στό ποτάμι τῶν παθῶν πού πέσαμε, εἶναι τό δένδρο ἀπό τό ὁποῖο πρέπει νά κρατηθεῖ κανείς, γιά νά μήν παρασυρθεῖ ἀπό τό ρεῦμα τοῦ κακοῦ, ἀλλά νά σωθεῖ.
Ἐδῶ ἡ ὁμιλήτρια καταφεύγει στόν 136ο ψαλμό, πού λέει γιά τούς αἰχμαλώτους Ἰουδαίους, πού πορεύονταν στήν Βαβυλώνα. Ὅταν ἡ θλιβερή πομπή ἔφτασε στούς ποταμούς τῆς Βαβυλῶνος, ἐκεῖ ὅπου φύονταν οἱ Ἰτιές, κουρασμένοι οἱ αἰχμάλωτοι κρέμασαν σ᾽ αὐτές τά μουσικά τους ὄργανα. «Ἐπί ταῖς Ἰτέαις ἐν μέσῳ αὐτῆς ἐκρεμάσαμε τά ὄργανα ἡμῶν».
Ἡ Ἰτιά θεωρήθηκε ἀπό παλαιά γιά τίς κατευναστικές ἰδιότητές της σάν σύμβολο τῆς ἁγνότητος. Ἡ Θεοπάτρα τώρα ἀρχίζει νά ἀλληγορεῖ: Οἱ ποταμοί τῆς Βαβυλῶνος εἶναι τά κύματα τῶν σαρκικῶν ἡδονῶν. Γιά τήν ἀντιμετώπιση αὐτῶν, ὅποιος θέλει νά παρθενέψει, κατά τόν παραπάνω ψαλμό, πρέπει νά κρεμάσει τό ὄργανά του – τά παιδογόνα ὄργανα – στίς Ἰτιές! «Ἐπί ταῖς Ἰτέαις ἐν μέσῳ αὐτῆς ἐκρεμάσαμε τά ὄργανα ἡμῶν».
Ναί, χριστιανοί μου! Ὅσοι θέλουμε νά μήν ἔχουμε καμμιά σχέση μέ τήν «ἀλλοτρίαν γῆν», πού λέγει ὁ παραπάνω ψαλμός, τήν γῆ τῆς ἁμαρτωλῆς Βαβυλώνας, πρέπει νά κρεμάσουμε στό ξύλο τῆς σωφροσύνης τίς ἁμαρτωλές μας ἐπιθυμίες καί, ἀρνούμενοι τήν Βαβυλώνα, νά ποθήσουμε τήν Σιών, τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ μας καί τόν γλυκό παράδεισό Του.

3. Ἡ ὁμιλήτρια παρθένος Θεοπάτρα καταφεύγει τώρα καί σέ μιά ἄλλη ἀλληγορία ἀπό τό βιβλίο τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης τήν Ἔξοδο. Ὁ Φαραώ εἶναι ὁ τύπος τοῦ Διαβόλου καί ἡ Αἴγυπτος εἶναι ὁ τύπος τῶν σαρκικῶν παθῶν. Ὁ Φαραώ διέταξε νά πνίγονται τά ἄρρενα τέκνα τῶν Ἰουδαίων μέσα στόν ποταμό, ἀλλά νά ζωογονοῦνται τά θήλεα. Κατά ὅμοιο τρόπο, λέγει ἡ Θεοπάτρα, καί ὁ Διάβολος φροντίζει νά κατακλύζονται ἀπό τά πάθη καί νά ἀποπνίγονται τά ἄρρενα καί τά νοητά ἔκγονα τῆς ψυχῆς, ἀλλά νά πληθύνονται καί νά αὐξάνονται τά αἰσθητά καί τά σαρκικά.
Σ᾽ αὐτό τό τελευταῖο, πού μᾶς εἶπε ἡ ὁμιλήτρια Θεοπάτρα, ἔχω νά σᾶς πῶ, ἀγαπητοί μου, ὅτι στό βάθος τοῦ λόγου της κρύβεται μιά ἔννοια τῆς ἑλληνικῆς φιλοσοφίας. Κατά τήν ἔννοια αὐτή ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου ταυτίζεται μέ τόν ἄρρενα καί ἡ σάρκα τοῦ ἀνθρώπου, ἡ αἴσθηση γενικά, ταυτίζεται μέ τό θῆλυ.
Αὐτή τήν φιλοσοφική ἔννοια ἔλαβε μετά ὁ Γνωστικισμός, ὁ ὁποῖος ὑποτιμᾶ τήν γυναίκα.
Ἀλλά καί οἱ ἅγιοι Πατέρες μιλᾶνε γιά πνευματική «ἀρρενοποίηση» τῶν γυναικῶν.
1 Δέν νομίζω ὅμως ὅτι οἱ ἅγιοι Πατέρες λέγοντες τήν ἔκφραση αὐτή εἶναι ἐπηρεασμένοι ἀπό τήν ἑλληνική φιλοσοφία. Ὁμιλοῦντες οἱ ἅγιοι Πατέρες γιά «ἀρρενοποίηση τῶν γυναικῶν» ἐννοοῦν ὅτι πρέπει νά ἀναπτύξουν καί αὐτές τό δυναμικόν καί τό τολμηρόν, τόν «θυμόν», μέ τόν ὁποῖο ἔπρεπε νά ὁμιλήσει ἡ Εὔα στόν ὄφι πού τήν ἐπείραζε καί τήν παρέσυρε στήν πτώση (Γεν. κεφ. 3). Οἱ ἅγιοι Πατέρες λέγουν ὅτι «καλός ὁ θυμός» ὅταν τόν χρησιμοποιοῦμε «ἐν τῷ κατά τήν ἔχθραν ἀντιμάχεσθαι τῷ ὄφει».
2 Ὁ Θεός, μᾶς λέγουν πάλι οἱ ἅγιοι Πατέρες, ἔχει βάλει στήν ψυχή τοῦ ἀνθρώπου τόν θυμό, γιά νά ἀγωνίζεται αὐτός κατά τοῦ κακοῦ, γιά νά ἀποκρούει τίς δαιμονικές ἐπιθέσεις, γιά νά μάχεται ἐναντίον τῶν πειρασμῶν καί νά ἀρνεῖται τούς πονηρούς λογισμούς.
3 Ὅποιος δέν ἔχει αὐτόν τόν ἅγιο θυμό, ὅποιος δέν ἀγωνίζεται ἔτσι «ἀρρενωπά» κατά τῶν ἁμαρτωλῶν παθῶν, δέν θά μπορέσει νά πετύχει τήν σωτηρία του. Γιατί, ὅπως εἶπε ὁ Κύριός μας, «ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν βιάζεται καί βιασταί ἁρπάζουσιν αὐτήν» (Ματθ. 11,12). Μέ αὐτήν τήν ἔννοια, ἀδελφοί μου χριστιανοί, οἱ ἅγιοι Πατέρες ὁμιλοῦν γιά τήν παραπάνω «ἀρρενοποίηση τοῦ θήλεος», πού εἴπαμε, καί δέν πρέπει νά ἑρμηνεύσουμε τόν λόγο τους αὐτό ἀπό ἐπήρειά τους ἀπό τήν ἑλληνική φιλοσοφία περί ὑποτιμήσεως τοῦ θήλεος.

