Περί ὑπακοῆς. Πατερικές διδαχές

Περί ὑπακοῆς

Ὁ Ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητὴς ἀναφέρει σχετικὰ μὲ τὴν ὑπακοή: «Ὅπως τὸ ἀποτέλεσμα τῆς παρακοῆς εἶναι ἡ ἁμαρτία, ἔτσι ἐπίτευγμα τῆς ὑπακοῆς εἶναι ἡ ἀρετή. Καὶ ὅπως στὴν παρακοὴ ἀκολουθεῖ παράβαση τῶν ἐντολῶν καὶ χωρισμὸς ἀπὸ τὸν Θεό, ποὺ ἔδωσε τὶς ἐντολές, ἔτσι καὶ στὴν ὑπακοὴ ἀκολουθεῖ ἡ τήρηση τῶν ἐντολῶν καὶ ἡ ἕνωση μὲ τὸν Θεό.
Ἐκεῖνος, ποὺ τήρησε τὴν ἐντολὴ μὲ τὴν ὑπακοή του καὶ τὴν ἀρετὴ κατόρθωσε καὶ δὲν χώρισε τὸν ἑαυτό του ἀπὸ τὴν ἕνωση μὲ τὸν Θεὸ μέσῳ τῆς ἀγάπης».1

Ὁ Ἅγιος Διάδοχος Φωτικῆς μᾶς λέει γιὰ τὴν ὑπακοή: «Ἡ ὑπακοὴ μεταξὺ τῶν βασικῶν ἀρετῶν ἔχει ἀποδειχθῆ ὅτι κατέχει τὴν πρώτη θέσιν. Διότι ἀνατρέπει προηγουμένως τὴν οἴησιν καὶ γεννᾶ ἐν συνεχείᾳ τὴν ταπεινοφροσύνην.
Ὡς ἐκ τούτου γίνεται εἰς αὐτούς, ποὺ εὐχαρίστως τὴν δέχονται, θύρα, ποὺ ὁδηγεῖ στὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Αὐτὴν τὴν ὑπακοὴν ἀθέτησεν ὁ Ἀδὰμ καὶ ἐκρημνίσθη εἰς τὰ βάθη τοῦ Ἅδου. Τὴν ὑπακοὴν ἠγάπησεν ὁ Κύριος, κατὰ τὴν ἐνανθρώπησίν Του, ὑπακούσας μέχρι σταυρώσεως καὶ θανάτου εἰς τὸν Πατέρα, χωρὶς μὲ τὴν θυσίαν Του νὰ ἠλαττώθη σὲ τίποτε ἡ Θεία μεγαλειότης Του.

Καὶ αὐτὸ τὸ ἔκαμε, διὰ νὰ ἀνατρέψη τὸ κακὸν τῆς παρακοῆς τοῦ Ἀδὰμ διὰ τῆς ὑπακοῆς Του καὶ γιὰ νὰ ἐπαναφέρη εἰς τὴν μακαρίαν καὶ αἰωνίαν ζωὴν ἐκείνους, ποὺ θὰ ζήσουν μὲ ὑπακοήν. Ἐκεῖνοι λοιπόν, ποὺ θέλουν νὰ παλέψουν μὲ τὴν διαβολικὴν οἴησιν, πρέπει κυρίως νὰ βάλουν ὡς ἀρχὴν τὴν ὑπακοήν. Διότι αὐτὴ θὰ ὑποδείξη εἰς ἡμᾶς σταδιακῶς, κατὰ τρόπον ἀπλανῆ, τὰς ὁδοὺς ὅλων τῶν ἀρετῶν».2

Ὁ Γέροντας Παΐσιος μιλώντας γιὰ τὰ παιδιὰ ἔλεγε: «Ἡ κοσμικὴ ἐξέλιξη μὲ τὴν ἁμαρτωλὴ ἐλευθερία ἔφερε τὴν πνευματικὴ σκλαβιά. Ἐλευθερία πνευματικὴ εἶναι ἡ πνευματικὴ ὑποταγὴ στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Καὶ βλέπεις, ἐνῶ ἡ ὑπακοὴ εἶναι ἐλευθερία, ὁ πειρασμὸς ὅμως ἀπὸ κακία τὴν παρουσιάζει σὰν σκλαβιὰ καὶ ἀντιδροῦν τὰ παιδιά, ἰδίως στὴν ἐποχή μας, ποὺ ἔχουν δηλητηριασθεῖ ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς ἀνταρσίας.
Ἡ σημερινὴ νεολαία μοιάζει μὲ τὸ μοσχαράκι, ποὺ εἶναι δεμένο στὸ λιβάδι καὶ κλωτσάει, τραβάει συνέχεια τὸ σχοινί, βγάζει τὸν πάσσαλο καὶ ἀρχίζει νὰ τρέχει, ἀλλὰ σκαλώνει κάπου καὶ περδικλώνεται ἄσχημα καὶ στὸ τέ- λος τὸ κατασπαράζουν τὰ ἄγρια θηρία. Ὁ νέος ἔχει ἀνάγκη ἀπὸ ἕνα πνευματικὸ ὁδηγό, τὸν ὁποῖο νὰ συμβουλεύεται καὶ νὰ ἀκούη, γιὰ νὰ πορεύε- ται μὲ πνευματικὴ ἀσφάλεια, χωρὶς κινδύνους, φόβους καὶ ἀδιέξοδα».3 

Ὁ Μέγας Βασίλειος σχετικὰ μὲ τὴν ὑπακοὴ σημειώνει: «Ἐξ αἰτίας τῆς παλαιᾶς πτώσεώς μας, ποὺ ἐπισυνέβη μὲ τὴν βλαβερὰ ἐπενέργεια τοῦ διαβόλου, ὁ διάβολος ἔγινε ἀντίπαλός μας. Ὁ Κύριός μας οἰκονόμησε τὸν ἀγῶνα ἐναντίον του, ὥστε μὲ τὴν ὑπακοὴ ἐμεῖς νὰ παλαίψωμεν πάλιν καὶ νὰ στεφανωθοῦμεν διὰ τὴν νίκην κατὰ τοῦ ἀντιπάλου μας.
Μακάρι νὰ μὴ εἶχε γίνει διάβολος καὶ νὰ παρέμενεν εἰς τὴν τάξιν ὅπου ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τὸν ἔταξεν ὁ ταξιάρχης. Ἐπειδὴ ὅμως ἔγινεν ἀποστάτης, ἔγινεν ἐχθρὸς τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἀνθρώπων, ποὺ ἐπλάσθησαν σύμφωνα μὲ τὴν εἰκόνα τοῦ Θεοῦ, ἐχρησιμοποίησε λοιπὸν τὴν πονηρία τοῦ διαβόλου, αὐτὸς ποὺ μὲ σοφίαν καὶ πρόνοιαν διακυβερνᾶ τὰ ἀνθρώπινα πράγματα, διὰ νὰ γυμνάση τὰς ψυχάς μας, ὅπως ἀκριβῶς καὶ ὁ ἰατρὸς χρησιμοποιεῖ τὸ δηλητήριον τῆς ὀχιᾶς, διὰ νὰ παρασκευάση σωτήρια φάρμακα».4 

Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνὸς σὲ ὁμιλία του γράφει: «Ἦταν κάποτε γυμνοὶ ὁ Ἀδὰμ καὶ ἡ Εὔα καὶ δὲν ἔνιωθαν ντροπή, γυμνοὶ στὴν ἁπλότητα καὶ τὴν ἀφρόντιστη ζωή τους. Οὔτε τέχνη εἶχαν οὔτε βιοτικὲς μέριμνες, δὲν ἐπινοοῦσαν τρόπους πῶς νὰ σκεπάσουν τὴν γύμνια τοῦ σώματός τους, δὲν ντρέπονταν γιὰ τὴν ἀκτημοσύνη τους οὔτε γιὰ τὴν λιτότητα τῆς ζωῆς τους, ἀλλά, ἂν καὶ ἦταν γυμνοὶ στὸ σῶμα, τοὺς σκέπαζε ἡ θεία χάρη.
Δὲν εἶχαν σωματικὸ φόρεμα, ἀλλὰ φοροῦσαν ἔνδυμα ἀφθαρσίας. Ὅταν ὅμως παράκουσαν, βρέθηκαν μακριὰ ἀπὸ τὴν χάρη, ποὺ τοὺς σκέπαζε. Ἀπογυμνώθηκαν ἀπὸ τὴν ἔκστασή τους πρὸς τὸν Θεὸ καὶ τὴν θεωρία Του, εἶδαν τὴν γύμνωση τοῦ σώματός τους, πόθησαν τὰ εὐχάριστα τῆς ζωῆς, βρέθηκαν μέσα στὴ φτωχικὴ καὶ στερημένη ζωή, ἔρραψαν φόρεμα ἀπὸ φύλλα συκιᾶς κι ἔκαναν περιζώματα, ἔκαναν πολλοὺς λογισμοὺς καὶ βρῆκαν τὴν τραχιὰ καὶ γεμάτη μέριμνες καὶ πόνους ζωή».5

 __________________________________________________________________

1. Φιλοκαλία τόμ. Β΄ σελ. 124
2. Φιλοκαλία τόμ. Α´ σελ. 297
3. Γέροντος Παϊσίου Λόγοι τόμ. Α΄ σελ. 248
4. Μ. Βασιλείου Ε.Π.Ε. τόμ. 7 σελ. 119
5. Ἰ. Δαμασκηνοῦ Ε.Π.Ε. τόμ. 9 σελ. 67.