Μέ πολλές εὐχές,

† Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας

1. Βλ. τό ἔργο Βασιλείου Ἀγκύρας, Περί τῆς ἐν παρθενίᾳ ἀληθοῦς ἀφθορίας, καί Γρηγορίου Θεολόγου Λόγον 37,19 MPG 36,305.
2. Βλ. Εὐαγρίου Ποντικοῦ, Πρός Εὐλόγιον 10. 
3. Βλ. Εὐαγρίου Ποντικοῦ, Πονηροί λογισμοί 1


http://anavaseis.blogspot.gr/2013/11/5_30.html

Συμπόσιον τῶν δέκα παρθένων ἤ περί Ἁγνείας τοῦ Μεθοδίου Ὀλύμπου (4) Γ´ Λόγος. Ὁμιλεῖ ἡ παρθένος Θάλεια. Μητροπολίτου Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίου

Ἱερά Μητρόπολις
Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως                                           Πατερικά κηρύγματα
Δημητσάνα Μεγαλόπολις

Δημητσάνα - Μεγαλόπολη, Κυριακή 24 Νοεμβρίου 2013

Κυριακάτικο ἐγκύκλιο κήρυγμα Μητροπολίτου

Συμπόσιον τῶν δέκα παρθένων ἤ περί Ἁγνείας

τοῦ Μεθοδίου Ὀλύμπου (4)

Γ´ Λόγος. Ὁμιλεῖ ἡ παρθένος Θάλεια

Μητροπολίτης Γόρτυνος Ἰερεμίας

1. Συνεχίζουμε, ἀδελφοί μου χριστιανοί, τήν μελέτη μας στό ἔργο τοῦ ἁγίου Μεθοδίου Ἐπισκόπου Ὀλύμπου «Συμπόσιον τῶν δέκα παρθένων». Στό σημερινό μου κήρυγμα θά σᾶς παρουσιάσω μέ λίγα λόγια τήν ὁμιλία τῆς τρίτης παρθένου, τῆς Θάλειας.
Στήν προηγούμενη ὁμιλία ἀκούσαμε τήν παρθένο Θεοφίλα, ἡ ὁποία μίλησε γιά τόν γάμο.
Μᾶς εἶπε ὅτι ναί μέν ἡ παρθενία εἶναι ὑψηλή καί ὕψιστη, ἀλλά δέν πρέπει νά περιφρονοῦμε καί τόν γάμο.
Ἡ τρίτη παρθένος, ἡ Θάλεια, θά μᾶς πεῖ σήμερα ὅτι στήν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ ὑπάρχει καί ἕνας ἄλλος γάμος, ὁ πνευματικός γάμος, στόν ὁποῖο οἱ χριστιανοί νυμφεύονται μέ τόν Ἰησοῦ Χριστό καί οἱ καρποί τοῦ γάμου αὐτοῦ εἶναι πνευματικοί. Ἡ Θάλεια θά μᾶς μιλήσει γιά τήν ἕνωση τοῦ Νυμφίου Χριστοῦ μέ τήν Νύμφη Ἐκκλησία.

2. Ἡ προηγούμενη ὁμιλήτρια, ἡ Θεοφίλα, ἑρμήνευσε κατά γράμμα τήν περικοπή τοῦ βιβλίου τῆς Γενέσεως, πού μιλάει γιά τήν σύζευξη τοῦ ἄνδρα Ἀδάμ καί τῆς γυναίκας Εὔας, καί μᾶς μίλησε γιά τόν γάμο.
Ὑπάρχει ὅμως γιά τό θέμα μας καί ἡ πνευματικώτερη ἑρμηνεία τῆς Ἁγίας Γραφῆς, τήν ὁποίαν εἰσηγεῖται ὁ ἀπόστολος Παῦλος. Ἡ δέ πνευματικώτερη ἑρμηνεία, ἡ ἀλληγορική ἑρμηνεία, εἶναι ὅτι ἡ ἕνωση τοῦ Ἀδάμ καί τῆς Εὔας ἀναφέρεται στήν ἕνωση τοῦ Χριστοῦ καί τῆς Ἐκκλησίας. Γι᾽ αὐτό καί ἡ Θάλεια λέγει ὅτι ὁ ἀπόστολος Παῦλος «εἰς Χριστόν καί τήν Ἐκκλησίαν ἀναφέρων ἀλληγορεῖ τά κατά τήν Εὔαν καί τόν Ἀδάμ».
Τό «μέγα μυστήριο», γιά τό ὁποῖο μιλάει ὁ ἀπόστολος Παῦλος στήν πρός Ἐφεσίους ἐπιστολή του (5,32), δέν εἶναι ὁ φυσικός γάμος τοῦ ἄνδρα καί τῆς γυναίκας, ἀλλά εἶναι ὁ πνευματικός γάμος, ὁ δεσμός τοῦ Χριστοῦ μέ τήν Ἐκκλησία καί μέ ἕνα ἕκαστον πιστό. Τό λέγει καθαρά ὁ Ἀπόστολος. «Τό μυστήριον τοῦτο – λέγει – μέγα ἐστί ἐγώ δέ λέγω», δηλαδή ἐγώ τό ἀναφέρω, ἐγώ τό ἀναγάγω «εἰς Χριστόν καί εἰς τήν Ἐκκλησίαν».
Καί πρέπει, ἀγαπητοί μου, νά δίνουμε αὐτήν τήν σωστή πνευματική ἑρμηνεία τοῦ θέματος, γιατί διαφορετικά, ὅπως λέγει ἡ Θάλεια στήν ὁμιλία της, οἱ ἄνθρωποι θά ἐκτρέπονται σέ «παρατριβάς σωμάτων», σέ ἀκολασίες δηλαδή, μέ πρόφαση μάλιστα τήν τεκνογονία («προφάσει τεκνογονίας»).

3. Ἡ ὁμιλία τῆς Θάλειας, ἀγαπητοί μου, ἔχει ἀνθρωπολογία, χριστολογία καί ἐκκλησιολογία, γι᾽ αὐτό καί εἶναι ἐξόχως θεολογική. Σᾶς λέγω μερικά ἀπό τήν ὁμιλία της: Ὁ ἄνθρωπος ἔγινε γιά τόν Θεό, γιά νά τόν ὑμνεῖ καί γιά νά τόν δοξάζει, ὅπως τόν δοξάζουν τά τάγματα τῶν ἀγγέλων. Δέν δημιουργήθηκε ὅμως ὁ ἄνθρωπος ἄφθαρτος, ἀλλά δημιουργήθηκε μεταξύ φθορᾶς καί ἀφθαρσίας. Τό τί θά γινόταν στό μέλλον αὐτό θά ἐξηρτᾶτο ἀπό τήν δική του προτίμηση. Ἦταν στά ὅρια καί τῶν δύο καταστάσεων.
Ἦταν «μεθόριος», μεταξύ φθορᾶς καί ἀφθαρσίας. Ὅμως, παραβαίνοντας τήν ἐντολή τοῦ Θεοῦ, προτίμησε τήν φθορά. Καθ᾽ ὅν χρόνον ἀκόμη, λέγει ἡ παρθένος Θάλεια, πλαθόταν ὁ ἄνθρωπος σάν τόν πηλό καί δέν εἶχε προφθάσει νά στερεωθεῖ στήν ἀφθαρσία καί νά πετρωθεῖ σάν ὄστρακο, ἀλλά ἀκόμη ἦταν εὔκολος νά διαλυθεῖ, ἦλθε ἡ ἁμαρτία καί πραγματικά τόν διέλυσε, σάν νά τοῦ ἔρριξε πολύ νερό ἐπάνω του. Ὁ Θεός ὅμως, συνεχίζει νά λέει ἡ Θάλεια, κάνει γιά τόν ἄνθρωπο Ἀδάμ νέα δημιουργία. Δέν τόν ἀφήνει νά συνεχίζει τήν ζωή του ἔτσι φθαρτός ὅπως ἔγινε, γιατί ὑπῆρχε κίνδυνος πάλι νά πέσει στά ρεύματα τῆς φθορᾶς καί νά διαλυθεῖ ἐντελῶς.
Γι᾽ αὐτό ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, ὁ Ἰησοῦς Χριστός μας, σαρκώθηκε στήν παρθενική μήτρα τῆς Παναγίας μας καί ἐκεῖ μέσα θεραπεύτηκε ἡ ἀνθρώπινη φύση, παγιώθηκε καί στερεώθηκε, δυναμωμένη τώρα νά πράττει τό καλό καί νά πετύχει τήν ἀφθαρσία. Ἔτσι συμπληρώθηκε ὁ ἀριθμός τῶν προβάτων τῆς λογικῆς ποίμνης τοῦ Χριστοῦ, ὅπως τό λέγει ἡ παραβολή. Τά ἐνενήντα ἐννέα πρόβατα τῆς παραβολῆς ἦταν οἱ ἄγγελοι καί τό ἀπολωλός πρόβατο ἦταν ἡ ἀνθρωπότητα ὁλόκληρη. Μέ τήν ἐνανθρώπησή Του καί ὅλο τό οἰκονομικό Του σχέδιο ὁ Ἰησοῦς Χριστός ἐπανέφερε τόν ἄνθρωπο στήν ποίμνη τοῦ Θεοῦ.