 Ὀρθόδοξος Τύπος ἀρ. φύλ. 1971, 12 Απριλίου 2013
http://anavaseis.blogspot.gr/2013/04/blog-post_3734.html

Λόγοι περί θυμοῦ

Λόγοι περί θυμοῦ

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος στὸ λόγο του Περὶ ἀοργησίας μᾶς λέει: «Θυμὸς σημαίνει, εὐμετάβλητη καὶ εὐέξαπτη συμπεριφορὰ καὶ ἀσχημοσύνη τῆς ψυχῆς. Θυμώδης σημαίνει, νὰ γίνεσαι θεληματικὰ ἐπιληπτικός, καὶ ἀπὸ ἀθέλητη κακὴ συνήθεια νὰ πέφτης κάτω καὶ νὰ συντρίβεσαι ὁλοσχερῶς.
Μερικὲς φορὲς ἡ ψαλμωδία, ὅταν εἶναι μέτρια, καταπραΰνει ἄριστα τὸν θυμό. Ἡ ἀρχὴ τῆς μακαρίας ἀνεξικακίας εἶναι τὸ νὰ γίνωνται δεκτὲς οἱ ἀτιμίες μὲ ἐσωτερικὴ πικρία καὶ ὀδύνη. Τὸ μέσον, νὰ ἀντιμετωπίζωνται χωρὶς λύπη. Καὶ τὸ τέλος, ἐὰν ὑπάρχη τέλος, νὰ θεωροῦνται ὡς ἔπαινοι.
 Οἱ ὀνειδισμοὶ ἀποπλύνουν τὴν ψυχὴ ἀπὸ τὰ πάθη. Σὲ αὐτὸ ἂς σὲ πείση καὶ ἡ φράσις ποὺ χρησιμοποιεῖ ὁ λαός. Μερικοὶ κοσμικοὶ δηλαδή, ὅταν ἐξυβρίσουν κάποιον κατὰ πρόσωπον, λέγουν μὲ καύχησι: “Τὸν τάδε τὸν ἔλουσα”! Καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ πραγματικότητα».
 Ὁ στάρετς Μακάριος τῆς Ὄπτινα σχετικὰ μὲ τὸν θυμὸ δίδασκε «Ὁ θυμὸς δὲ μᾶς δόθηκε, γιὰ νὰ ἐκνευριζόμαστε ἐναντίον τοῦ πλησίον μας, ἀλλὰ γιὰ νὰ αὐξήσει ὁ ζῆλος μας κατὰ τῆς ἁμαρτίας. Ὅταν ἐκνευριζόμαστε μὲ τὸν συνάνθρωπό μας ἐνεργοῦμε ἐνάντια στὴ φύση μας. Νευρικοὶ καὶ ὀξύθυμοι γινόμαστε ἐπειδὴ εἴμαστε ὑπερήφανοι. Ἡ ὀξυθυμία φανερώνει τὴν ἐσωτερική μας διάθεση. Τὴν κατάσταση αὐτὴ πρέπει νὰ τὴν διορθώσουμε μὲ τὴν αὐτομεμψία, μὲ τὴν ὑπομονὴ καὶ τὴν ἀγάπη. Δὲν πρέπει νὰ παρατηροῦμε τὶς ἀδυναμίες τῶν ἄλλων, δὲν πρέπει νὰ κατακρίνουμε τὸν πλησίον μας. Σίγουρα μερικὲς φορὲς μᾶς προσβάλλουν. Ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι τὸ σχέδιο τῆς θείας πρόνοιας, γιὰ νὰ φανερωθεῖ ἡ ἀδυναμία μας. Μᾶς δίνεται ἔτσι ἡ εὐκαιρία καὶ τὸ μέσο νὰ τὴν θεραπεύσουμε, δηλαδὴ νὰ ἀγωνιστοῦμε, νὰ ἀντισταθοῦμε, νὰ ταπεινωθοῦμε».
 Ὁ Μέγας Βασίλειος σχετικὰ μὲ τὸν θυμὸ μᾶς ἀναφέρει: «Ὁ θυμὸς εἶναι μία στιγμιαία τρέλλα. Ὁ θυμὸς προκαλεῖ μάχη, ἡ μάχη γεννᾶ ὕβρεις, οἱ ὕβρεις χτυπήματα, τὰ χτυπήματα τραύματα καὶ ἀπὸ τὰ τραύματα πολλὲς φορὲς ἐπέρχονται οἱ θάνατοι. Ἂς συγκρατήσουμε τὸ κακὸ ἀπὸ τὸ πρῶτο ξεκίνημα μὲ τὸ νὰ ξερριζώσουμε μὲ κάθε τρόπο τὴν ὀργὴ ἀπὸ τὶς ψυχές. Δύο πράγματα νὰ ἀπομακρύνεις ἀπὸ τὸν ἑαυτό σου. Νὰ μὴ θεωρεῖς τὸν ἑαυτό σου ἀξιόλογο καὶ σπουδαῖο οὔτε νὰ νομίζεις ὅτι κάποιος ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους εἶναι κατώτερός σου στὴν ἀξία. Γιατί ἔτσι ὁ θυμὸς οὐδέποτε θὰ ἐξεγερθεῖ γιὰ τὶς ἀτιμώσεις, ποὺ μᾶς γίνονται. Πῶς θὰ μπορούσαμε νὰ ἀποφύγουμε τὴν ζημιὰ, πού προξενεῖ ἡ ὀργή; Ἂν πείσουμε τὸ θυμὸ νὰ μὴ προτρέχει τοῦ λογικοῦ. Ἀλλὰ νὰ φροντίσουμε πρῶτα γιὰ αὐτό, ὥστε οὐδέποτε νὰ τρέχει αὐτὸς μπροστὰ ἀπὸ τὸ νοῦ. Νὰ τὸν ἔχουμε σὰν ἄλογο ὑποταγμένο, σέ μᾶς καὶ μὲ τὴν λογικὴ σὰν μὲ χαλινὸ νὰ τὸν πείθουμε, σὲ καμμιὰ περίπτωση νὰ μὴ ξεφύγει ἀπὸ τὴν θέση του, ἀλλὰ νὰ ὁδηγεῖται ἀπὸ τὴν λογικὴ ἐκεῖ ὅπου αὐτὴ νομίζει».
 Ὁ ἅγιος Διάδοχος Φωτικῆς στὰ ἑκατὸ πρακτικὰ κεφάλαια μᾶς τονίζει: «Ὁ θυμός, περισσότερο ἀπὸ τὰ ἄλλα πάθη, ταράζει καὶ συγχύζει τὴν ψυχή, κάποτε ὅμως καὶ τὴν ὠφελεῖ πολύ. Γιατί ὅταν τὸν μεταχειριζόμαστε χωρὶς ταραχὴ κατὰ τῶν ἀσεβῶν ἤ ἀσέλγων, γιὰ νὰ σωθοῦν ἤ νὰ ντραποῦν, τότε προσθέτουμε πραότητα στὴν ψυχή μας, γιατί συμβαδίζουμε μὲ τὸν σκοπὸ τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἀγαθότητας τοῦ Θεοῦ. Ὁ φρόνιμος θυμὸς δόθηκε ὡς ὅπλο δικαιοσύνης στὴν ἀνθρώπινη φύση ἀπὸ τὸν δημιουργὸ Θεό. Ἂν ἡ Εὔα χρησιμοποιοῦσε αὐτὸ τὸ ὅπλο κατὰ τοῦ φιδιοῦ, δὲν θὰ νικιόταν ἀπὸ τὴν ἐμπαθῆ ἐκείνη ἡδονή».
 Ὁ ἅγιος Νεκτάριος μᾶς λέει γιὰ τὸν θυμὸ «Ὁ θυμὸς εἶναι ζέσις τοῦ περὶ τὴν καρδίαν θερμοῦ. Ὁ θυμὸς τῶν φρονίμων ἐγείρεται κατὰ τῆς κακίας, τῆς ἀδικίας, τοῦ ψεύδους, τῆς ἀπάτης, τοῦ δόλου καὶ κατὰ τῶν ἐργαζομένων τὸ πονηρόν. Ὁ φρόνιμος θυμωθείς ἤ σιωπᾶ ἤ ἤρεμα λαλεῖ. Ὁ φρόνιμος θυμωθεὶς κάθηται καὶ σιγᾷ, ἵνα καθησυχάση ἡ καρδία αὐτοῦ, καὶ ἵνα μὴ ὑπὸ τοῦ θυμοῦ αὐτὸς κρατηθῆ, ἀλλὰ κύριος διατελῆ ἑαυτοῦ. Ὁ θυμὸς ἀφιέμενος ἐλεύθερος θολοῖ τὴν καθαρότητα τοῦ νοῦ καὶ τὸ διειδὲς τῶν φρενῶν, καὶ ἄγει εἰς παρεκτροπάς».