4. Ὅπως ὁ παλαιός Ἀδάμ στόν παράδεισο, ἔτσι καί ὁ νέος Ἀδάμ, ὁ Ἰησοῦς Χριστός, ὕπνωσε στόν Σταυρό. Καί ἀπό τήν πλευρά του διαπλάστηκε ἡ Ἐκκλησία. Ἔχουμε τώρα ἕνα ἄλλο «ζεῦγος», τόν Χριστό καί τήν Ἐκκλησία, καί ἀπό αὐτό τό «ζεῦγος» γεννηθήκαμε οἱ χριστιανοί. Σ᾽ αὐτήν τήν πνευματική καρποφορία τῆς Ἐκκλησίας ἔχει κυρίως ἐφαρμογή τό «αὐξάνεσθε καί πληθύνεσθε», πού λέγει ἡ Γένεση (1,28). Κάθε χριστιανός στήν Ἐκκλησία πρέπει νά προσφέρεται στόν Χριστό γι᾽ αὐτήν τήν ἱερή γέννα, στό νά αὐξάνεται δηλαδή ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ.
Ἀρχικά γεννᾶται κανείς  στήν Ἐκκλησία μέ τό βάπτισμα. Ἔπειτα ὅμως, ἀφοῦ αὐξηθεῖ πνευματικά, πρέπει νά ὑπηρετεῖ γιά τήν γέννηση καί τήν τελείωση ἄλλων ψυχῶν. Σ᾽ αὐτήν τήν μυστηριακή πνευματική γέννηση πρέπει κατά πρῶτον λόγο νά ὑπηρετεῖ ἡ παρθένος μέ τήν προσευχή της καί τόν θεολογικό της λόγο γι᾽ αὐτό καί καλεῖται «νύμφη Χριστοῦ»!

5. Τέλος ἡ Θάλεια καταφεύγει στόν ἀπόστολο Παῦλο, στό 7ο κεφάλαιο τῆς Α´ πρός Κορινθίους ἐπιστολῆς (στίχ. 1-7), γιά νά ἐξάρει τήν παρθενία ἔναντι τοῦ γάμου. Ἐκεῖ ὁ ἀπόστολος Παῦλος, σχετικά μέ τό θέμα τοῦ γάμου γιά τό ὁποῖο τόν ρώτησαν γραπτῶς («περί ὧν ἐγράψατέ μοι», στίχ. 1), λέγει, ἐκφραζόμενος ἀπόλυτα: «Καλόν ἀνθρώπῳ γυναικός μή ἅπτεσθαι» νά μήν ἔρχεται δηλαδή ὁ ἄνθρωπος σέ κοινωνία γάμου. Ὅμως, παρακάτω, λέγει ὁ Ἀπόστολος: «Ἕκαστος τήν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἐχέτω» δηλαδή νά συνάπτει ὁ ἄνθρωπος γάμο.
Αὐτό ὅμως τό δεύτερο τό λέει κατά παραχώρηση, κατά συγκατάβαση, γιά τόν κίνδυνο τῆς ἁμαρτίας, καί δέν τό λέγει κατ᾽ ἐπιταγήν, ὅπως εἶπε τό προηγούμενο (τό «γυναικός μή ἅπτεσθαι») γιά τήν παρθενία. Λέγει ἐπί λέξει ἡ Θάλεια: «Τήν μέν ἐπιταγήν ἐπί τῆς σωφροσύνης καί τοῦ “γυναικός μή ἅπτεσθαι” παραλαμβάνει τήν δέ συγγνώμην ἐπί τῶν μή δυναμένων κολάζειν τήν ἐπιθυμίαν».
Ἀπό αὐτό δέ πού λέει στήν συνέχεια ὁ Ἀπόστολος (στίχ. 32.33) ὅτι «ὁ ἄγαμος μεριμνᾶ τά τοῦ Κυρίου, ἐνῶ ὁ ἔγγαμος μεριμνᾶ τά τοῦ κόσμου», φαίνεται καθαρά ἡ ὑπεροχή τῆς παρθενίας ἔναντι τοῦ γάμου. Ἀλλά, σᾶς λέγω τέλος, ἀδελφοί μου, αὐτό πού λέγει ὁ ἀπόστολος Παῦλος στήν σχετική περικοπή τῆς ἐπιστολῆς του: «Ἕκαστος ἴδιον χάρισμα ἔχει ἐκ Θεοῦ, ὅς μέν οὕτως, ὅς δέ οὕτως» (στίχ. 7).

Μέ πολλές εὐχές,

† Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας

http://anavaseis.blogspot.gr/2013/11/4_23.html

Συμπόσιον τῶν δέκα παρθένων ἤ περί Ἁγνείας τοῦ Μεθοδίου Ὀλύμπου (3). Μητροπολίτου Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίου

Ἱερά Μητρόπολις
Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως                                           Πατερικά κηρύγματα
Δημητσάνα Μεγαλόπολις

Δημητσάνα - Μεγαλόπολη, Κυριακή 17 Νοεμβρίου 2013

 Κυριακάτικο ἐγκύκλιο κήρυγμα Μητροπολίτου

Συμπόσιον τῶν δέκα παρθένων ἤ περί Ἁγνείας

τοῦ Μεθοδίου Ὀλύμπου (3)