1.Κλῖμαξ Ἰωάννου τοῦ Σιναΐτου Λόγος Η´
2.Μικρὴ Ρωσικὴ κλίμακα Πέ- τρου Μπότση σελ.64 3. Μ. Βασιλείου Ε.Π.Ε. τόμ. 6 Κατὰ ὀργιζομένων 4.Φιλοκαλία τόμ. Α´ σελ. 303
5. Νεκταρίου Κεφαλᾶ Ἅπαντα τόμ. Ε´ σελ.315

   Ὀρθόδοξος Τύπος ἀρ. φύλ. 1970, 5 Απριλίου 2013
 http://anavaseis.blogspot.gr/2013/04/blog-post_6.html

Λόγοι περί νηστείας

 Λόγοι περί νηστείας

Ὁ ἀββᾶς Δωρόθεος μιλῶντας γιὰ τὴν ἁγία νηστεία λέει: «Μὲ τὸν Μωσαϊκὸ Νόμο πρόσταξε ὁ Θεὸς τοὺς Ἰσραηλίτες, νὰ ξεχωρίζουν κάθε χρόνο τὸ ἕνα δέκατο ἀπὸ ὅσα θὰ ἀποκτοῦν (Ἀρ. 18) καὶ νὰ τὰ ἀφιερώνουν στὸ Θεὸ καὶ κάνοντας αὐτὸ νὰ παίρνουν εὐλογία γιὰ ὅλα τους τὰ ἔργα.
 Ἔχοντας ὑπόψη τους αὐτό, οἱ Ἅγιοι Ἀπόστολοι σκέφτηκαν καὶ ἀποφάσισαν, γιὰ νὰ βοηθήσουν καὶ νὰ εὐεργετήσουν τὶς ψυχές μας, νὰ μᾶς παραδώσουν κάτι ἀνώτερο καὶ τελειότερο, δηλαδὴ νὰ ἀφιερώσουμε στὸ Θεὸ τὸ ἕνα δέκατο τῶν ἡμερῶν τῆς ζωῆς μας, γιὰ νὰ εὐλογοῦνται ἔτσι τὰ ἔργα μας καὶ νὰ παίρνουμε συγχώρεση κάθε χρόνο γιὰ τὶς ἁμαρτίες ὁλοκλήρου τοῦ χρόνου. Καὶ ἔτσι ξεχώρισαν ἑπτὰ ἑβδομάδες…
Γιὰ νὰ γίνουν ἀφορμὴ νὰ καθαριστοῦμε, ὅπως εἶπαν, ἀπὸ τὶς ἁμαρτίες, ποὺ κάναμε ὁλόκληρο τὸν χρόνο, καὶ νὰ ὁδηγηθοῦμε στὴν μετάνοια. Μακάριος, ἀδελφοί μου, εἶναι ὅποιος φυλάει μὲ ἐπιμέλεια τὸν ἑαυτὸ του αὐτὲς τὶς ἅγιες ἡμέρες».1

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κρονστάνδης μᾶς νουθετεῖ λέγοντας: «Ὅσοι ἀπορρίπτουν τὶς νηστεῖες, λησμονοῦν ἀπὸ τί προῆλθε ἡ πτώση τῶν πρωτοπλάστων στὴν ἁμαρτία: τὴν ἀκράτεια. Λησμονοῦν καὶ τί ὅπλο μᾶς ἔδωσε ὁ ἴδιος ὁ Χριστὸς ἐναντίον τοῦ πειρασμοῦ καὶ τῆς πτώσεως, ὅταν πειράσθηκε στὴν ἔρημο καὶ νήστευσε ἐκεῖ ἐπὶ σαράντα ἡμέρες καὶ νύκτες.
Δὲν γνωρίζουν ἤ δὲν θέλουν νὰ γνωρίζουν ὅτι ἡ ἔλλειψις ἐγκράτειας ἀνοίγει στὸν ἄνθρωπο τοὺς δρόμους τῆς ἀπομακρύνσεώς του ἀπὸ τὸν Θεό, ὅπως εἶναι ἡ περίπτωσις τῶν κατοίκων τῶν Σοδόμων καὶ τῆς Γομόρρας καὶ ἡ ἄλλη τῶν συγχρόνων τοῦ Νῶε.
Πράγματι ἡ ἀκράτεια εἶναι ἡ αἰτία κάθε ἁμαρτίας. Ὅσοι ἀρνοῦνται τὶς νηστεῖες, ἀφαιροῦν ἀπὸ τὸν ἑαυτό τους καὶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους τὰ ὅπλα ἐναντίον τῆς σαρκός, τοῦ Διαβόλου καὶ τοῦ κόσμου. Δὲν εἶναι στρατιῶτες τοῦ Χριστοῦ, εἶναι ριψάσπιδες, ποὺ τοὺς αἰχμαλωτίζει εὔκολα ἡ ἁμαρτία. Εἶναι ἐπίσης τυφλοί, ποὺ δὲν βλέπουν τὴν συνάφεια μεταξὺ αἰτίας καὶ ἀποτελέσματος». 2

Ὁ ἅγιος Ἰγνάτιος Μπριαντσανίνωφ μιλῶντας γιὰ τὴν νηστεία γράφει «Ἡ νηστεία ὁδηγεῖ τὸν χριστιανὸ σὲ κατάσταση πνευματικότητας. Ὅποιος καθαρίζεται μὲ τὴν νηστεία, ἀποκτᾶ ταπεινοφροσύνη, διάκριση, σεμνότητα, σιωπή, καλοὺς λογισμούς, ἀγαθὰ αἰσθήματα, ἀνάλαφρο σῶμα, ἱκανότητα γιὰ πνευματικὴ ἄσκηση, δεκτικότητα θείας χαριτώσεως.
Ὁ σαρκικὸς ἄνθρωπος εἶναι ὁλοκληρωτικὰ βυθισμένος στὶς ἁμαρτωλὲς ἀπολαύσεις. Καὶ ὁ νοῦς καὶ ἡ καρδιὰ καὶ τὸ σῶμα του εἶναι παραδομένα στὴν ἡδυπάθεια. Δὲν μπορεῖ ὄχι μόνο πνευματικὲς ἀπολαύσεις νὰ αἰσθανθεῖ καὶ τὴν θεία χάρι νὰ ἀποδεχθεῖ, μὰ οὔτε καὶ νὰ μετανοήσει.
Εἶναι καρφωμένος στὴν γῆ, βυθισμένος στὰ γήινα, ζωντανὸς ὡς πρὸς τὸ σῶμα καὶ νεκρὸς ὡς πρὸς τὴν ψυχή. Ἡ νηστεία ἀποξενώνει τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὰ σαρκικὰ πά- θη, ἐνῶ ἡ προσευχὴ παλεύει μὲ τὰ ψυχικὰ πάθη».3

Ὁ Ἱερὸς Χρυσόστομος μιλῶντας στὴν Γένεση σημειώνει: «Ἐκεῖνος ποὺ νηστεύει πρέπει περισσότερον ἀπὸ ὅλους νὰ χαλιναγωγῆ τὸν θυμόν, νὰ διδάσκη τὴν ἐπιείκειαν καὶ τὴν πραότητα, νὰ ἔχη συντετριμμένην τὴν καρδίαν, νὰ ἀπομακρύνη τὰς σκέψεις τῶν νοητῶν ἐπιθυμιῶν, ἔχων ὑπ᾽ ὄψιν του τὸν ἄγρυπνον ἐκεῖνον ὀφθαλμὸν καὶ τὸ ἀδέκαστον δικαστήριον, πρέπει νὰ γίνεται ἀνώτερος ἀπὸ τὰ χρήματα, νὰ ἐπιδεικνύη μὲ μεγάλην γενναιοδωρίαν τὴν ἐλεημοσύνην καὶ νὰ ἐκδιώκη ἀπὸ τὴν ψυχὴν του κάθε κακίαν πρὸς τὸν πλησίον.
Αὐτή εἶναι ἡ ἀληθινὴ νηστεία, καθὼς καὶ ὁ Ἠσαΐας λέγει ὁμιλῶν ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Θεοῦ “Δὲν εἶναι τέτοια ἡ νηστεία, τὴν ὁποία ἐγὼ προτιμῶ, λέγει ὁ Κύριος, οὔτε ἂν κλίνης τὸ κεφάλι σου ὡς βοῦρλον καὶ κυλισθῆς ἐπάνω εἰς τραχὺ ὕφασμα καὶ στάκτην, οὔτε ἔτσι θὰ καλέσετε αὐτὴν νηστείαν εὐπρόσδεκτον, λέγει Κύριος”.
Εἰπέ μου ποία εἶναι εὐπρόσδεκτος; “Νὰ λύης, λέγει, τοὺς δεσμοὺς τοῦ ζυγοῦ, νὰ διαμοιράζης τὸν ἄρτον σου μὲ τὸν πεινῶντα καὶ νὰ φέρης στὸ σπίτι σου τὸν ἄστεγον πτωχόν”. Καὶ ἂν κάνης ὅλα αὐτά, λέγει, “Τότε τὸ φῶς σου θὰ ἐκχυθῆ ὡς ἡ αὐγὴ καὶ ἡ θεραπεία σου θὰ προέλθη γρήγορα”». 4 Ὁ Μέγας Βασίλειος σὲ λόγο του γιὰ τὴν νηστεία μᾶς διδάσκει: «Τὰ παιδιά, ὅπως τὰ θαλερὰ ἀπὸ τὰ φυτά, ἔτσι μὲ τὸ νερὸ τῆς νηστείας νὰ ποτίζονται». 5


1. Ἀββᾶ Δωροθέου, Ἀσκητικὰ σελ. 349
2. Ἁγίου Ἰωάννου Κρον- στάνδης, Ἡ ἐν Χριστῷ ζωή μου σελ. 136
3. Ἁγίου Ἰγνατίου Μπριαν- τσανίνωφ, Ἀσκητικὲς Ἐμπειρίες Α΄ σελ. 157
4. Ἁγιου Ἰ. Χρυσοστό- μου τόμ. 2 Ε.Π.Ε. σελ. 209
5. Βασιλειανὸ Ἀποθησαύρισμα Κ. Γ. Παπαδημητρακόπουλος σελ. 507