Β´ Λόγος. Ὁμιλεῖ ἡ παρθένος Θεοφίλα

Μητροπολίτης Γόρτυνος Ἰερεμίας

1. Σέ σειρά κηρυγμάτων ἀναλύουμε, ἀγαπητοί μου, τό πατερικό ἔργο τοῦ ἁγίου Μεθοδίου, ἐπισκόπου Ὀλύμπου, πού ἐπιγράφεται «Συμπόσιον τῶν δέκα Παρθένων». Τό θέμα τοῦ Συμποσίου εἶναι ἡ παρθενία, ἡ ἁγνότητα. Στό προηγούμενο κήρυγμα ἀκούσαμε τά ὅσα ὡραῖα μᾶς εἶπε ἡ πρώτη ὁμιλήτρια, ἡ Μάρκελλα.
Ὁ Μεθόδιος τά λέει, ἀλλά μέ τό στόμα τῶν ὁμιλητριῶν στό ἔργο πού συνθέτει. Στό κήρυγμά μου αὐτό θά σᾶς παρουσιάσω μέ λίγα λόγια τά ὅσα εἶπε ἡ δεύτερη ὁμιλήτρια, ἡ Θεοφίλα.
Ἡ πρώτη ὁμιλία, ἡ ὁμιλία τῆς Μάρκελλας, παρουσίασε τήν παρθενία ὡς τήν μόνη ἀρετή, ἡ ὁποία ἁρμόζει στήν νέα ἐν Χριστῷ ζωή.
Αὐτό ὅμως μπορεῖ νά παρεξηγηθεῖ ἀπό κάποιους καί νά φανεῖ ὅτι ὁ Χριστός ὑποτιμάει τόν γάμο καί τήν τεκνογονία καί ὅτι σώζονται μόνο οἱ παρθενεύοντες.
 Γι᾽ αὐτό τώρα ἡ δεύτερη ὁμιλήτρια, ἡ Θεοφίλα, προσπαθεῖ νά προλάβει κάποια παρεξήγηση γιά ὑποτίμηση τοῦ γάμου καί λέει καθαρά: «Τό ὅτι ἦλθε ἡ παρθενία αὐτό δέν σημαίνει ὅτι ὁ Θεός δέν εὐαρεστεῖται πιά στόν γάμο. Ὅπως δέν καταργεῖται ἕνα ἀστέρι, ἐπειδή ὑπάρχει ἄλλο φωτεινότερο ἀπό αὐτό ἀστέρι».
Τόν λόγο της αὐτό, ὅτι δηλαδή ὁ Θεός δέν ἀπορρίπτει τόν γάμο, τόν βασίζει στό ἑξῆς ἐπιχείρημα: Ὁ Ἴδιος ὁ Θεός μέ τά ἀμίαντά του χέρια πλάθει τόν ἄνθρωπο στήν μήτρα τῆς γυναίκας. Στόν προφήτη Ἰερεμία, ὅταν τόν καλοῦσε ὁ Θεός γιά τό προφητικό του ἔργο, τοῦ εἶπε: «Σέ γνωρίζω προτοῦ ἀκόμη σέ πλάσω στήν κοιλία τῆς μητέρας σου» (Ἰερ. 1,5).
 Καί στό βιβλίο τοῦ Ἰώβ (38,14) λέγει ὁ Θεός: «Μήπως ἐσύ πῆρες πηλό καί ἔπλασες ζωντανή ὕπαρξη καί τήν ἔκανες νά ὁμιλεῖ στήν γῆ;». Ἀλλά καί ὁ Ἰώβ λέγει στόν Θεό: «Αἱ χεῖρές Σου ἐποίησάν με καί ἔπλασάν με»! Ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός εἶπε ὅτι στά ἔσχατα χρόνια θά ὑπάρξουν καί τότε ἐκλεκτοί καί μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι θά ἀντιταχθοῦν στόν Διάβολο (Ματθ. 24,22).
Ἄν ὅμως ὁ γάμος εἶναι κάτι τό ἁμαρτωλό, ἄρα καί ὁ καρπός τοῦ γάμου, ἡ τεκνογονία εἶναι καί αὐτή ἁμαρτωλή. Πῶς λοιπόν θά εἶναι καλοί καί ἐκλεκτοί οἱ δοῦλοι τοῦ Κυρίου τῶν ἐσχάτων καιρῶν, ἀφοῦ θά προέρχονται ἀπό τήν τεκνογονία;

2. Τήν παραπάνω ἰδέα, ὅτι ὁ Θεός πλάθει τόν ἄνθρωπο στήν κοιλία τῆς μητέρας του, τήν στηρίζει ἡ Μάρκελλα στήν ἑξῆς σκέψη: Δέν εἶναι δυνατόν νά νοήσουμε ὅτι γίνεται ἔτσι φυσικά, χωρίς τήν θεία ἐπέμβαση, ἡ πλάση καί ἡ στερέωση τῆς ρευστῆς οὐσίας μέσα στήν κοιλιά τῆς μητέρας.
 Πρόκειται περί ἑνός θαύματος, τό ὁποῖο τελεῖ ἡ δημιουργική ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ.
Ἐκεῖνος ὁ πρῶτος λόγος τοῦ Θεοῦ «αὐξάνεσθε καί πληθύνεσθε» ἔδωσε δύναμη στόν ἄνθρωπο νά κάνει ἄνθρωπο! Ἡ παρθένος Θεοφίλα στήν ὁμιλία της τά λέει πολύ ρεαλιστικά: Ἡ πήξη σέ ὀστᾶ τοῦ καταβαλλομένου σπέρματος, ἡ συναρμολόγηση τῶν νεύρων καί τῶν ἀρθρώσεων, ἡ πρόνοια τοῦ Θεοῦ γιά νά μήν πνιγεῖ τό ἔμβρυο μέσα στά ὑγρά καί γιά νά τροφοδοτεῖται καλῶς ἀπό τά ἀγγεῖα τῆς μητέρας, ἀκόμη καί ἡ μετά ἀπό τόν τοκετό αὔξηση τοῦ βρέφους σέ μέγεθος καί κάλλος, φανερώνουν ὅτι ὁ Ἴδιος ὁ ἀριστοτέχνης Θεός πλάθει τήν λογική καί ἔμψυχο εἰκόνα Του, τόν ἄνθρωπο, «ἐξ ὑγρῶν καί βραχυτάτων σπερμάτων ἐν μήτρᾳ».1

3. Μέ τήν σωματική αὐτή διάπλαση τοῦ βρέφους στήν κοιλιά τῆς μάνας του εἶναι σάν ὁ Θεός νά πλάθει μυστικά καί ἀόρατα τό ἔνδυμα τῆς ψυχῆς του. Ἀλλά ἡ ψυχή τοῦ ἀνθρώπου πῶς ἔρχεται σ᾽ αὐτόν; Αὐτό, ἀγαπητοί μου, εἶναι ἕνα μεγάλο θέμα. Δογματικό κυρίως θέμα, γιά τό ὁποῖο θά πρέπει κάποτε νά ἀσχοληθοῦμε ἰδιαίτερα. Πῶς κατά τήν γέννηση ἔρχεται ἡ ψυχή στόν ἄνθρωπο; Γιά τό σῶμα μᾶς τό εἶπε προηγουμένως ἡ Θεοφίλα.
Εἶναι πράγματι ἕνα θαῦμα Θεοῦ ἡ διάπλαση τοῦ σώματος τοῦ βρέφους στήν κοιλιά τῆς μάνας. Καί αὐτό ἀποδεικνύει ὅτι ὁ Θεός δέν βδελύσσεται τόν γάμο καί τήν τεκνογονία. Αὐτό θέλει νά ἀποδείξει ἡ Θεοφίλα καί τό ἀπέδειξε. Ἀλλά ἡ ψυχή τοῦ ἀνθρώπου, ξαναρωτᾶμε, πῶς ἔρχεται σ᾽ αὐτό τό διαπλασθέν σῶμα τοῦ βρέφους; Ἡ Θεοφίλα λέγει μία περίεργη καί παρεξηγήσιμη φράση στήν ὁμιλία της.
Λέγει τήν φράση «ἡ ἀπό τῶν οὐρανῶν εἰς τά σώματα κατάβασις καί καταπομπή τῶν ψυχῶν». Τήν φράση αὐτή τήν εἴπαμε παρεξηγήσιμη, γιατί πραγματικά μπορεῖ νά δηλώνει ὅτι ὁ Μεθόδιος μαζί μέ τόν Ὠριγένη πιστεύει στήν προΰπαρξη τῶν ψυχῶν. Καί ὅταν λοιπόν διαπλάθεται τό σῶμα κατέρχεται ἀπό τόν οὐρανό ἡ ψυχή.
Αὐτήν τήν ἰδέα ἡ θεολογία μας δέν τήν δέχεται καί τήν ἀπορρίπτει. Οὔτε καί ὁ Μεθόδιος δέχεται αὐτήν τήν ἰδέα, γιατί στό ἔργο πού μελετᾶμε διατυπώνει ἀντίθετη ἄποψη πρός τήν προΰπαρξη τῶν ψυχῶν. Γενικά, χριστιανοί μου, γιά τήν ψυχή στόν ἄνθρωπο πρέπει νά δεχόμαστε ὅτι μία νέα γέννηση εἶναι σάν τήν δημιουργία τῆς Εὔας ἀπό τήν πλευρά τοῦ Ἀδάμ. Ὅπως ὁ Θεός ἔπλασε ἀπό τήν πλευρά τοῦ Ἀδάμ τήν Εὔα καί ἡ πλασθεῖσα Εὔα εἶχε καί σῶμα καί ψυχή, ἔτσι ἀπό τούς γονεῖς γεννᾶται μία νέα ὕπαρξη μέ σῶμα καί ψυχή.
Αὐτό τό γενικό ἄς γνωρίζουμε καί ἄς μή ζητᾶμε λεπτομερέστερη ἐξήγηση, γιατί τό θέμα ἀποτελεῖ μυστήριο. Ἀλλά κάποτε, ξαναλέγω, θά ἐξετάσουμε σέ εἰδικό κήρυγμά μας τό θέμα αὐτό τῆς δημιουργίας τῆς ψυχῆς στό βρέφος.

4. Ἐπανέρχεται ἡ Θεοφίλα πάλι στό θέμα της τῆς σχέσης γάμου καί παρθενίας. Ὁ γάμος καί ἡ παρθενία δέν πρέπει νά περιφρονοῦνται, λέγει. Δέχεται ὅμως καί αὐτή ὅτι ἡ παρθενία εἶναι ἀνωτέρα, χωρίς αὐτό νά σημαίνει περιφρόνηση στό γάμο.
Τό μέλι εἶναι γλυκύτερο ἀπό ἄλλα κατασκευάσματα, αὐτό ὅμως δέν σημαίνει ὅτι τά ἄλλα εἶναι πικρά. Ἡ παρθενία, λέγει καί ἡ Θεοφίλα, εἶναι κάτι τό πολύ ὑψηλό, ἀγγελοποιεῖ πραγματικά τόν ἄνθρωπο, ἀλλά καλοῦνται νά τήν ἀσκήσουν μόνο οἱ δυνάμενοι. Τήν Ἐκκλησία παρομοιάζει ἡ Θεοφίλα σάν ἕνα περιβόλι μέ ποικίλα ἄνθη. Τό περιβόλι αὐτό δέν διακοσμεῖται μόνο μέ ἄνθη παρθενίας, ἀλλά καί μέ ἄνθη τεκνογονίας καί ἐγκρατείας.
Πρέπει νά μᾶς κάνει ἐντύπωση ὅτι γιά νά παρουσιάσει ὁ Μεθόδιος τήν ὀρθότητα τῶν σκέψεων τῆς Θεοφίλας, ὅτι δηλαδή δέν πρέπει νά περιφρονεῖται ὁ γάμος, ἐπειδή ἡ παρθενία εἶναι ἀνωτέρα, παρουσιάζει τίς παρθένες νά χειροκροτοῦν τόν λόγο τῆς Θεοφίλας. Ἄς γνωρίζουμε, ἀδελφοί μου χριστιανοί, ὅτι κατά τούς ἁγίους Κανόνες τῆς Ἐκκλησίας μας δέν γίνεται δεκτή ἡ παρθενία κάποιου, ἄν αὐτός προτιμᾶ αὐτόν τόν τρόπο τῆς ζωῆς, ἐπειδή βδελύσσεται τόν γάμο (βλ. θ´ Κανόνα τῆς ἐν Γάγγρᾳ Συνόδου). Καθένας ἄς μείνει ἐκεῖ πού τόν κάλεσε ὁ Θεός καί θά σωθεῖ μέ τήν σταθερότητά του στήν ὀρθόδοξη πίστη, μέ τήν θερμή προσευχή του στόν Χριστό καί τήν Παναγία μας, μέ ταπείνωση καί ἀγάπη στόν πλησίον.

Μέ πολλές εὐχές,

† Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας

1. Ἡ προηγούμενη ὁμιλήτρια, ἡ Μάρκελλα ὑπέβαλε μία ἀντίρρηση στήν Θεοφίλα: Ἐάν ὁ Θεός διαμορφώνει τόν νέο ἄνθρωπο στήν κοιλία τῆς μητέρας του, τότε ἀναγκαστικά πρέπει νά δεχθοῦμε ὅτι καί τά ἀπό τήν μοιχεία γεννώμενα πλάθονται καί αὐτά ἀπό τόν Θεό. Ἡ Θεοφίλα μέ παραστατικό παράδειγμα λέγει ὅτι ναί, καί τά νόθα τέκνα τά πλάθει ὁ Θεός! Γιατί δέν εὐθύνεται τό ὑλικό πού σπείρεται στήν ξένη γῆ, ἀλλά ὁ κλεψίγαμος, ὁ ὁποῖος καί θά τιμωρηθεῖ γιά τήν πράξη του. Ἡ Ἐκκλησία δέν ἀποστρέφεται καί τά κλεψίγαμα τέκνα, ἀλλά τά παραλαμβάνει στήν ἁγία Της κολυμβήθρα καί τά κάνει τέκνα Θεοῦ.


http://anavaseis.blogspot.gr/2013/11/3_16.html

Μεθόδιος Ὀλύμπου – Συμπόσιον περί ἁγνείας (α). Μητροπολίτου Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίου

 Ἱερά Μητρόπολις
Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως                                           Πατερικά κηρύγματα
Δημητσάνα Μεγαλόπολις

Δημητσάνα - Μεγαλόπολη, Κυριακή 3 Νοεμβρίου 2013

 Κυριακάτικο εγκύκλιο κήρυγμα Μητροπολίτου

Μεθόδιος  Ὀλύμπου – Συμπόσιον περί ἁγνείας (α)

Μητροπολίτης Γόρτυνος Ἰερεμίας

1. Στήν μελέτη τῶν ἁγίων Πατέρων μας, ἀδελφοί μου χριστιανοί, μπαίνουμε στόν 4ο αἰ. Ὁ αἰώνας αὐτός, πού ἔχει θαυμαστά κείμενα, ἀρχίζει μέ μαρτυρολόγια. Γιατί εἴπαμε στό προηγούμενο κήρυγμά μας, ὅτι ἡ εἰδωλολατρία, πού ξεψυχοῦσε, ἔβαλε τά δυνατά της νά ἀναζήσει.
Καί ἄρχισε λοιπόν μέ τόν Διοκλητιανό της πάλι φρικτούς διωγμούς κατά τοῦ Χριστιανισμοῦ.
Στήν ἀρχή πάλι τοῦ αἰώνα αὐτοῦ ἔχουμε τήν πρώτη Δυτική Σύνοδο (ἦταν τότε μία ἑνωμένη Ἐκκλησία) μέ 81 ἐκκλησιαστικούς Κανόνες. Καί ἀπό τήν ἀρχή πάλι τοῦ αἰώνα αὐτοῦ ἔχουμε δυνατούς ἐκκλησιαστικούς συγγραφεῖς καί ἑρμηνευτές τῶν ἁγίων Γραφῶν, ὅπως τόν Ἡσύχιο Ἀλεξανδρέα, τόν Βίκτωρα Πεταβίου, τόν Πιέριο Ἀλεξανδρείας καί τόν Πέτρο Ἀλεξανδρείας. Στήν συνέχεια ἔχουμε τόν Μεθόδιο Ὀλύμπου, γιά τόν ὁποῖο θέλω νά σᾶς μιλήσω σήμερα.