  Ὀρθόδοξος Τύπος ἀρ. φύλ.  1967, 15 Μαρτίου 2013
http://anavaseis.blogspot.gr/2013/03/blog-post_1535.html

Λόγοι περί ταπεινοφροσύνης

 Λόγοι περί ταπεινοφροσύνης Ὁ ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος στὸν λόγο του περὶ ταπεινοφροσύνης γράφει: «Ὁ παρὼν λόγος παρουσιάζει ἐνώπιόν μας πρὸς ἐξέτασι ἕνα θησαυρό, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται ἀσφαλισμένος μέσα σὲ ὀστράκινα σκεύη ἤ καλύτερα σὲ ἀνθρώπινα σώματα. Ἕνα θησαυρὸ ποὺ ἡ ποιότης του δὲν μπορεῖ καθόλου νὰ κατανοηθῆ μὲ λόγια.
 Ὅποιος ἐπέτυχε τὴν πλήρη γνῶσι τοῦ ἑαυτοῦ του, αὐτὸς ἔσπειρε σὲ γῆ ἀγαθή. Ὅποιος δὲν ἔσπειρε κατὰ αὐτὸν τὸν τρόπο, δὲν πρόκειται νὰ ἴδη νὰ ἀνθίζη μέσα του ἡ ταπεινοφροσύνη. Ὅποιος ἐπέτυχε τὴν γνῶσι τοῦ ἑαυτοῦ του, αὐτὸς αἰσθάνθηκε τὸν φόβο τοῦ Κυρίου.
Εἶναι ἀκατόρθωτο νὰ προσέλθη ἀπὸ τὸ χιόνι φλόγα. Περισσότερο ὅμως ἀκατόρθωτο εἶναι νὰ εὑρεθῆ ταπείνωσις στοὺς ἑτεροδόξους, διότι τὸ κατόρθωμα αὐτὸ ἀνήκει μόνο στοὺς πιστοὺς καὶ ὀρθο- δόξους καὶ μάλιστα σὲ ὅσους ἐξ αὐτῶν ἔχουν καθαρθῆ ἀπὸ τὰ πάθη». Ὁ ἅγιος Ἡσύχιος σὲ γράμμα του πρὸς τὸν Θεόδουλο γράφει: «Ἡ ταπείνωση, ἐπειδὴ ἐκ φύσεως ἀνυψώνει τὸν ἄνθρωπο καὶ ἔχει τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καὶ ἀφανίζει σχεδὸν ὅλα τὰ κακὰ ποὺ ὑπάρχουν μέσα μας, τὰ ὁποῖα μισεῖ ὁ Θεός, εἶναι δυσκολοκατόρθωτη.
Καὶ μπορεῖ νὰ βρεῖς σὲ ἕνα ἄνθρωπο μερικὴ ἐργασία πολλῶν ἀρετῶν, ἂν ὅμως ζητήσεις καὶ μυρωδιὰ μόνον ταπεινώσεως, μόλις καὶ θὰ τὴν βρεῖς. Γιὰ αὐτὸ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχομε μεγάλη ἐπιμέλεια, ὥστε νὰ ἀποκτήσομε τὴν ἁγία ταπείνωση. Ἡ Γραφὴ τὸν διάβολο τὸν ὀνομάζει ἀκάθαρτο, ἐπειδὴ ἐξ ἀρχῆς ἀπώθησε τὸ ἀγαθό τῆς ταπεινοφροσύνης καὶ ἀγάπησε τὴν ὑπερηφάνεια».
 Ὁ ἀββὰς Δωρόθεος ἀναφέρει σχετικά: «Ὅπως ἀκριβῶς τὰ δένδρα, ὅταν εἶναι φορτωμένα μὲ πολὺ καρπό, ὁ ἴδιος ὁ καρπὸς λυγίζει τὰ κλαδιὰ καὶ τὰ γέρνει πρὸς τὰ κάτω, τὸ δὲ κλαδὶ ποὺ δὲν ἔχει καρπὸ ὑψώνεται πρὸς τὰ πάνω καὶ ἀνεβαίνει στητὸ – ὑπάρχουν βέβαια καὶ μερικὰ δένδρα ποὺ ὅσο κρατάει τὸ βλάστημά τους, δὲν κρατοῦν καρπό, ἂν ὅμως πάρει πέτρα καὶ τὴν κρεμάσει στὸ κλαδὶ καὶ τὸ τραβήξει πρὸς τὰ κάτω, τότε κάνει καρπὸ –ἔτσι εἶναι καὶ ἡ ψυχή. Ὅταν ταπεινώνεται, τότε καρποφορεῖ καὶ ὅσο καρποφορεῖ τόσο ταπεινώνεται».