2. Ὁ Μεθόδιος, ἀγαπητοί μου, ἦταν ἐπίσκοπος τοῦ Ὀλύμπου τῆς Λυκίας, ἄν καί ἄλλοι τόν λέγουν καί ἀλλοῦ ἐπίσκοπο. Ἦταν ἅγιος, ἀφοῦ μαρτύρησε γιά τήν πίστη τοῦ Χριστοῦ κατά τό ἔτος 311 μ.Χ. Ἦταν ἕνας μεγάλος ἐντυπωσιακός ἐπίσκοπος καί ἔγραψε πολλά ἔργα, ἀπό τά ὁποῖα ὅμως λίγα σώθηκαν.
Στά ἔργα του θέλει νά ἐφαρμόσει τόν διάλογο, νά παριστάνει δηλαδή νά διαλέγονται πρόσωπα γιά τό θέμα γιά τό ὁποῖο θέλει νά μιλήσει.
Ἔτσι, ἀπό τά σωζόμενα ἔργα του, τό καλύτερο εἶναι τό Συμπόσιον τῶν δέκα παρθένων ἤ περί ἁγνείας, τό ὁποῖο εἶναι γραμμένο κατ᾽ αὐτόν τόν τρόπο. Θά ἤθελα νά σᾶς τό ἀναλύσω αὐτό τό ἔργο, ἀγαπητοί μου, ἀλλά δέν ἀρκεῖ ἕνα μόνο κήρυγμα.
Χρειάζονται τρία ἤ καί τέσσερα ἀκόμη κηρύγματα. Στό σημερινό μου κήρυγμα θά σᾶς πῶ μερικά εἰσαγωγικά, χρήσιμα καί ἀναγκαῖα γιά νά νοήσουμε κάπως τό ὅλο ἔργο. Παρακαλῶ προσέξατέ τα. Οἱ διαβασμένοι ἀπό σᾶς ξέρουν ὅτι ὁ φιλόσοφος Πλάτωνας ἔγραψε ἕνα ἔργο πού τό ὀνομάζει καί αὐτός Συμπόσιον.
Ὅπως λέγουν πολλοί, πιθανόν ὁ ἅγιος Μεθόδιος νά ἔγραψε τό ἔργο του ἔχοντας ὑπ᾽ ὄψιν τό ἔργο αὐτό τοῦ Πλάτωνα. Πραγματικά, οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας χρησιμοποίησαν χωρίς φόβο τά εἴδη τοῦ λόγου τῶν ἀρχαίων φιλοσόφων, γιά νά μεταδώσουν τό χριστιανικό μήνυμα.
Ἔτσι καί ὁ Μεθόδιος ἐξαρτᾶται κατά τήν μορφή καί τόν τρόπο συγγραφῆς τοῦ ἔργου του Συμπόσιο τῶν δέκα παρθένων ἀπό τό Συμπόσιο τοῦ Πλάτωνα. Καί τό λέγω αὐτό γιατί ἔχει παράλληλο θέμα μέ τό ἔργο τοῦ Πλάτωνα καί εἶναι γραμμένο κατά τόν ἴδιο «ἀνοδικό» τρόπο, ὅπως τό ἔργο τοῦ Πλάτωνα. Θά σᾶς πῶ τί σημαίνει αὐτός ὁ «ἀνοδικός» τρόπος πού εἶπα. Στό δικό του Συμπόσιο ὁ Πλάτωνας ὑμνεῖ τόν ἔρωτα τῶν ἰδεῶν.
Καί τό κάνει αὐτό «ἀνοδικά». Ἀρχίζει δηλαδή ἀπό τόν ἔρωτα τῶν σαρκικῶν ἡδονῶν καί φθάνει στόν ἔρωτα τῶν καθαρῶν ἰδεῶν. Αὐτό σημαίνει τό «ἀνοδικά». Στό Συμπόσιό του ὁ ἅγιος Μεθόδιος ὁμιλεῖ γιά ἄλλον ἔρωτα, γιά τόν ἔρωτα τῆς παρθενικῆς ζωῆς, πού εἶναι ὁ μοναδικός τρόπος πού ἐξομοιώνει τόν ἄνθρωπο μέ τόν Χριστό. Αὐτή ὅμως ἡ πορεία τῆς ἀνθρωπότητας πρός τήν παρθενική ζωή, τήν κορυφή αὐτή τῆς ἀρετῆς, ἔγινε «ἀνοδικά», ὅπως τό παριστάνει ὁ Μεθόδιος στό ἔργο πού θά μελετήσουμε.
Εἶναι ἡ κατά τό σχέδιο τοῦ Θεοῦ ἀνοδική πορεία τῆς ἀνθρωπότητας ἀπό τήν κατάσταση τῆς πτώσης του στή θέωση, στό ὕψος τῆς καθαρῆς παρθενίας. Δηλαδή: Στήν ἀρχή οἱ ἄνθρωποι, μετά τήν πτώση τους, εἶχαν τήν ἀδελφομειξία. Ὁ ἀδελφός ἔπαιρνε τήν ἀδελφή του. Ἀργότερα ἔπαυσε ὁ γάμος μεταξύ τῶν ἀδελφῶν καί τῶν στενῶν συγγενῶν, ἀλλά οἱ ἄνθρωποι ἐφήρμοζαν τήν πολυγαμία.
 Ὁ ἕνας ἄνδρας δηλαδή ἔπαιρνε πολλές γυναῖκες, ἤ ἡ μία γυναίκα ἔπαιρνε πολλούς ἄνδρες. Πολύ κακό αὐτό, ἀλλά πάντως λιγώτερο κακό ἀπό τό προηγούμενο στάδιο, τόν γάμο μεταξύ τῶν ἀδελφῶν. Καί ἀπό τήν πολυγαμία ἔπειτα φθάνουμε στήν μονογαμία καί μετά ἀπό αὐτήν στήν παρθενία.
Ὅλη αὐτή τήν ἀνοδική πορεία τῆς ἀνθρωπότητας, κατά τό σοφό οἰκονομικό σχέδιο τοῦ Θεοῦ, τήν παρουσιάζει ὁ Μεθόδιος στό ἔργο του Συμπόσιο τῶν δέκα παρθένων, πού θέλω νά σᾶς ἀναλύσω καί τό ὁποῖο ἀποτελεῖ ὕμνο τῆς ἁγνῆς παρθενικῆς ζωῆς.

3. Τό σκηνικό τοῦ ἔργου του ὁ ἱερός συγγραφέας Μεθόδιος τό παρουσιάζει συμβολικά στόν ἔξοχο καί ὡραῖο κῆπο τῆς οἰκοδέσποινας Ἀρετῆς.
Αὐτή καλεῖ δέκα παρθένες σέ συμπόσιο. Ὁ δρόμος γιά τόν κῆπο εἶναι ἀνηφορικός καί δύσβατος καί αὐτό ἐκφράζει τόν ἀγῶνα καί τήν δυσκολία γιά νά πετύχει κανείς τήν ἀρετή τῆς παρθενίας, γιά τήν ὁποία θά μιλήσουν οἱ παρθένες στό συμπόσιό τους.
Τό βλέμμα τῆς οἰκοδέσποινας Ἀρετῆς, πού ὑποδέχεται τίς παρθένες, εἶναι γλυκό ἀλλά καί αὐστηρό, ὅπως ἁρμόζει στήν ὑμνούμενη ἀρετή, τήν παρθενία. Ἀλλά καί ἡ περιγραφή τοῦ κήπου ὡς ὡραίου καί μοσχοβολητοῦ μέ τήν καθαρή καί διαυγῆ του ἀτμόσφαιρα, μέ τίς κρῆνες καί τίς πηγές τῶν ὑδάτων, μέ τά γεμάτα ἀπό καρπούς δένδρα καί τά πολλά του λουλούδια, καί αὐτή ἡ περιγραφή, λέγω, γίνεται γιά τό θέμα τοῦ συμποσίου, τήν παρθενία. Ἔτσι εὐωδιαστός καί καρποφόρος κῆπος εἶναι ἡ παρθενία.

4. Οἱ παρθένες στόν κῆπο ἀναπαύονται κάτω ἀπό ἕνα ὑψηλό δένδρο μέ πλούσια καί πυκνή σκιά. Τό δένδρο ὀνομάζεται «ἄγνος». Εἶναι τό γνωστό σέ μᾶς δένδρο ἀλυγαριά ἤ λυγιά ἤ ἀγνιά. Λέγεται δέ «ἄγνος» τό δένδρο αὐτό γιατί ἀπό παλαιά στά φύλλα του καί στά σπέρματά του ἀποδίδονταν ἀντιπυρετικές καί καταπραϋντικές ἰδιότητες. Τήν ἴδια ἰδιότητα εἶχαν ἀνακαλύψει ἀπό παλαιά καί στήν Ἰτιά. Τό ἄνθος τῆς Ἰτιᾶς τριμμένο στό νερό καταπραΰνει τούς ἐρεθισμούς τοῦ σαρκικοῦ πάθους σέ ἐκεῖνον πού θά τό πιεῖ. Κάτω λοιπόν ἀπό τό δένδρο ἄγνος παριστάνει ὁ ἅγιος Μεθόδιος ὅτι γίνεται ὁ διάλογος τοῦ συμποσίου τῶν δέκα παρθένων.
Στήν ἀνάλυση τοῦ ἔργου, ἀγαπητοί μου, θά δοῦμε νά γίνεται λόγος γιά δύο δένδρα, γιά τήν συκιά καί γιά τό ἄγνος. Τό πρῶτο δένδρο, ἡ συκιά, συμβολίζει τήν πτώση τοῦ ἀνθρώπου, γιατί μέ αὐτό τό δένδρο στόν παράδεισο ὁ διάβολος σαγήνευσε τούς πρωτοπλάστους καί ἁμάρτησαν καί μέ τά φύλλα αὐτοῦ τοῦ δένδρου κάλυψαν οἱ πεπτωκότες τήν γύμνωσή τους.
Τό ἄλλο δένδρο, ἡ ἄγνος, κάτω ἀπό τήν σκιά τοῦ ὁποίου θά καθίσουν οἱ δέκα παρθένες γιά νά θεολογήσουν, συμβολίζει τήν ἀρετή τῆς παρθενίας πού βασίλευσε στόν κόσμο ἀπό τόν ἀρχιπάρθενο Χριστό. Ὁ Ἰησοῦς Χριστός μας ἀποξήρανε τήν συκιά, ὅπως τό διαβάζουμε στήν σχετική εὐαγγελική περικοπή (βλ. Ματθ. 21,18 ἑξ.), τήν ὁποία ἀκοῦμε στήν ἀρχή τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος, στήν Ἀκολουθία τῆς Μεγάλης Δευτέρας.