 Ὁ δὲ ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κρονστάνδης ἑρμηνεύοντας τὸ «πτωχὸς τῷ πνεύματι» στοὺς μακαρισμοὺς μᾶς λέει: «Μιλᾶμε γιὰ τὸν ἄνθρωπο ποὺ παραδέχεται ὅτι εἶναι πνευματικὰ πτωχός, ποὺ ὁμολογεῖ πὼς δὲν ἔχει τίποτε δικό του. Περιμένει τὰ πάντα μόνο ἀπὸ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ.
 Εἶναι σίγουρος πὼς ὁ ἴδιος δὲν μπορεῖ οὔτε νὰ σκεφτεῖ μὰ οὔτε καὶ νὰ ἐπιθυμήσει κάτι καλό, ἂν δὲν τοῦ δώσει ὁ Θεὸς ἕνα καλὸ λογισμὸ ἤ μία καλὴ ἔμπνευση. Εἶναι πεισμένος πὼς χωρὶς τὴν χάρη τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ δὲν μπορεῖ οὔτε μία καλὴ πράξη νὰ κάνει. Τὸν ἑαυτὸ του τὸν λογαριάζει σὰν τὸν χειρότερο καὶ τὸν πιὸ ἁμαρτωλὸ ἀπὸ ὅλους. Δὲν παύει νὰ ἱκετεύει τὸν Κύριο νὰ καθαρίσει τὸν χιτῶνα τῆς ψυχῆς του καὶ νὰ τὸν ντύσει μὲ τὸν ἄφθαρτο χιτῶνα τῆς δικαιοσύνης. Πουθενὰ δὲν μπορεῖ νὰ βρεῖ ἀσφάλεια, παρὰ μόνο στὸν Κύριο».
 Ὁ γέροντας Πορφύριος λέει γιὰ τὴν ἁγία ταπείνωση: «Ἡ τέλεια ἐμπιστοσύνη στὰ χέρια τοῦ Θεοῦ αὐτὴ εἶναι ἡ ἁγία ταπείνωση. Ὁ ταπεινὸς ἔχει συνείδηση τῆς ἐσωτερικῆς του καταστάσεως καί, ὅσο κι ἂν εἶναι ἄσχημη, δὲν χάνει τὴν προσωπικότητά του. Γνωρίζει ὅτι εἶναι ἁμαρτωλὸς καὶ θλίβεται γι᾽ αὐτό, ἀλλὰ δὲν ἀπελπίζεται, δὲν ἐξουθενώνει τὸν ἑαυτό του. Ὁ ἔχων τὴν ἁγία ταπείνωση δὲν μιλάει καθόλου, δηλαδὴ δὲν ἀντιδρᾶ. Δέχεται νὰ τὸν παρατηροῦν, νὰ τὸν ἐλέγχουν οἱ ἄλλοι, χωρὶς νὰ ἐξοργίζεται καὶ νὰ δικαιολογεῖται. Δὲν χάνει τὴν ἰσορροπία του. Τὸ ἀντίθετο συμβαίνει μὲ τὸν ἐγωιστή, τὸν ἔχοντα αἰσθήματα κατωτερότητας. Στὴν ἀρχὴ μοιάζει μὲ τὸν ταπεινό. Λίγο ὅμως ἂν τὸν πειράξει κανεὶς ἀμέσως χάνει τὴν εἰρήνη του, ἐκνευρίζεται, ταράζεται».
 Ὁ Ρῶσος γέροντας Ἀνατόλιος μᾶς λέει γιὰ τὴν ταπείνωση: «Μὴ ἀπελπίζεσαι ὅταν ἡ ζωή σου δὲν εἶναι ὅπως θὰ τὴν ἤθελες, μόνο ταπεινώσου. Ὁ Κύριος θὰ εὐαρεστηθεῖ μὲ τὴν ταπείνωσή σου περισσότερο ἀπὸ τοὺς ἀσκητικοὺς ἀγῶνες, ποὺ ἀξίζουν πολύ, μὰ δὲν ὁδηγοῦν ἀπαραίτητα στὴν ταπείνωση».

1. Ἰωάννου τοῦ Σιναΐτου, Κλῖμαξ, σελ. 264.
2 Φιλοκαλία τόμ. Α΄ σελ.191
3. Ἀββᾶ Δωροθέου, Ἀσκητικὰ, σελ. 121
4. Ἁγίου Ἰωάννου τῆς Κρονστάνδης, Οἱ Μακαρισμοὶ, Δέκα Ἑρμηνευτικὲς Ὁμιλίες, σελ. 27
5. Γέροντος Πορφυρίου, Βίος καὶ Λόγοι, σελ. 313
6. Πέτρου Μπότση,Μικρὴ Ρωσικὴ Κλίμακα, σελ. 173

 Ὀρθόδοξος Τύπος ἀρ. φύλ. 1965, 1 Μαρτίου 2013
http://anavaseis.blogspot.gr/2013/02/blog-post_177.html