Μέ πολλές εὐχές,

† Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας

 

http://anavaseis.blogspot.gr/2013/11/blog-post_6326.html

Γενικά χαρακτηριστικά του Δ´ αἰῶνος. Μητροπολίτου Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίου

Ἱερά Μητρόπολις
Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως                                           Πατερικά κηρύγματα
Δημητσάνα Μεγαλόπολις

Δημητσάνα - Μεγαλόπολη, Κυριακή 27 Ὀκτωβρίου 2013

 Κυριακάτικο εγκύκλιο κήρυγμα Μητροπολίτου

Γενικά χαρακτηριστικά του Δ´ αἰῶνος

Μητροπολίτης Γόρτυνος Ἰερεμίας

1. Μελετῶντες τούς ἁγίους Πατέρες, ἀδελφοί μου χριστιανοί, μέ τό σημερινό μας κήρυγμα μπαίνουμε στόν 4ο αἰ. Ὁ αἰώνας αὐτός ἔχει νά μᾶς παρουσιάσει πολλά ὡραῖα καί περίεργα καί πολύ διδακτικά. Αὐτό θά ἤθελα νά σᾶς πῶ στό σημερινό μου κήρυγμα πρίν ἀκόμη ἀρχίσουμε νά ἐξετάζουμε χωριστά ἕνα-ἕνα τούς Πατέρες τοῦ αἰῶνος αὐτοῦ. Θέλω δηλαδή νά σᾶς πῶ μερικά γενικά χαρακτηριστικά τῆς περιόδου αὐτῆς, πού εἶναι μιά χρυσῆ περίοδος τῆς Πατρολογίας μας.

2. Ὁ ρωμαϊκός κόσμος τῆς ἐποχῆς αὐτῆς, ἀγαπητοί μου, πού ἦταν εἰδωλολατρικός, ἔβλεπε μέ πολύ κακό καί ζηλόφθονο μάτι τήν δύναμη πού εἶχε ἀποκτήσει ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ, ἐνῶ αὐτός κατέρρεε συνεχῶς καί τώρα ἦταν στά τελευταῖα του. Ἤθελε ὅμως νά ἀνασηκωθεῖ ἀπό τήν πτώση του καί νά ξαναπάρει τήν πρώτη του δύναμη. Γι᾽ αὐτό καί ἔκανε μιά νέα προσπάθεια νά τά βάλει μέ τήν Ἐκκλησία.
Ἔτσι ὁ Ρωμαῖος αὐτοκράτορας Διοκλητιανός κήρυξε ἕνα φοβερό διωγμό ἐναντίον τῶν χριστιανῶν. Ἔτσι ἄρχισε ὁ 4ος αἰ. Ἄρχισε μέ διωγμό κατά τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ.
Ἀπέτυχε ὅμως ὁ Διοκλητιανός στό σχέδιό του καί στόν σκοπό του, γιατί εἶδε ἀπό τά πράγματα ὅτι οἱ χριστιανοί εἶναι σταθεροί στήν πίστη τους. Καί ὅσο χυνόταν τό αἷμα τῶν χριστιανῶν, τόσο πιό πολύ αὐξανόταν ὁ χριστιανισμός.
 Καί μάλιστα ἔβλεπε ὅτι πολλοί-πολλοί δικοί του εἰδωλολάτρες γίνονταν χριστιανοί. Τό ρωμαϊκό εἰδωλολατρικό κράτος τώρα κατάλαβε πιά ὅτι, ἄν συνεχίσει νά διώκει τούς χριστιανούς, θά χάσει ἐντελῶς τήν ὑπόστασή του, θά αὐτοκτονήσει. Γι᾽ αὐτό ἀναγκάστηκε, χωρίς νά τό θέλει, νά δείξει μιά ἐπιείκεια πρός αὐτούς. Αὐτήν δέ τήν ἐπιείκεια, ὅταν ἦρθε ἀργότερα στά πράγματα ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος καί ἔγινε μονοκράτορας, τήν ἔκανε προστασία πρός τούς χριστιανούς. Γιατί ἀπό θαυμαστό ὅραμα πού εἶδε πείστηκε  γιά τήν θεία προέλευση τοῦ χριστιανισμοῦ καί γι᾽ αὐτό ἔγινε καί ὁ ἴδιος χριστιανός. Ὁ πρῶτος χριστιανός αὐτοκράτορας!

3. Τώρα, ἀγαπητοί μου χριστιανοί, ἡ Ἐκκλησία εἶναι πιά ἐλεύθερη. Τώρα κτίζονται μεγάλοι καί μεγαλοπρεπεῖς Ναοί. Πᾶνε πιά οἱ κατακόμβες, πού, κάτω ἀπό τήν γῆ κρυφά τήν νύχτα, τελοῦσαν τήν θεία Λειτουργία. Τώρα χτυπᾶνε δυνατά οἱ καμπάνες καί ἄφοβα οἱ χριστιανοί διαλαλοῦν ὅτι εἶναι χριστιανοί, χωρίς νά φοβοῦνται τό σπαθί τοῦ Καίσαρα.
Ἐλεύθερη τώρα εἶναι, ξαναλέγω, ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ. Ἔχω ὅμως, χριστιανοί μου, νά σᾶς πῶ μέ λύπη ὅτι αὐτή ἡ νέα κατάσταση τῆς ἐλευθερίας στήν Ἐκκλησία ἐγκυμονεῖ κινδύνους, πού φάνηκαν ἀργότερα. Αὐτό τό ἀγκάλιασμα τοῦ κράτους μέ τήν Ἐκκλησία μή νομίσετε ὅτι ἦταν καλό γι᾽ αὐτήν.
Λένε γιά τόν πίθηκο ὅτι σφιχταγκαλιάζει τά παιδιά του καί μέ τό σφιχταγκάλιασμα αὐτό τά πνίγει! Τά πράγματα στήν συνέχεια ἀπέδειξαν ὅτι γιά τήν Ἐκκλησία ἦταν καλύτεροι οἱ χρόνοι τῶν διωγμῶν, παρά ἡ ἐλευθερία, τήν ὁποία ἄρχισε νά ἀπολαμβάνει ἀπό τόν 4ο αἰ. Ἡ Ἐκκλησία, ὅταν διώκεται, γίνεται ἡρωϊκή καί δοξασμένη. Ὅταν παύει νά διώκεται, χάνει κάτι ἀπό τήν δόξα της.

4. Τώρα, τόν 4ο αἰ., ὁ Ρωμαῖος αὐτοκράτορας δέν διώκει μέν τήν Ἐκκλησία, ἀλλά μαθημένος ἀπό τά προηγούμενα χρόνια, πού προστάτευε ἤ καί ταυτιζόταν μέ τήν εἰδωλολατρική θρησκεία, ἤθελε καί τώρα νά κάνει τό ἴδιο. Ἤθελε δηλαδή νά ρυθμίζει αὐτός τά ἐκκλησιαστικά πράγματα καί μάλιστα νά τά ἐπιβάλει μέ κύρος νόμου στό κράτος.
 Αὐτό ὅμως δέν συμβιβαζόταν μέ τό πνεῦμα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ καί τῆς Ἐκκλησίας Του. Ἐκεῖ ὅμως πού ὁ ἐναγκαλισμός τῆς Ἐκκλησίας ἀπό τό κράτος ἐξελίχθηκε σέ πραγματικό δράμα ἦταν ὅταν οἱ αὐτοκράτορες ἤθελαν νά ἐπεμβαίνουν καί στά θεολογικά καί δογματικά ζητήματα καί πράγματα.
Ἔτσι, ἐνῶ ὁ αὐτοκράτορας ἅγιος Κωνσταντῖνος ἦταν Ὀρθόδοξος καί ἦταν λοιπόν ἐναντίον τῶν Ἀρειανῶν, οἱ ἀμέσως μετά ἀπό αὐτόν αὐτοκράτορες ἦταν φίλοι τῶν Ἀρειανῶν καί θέσπιζαν καί δροῦσαν ὑπέρ αὐτῶν τῶν αἱρετικῶν καί δίωκαν τούς Ὀρθοδόξους Ἀρχιερεῖς. Τόσο πολύ ἔκανε ζημιά ἡ τακτική αὐτή τῶν αὐτοκρατόρων, ὥστε ἔκανε τούς χριστιανούς νά ἐπιθυμήσουν τά πρῶτα χρόνια τῶν διωγμῶν. Καί ὁ ἐρχομός ἀργότερα τοῦ αὐτοκράτορα Θεοδοσίου τοῦ Μεγάλου, πού ἦταν φιλορθόδοξος, χαιρετίστηκε ἀπό τούς χριστιανούς σάν ἀπαλλαγή ἀπό μιά πολύ κακή ἐποχή τῶν προηγουμένων αὐτοκρατόρων του, ὅπως ἀκριβῶς ἔτσι εἶχε χαιρετιστεῖ καί ὁ ἐρχομός τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου.
 Γενικά, γιά νά μή σᾶς κουράζω πολύ, ἀδελφοί χριστιανοί, ὁ 4ος αἰ., γιά τόν ὁποῖο μιλᾶμε, ἄρχισε, ὅπως εἴδαμε, μέ τόν φοβερό διωγμό τοῦ Διοκλητιανοῦ ἐναντίον τῶν χριστιανῶν, ἀλλά προχώρησε ἔπειτα μέ τήν προστασία τῆς Ἐκκλησίας ἀπό τόν Μέγα Κωνσταντῖνο καί τήν ἐλευθερία τῶν χριστιανῶν, πράγμα ὅμως τό ὁποῖο ἔφερε τίς παρεμβάσεις τῶν αὐτοκρατόρων στήν Ἐκκλησία.
Καί ἄν μέν οἱ αὐτοκράτορες ἦταν φιλορθόδοξοι, σάν τόν Μέγα Κωνσταντῖνο, καλῶς καί πολύ καλῶς τά πράγματα. Ἄν ὅμως οἱ παρεμβάσεις γινόνταν ἀπό αὐτοκράτορες φιλοαιρετικούς, σάν τούς διαδόχους τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου, τότε τά πράγματα ἦταν δραματικά καί θύμιζαν περίοδο διωγμῶν.

5. Ἄν στούς τρεῖς πρώτους αἰῶνες οἱ ἐχθροί τῆς πίστης μας εἶχαν μαχαίρι, τώρα στήν ἐποχή τοῦ 4ου αἰ. οἱ ἐχθροί μας κρατοῦν πέννα καί γράφουν καί συνθέτουν αἱρετικά συγγράμματα γιά νά παραλλάξουν καί νά θολώσουν τήν πίστη μας. Ἀλλά ὁ Θεός σώζει τήν Ἐκκλησία Του καί τήν πίστη τῶν Ὀρθοδόξων! Ἡ ἐμφάνιση τῶν αἱρετικῶν καί τώρα τόν 4ο αἰ. ἀνέδειξε μεγάλους Πατέρες, γιά νά διαφυλάξουν ἀκέραιη τήν ἀλήθεια τῆς πίστεως καί νά τήν περιφρορήσουν ἀπό τούς πολεμίους της.
Καί στήν διαδρομή τοῦ 4ου αἰ. θά ἀπολαύσουμε, χριστιανοί μου, πολλούς καί μεγάλους Πατέρες, μεγάλους καί θαυμαστούς στά ὑψηλά τους θεολογικά πετάγματα. Καί τό ἄλλο πάλι κακό, πού ἔφερε ἡ ἀνάμειξη τῶν αὐτοκρατόρων στά τῆς Ἐκκλησίας πράγματα, καί αὐτό τό κακό, ἔκανε νά ἀναδειχθοῦν ἰσχυροί στήν πίστη καί δυνατοί στό φρόνημα Πατέρες, οἱ ὁποῖοι ἀντέστησαν σ᾽ αὐτήν τήν αὐταρχική τακτική τοῦ κοσμικοῦ ἄρχοντα.
Καί προτιμοῦσαν οἱ ἥρωες αὐτοί ἀγωνιστές Πατέρες, προτιμοῦσαν νά χάσουν τόν θρόνο τους, νά ὑποστοῦν πολλές ταλαιπωρίες καί τέλος νά πεθάνουν ἐξόριστοι, παρά νά ἐπιτρέψουν τήν εἰσβολή τοῦ κράτους στά τῆς Ἐκκλησίας πράγματα. «Ὤ Πατέρες, σηκωθεῖτε καί ξανάρθετε σέ ᾽μᾶς»!
 Τέλος, χριστιανοί μου, θυμᾶστε πού σᾶς εἶχα πεῖ σέ ἕνα παλαιότερο κήρυγμα, ὅτι μέ τήν ἐλευθερία πού ἀπέκτησε ἡ Ἐκκλησία μετά τούς διωγμούς ἔφερε κοσμικότητα σ᾽ αὐτήν; Καί σ᾽ αὐτό πάλι ἀντέδρασαν μερικοί ζηλωτές χριστιανοί, οἱ ὁποῖοι ἔφυγαν στά ὄρη, γιά νά ζήσουν ἐκεῖ μία καθαρή πνευματική ζωή, μακρυά ἀπό τό κοσμικό φρόνημα• ἔτσι γεννήθηκε ὁ μοναχισμός, μέ τήν σημερινή του μορφή. Στόν 4ο αἰ. θά δοῦμε καί τήν δόξα τοῦ Μοναχισμοῦ μας καί τήν μεγάλη του σημασία γιά τήν Ἐκκλησία μας καί προσφορά του σ᾽ αὐτήν.
Ὥστε λοιπόν στήν Ἐκκλησία ὑπῆρχε καί ὑπάρχει πάντοτε τό Ἅγιο Πνεῦμα, πού ἐξεγείρει μαχητές γιά τήν καταπολέμηση τοῦ κακοῦ, γιά νά μένει ἡ Ἐκκλησία πάντοτε ἡ ἁγνή νύμφη τοῦ Νυμφίου Χριστοῦ. Ἐπαναλαμβάνω: Τόν 4ο αἰ. θά δοῦμε πολλές θαυμαστές πνευματικές μορφές, οἱ ὁποῖες, μέ βάση τούς προηγούμενους Πατέρες, ἀνέπτυξαν ὑψηλή θεολογία γιά τήν ἀντιμετώπιση τῶν πνευματικῶν κινδύνων τῆς ἐποχῆς τους καί τήν στερέωση τῶν χριστιανῶν στήν πίστη καί τόν πλουστισμό τους στήν θεολογία. Πολύ θά ὠφεληθοῦμε ἀπό τήν σπουδή της. Ἄς μᾶς βοηθήσει ἡ Παναγία μας σ᾽ αὐτό,

ΑΜΗΝ.

Μέ πολλές εὐχές, 

† Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας

http://anavaseis.blogspot.gr/2013/10/blog-post_2884.html