ΤΩ ΑΓΙΩ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΩ ΣΑΒΒΑΤΩ

Ἄξιόν ἐστι…Ἡ β΄ στάσις τῶν Ἐγκωμίων εἰς τὸν Κύριον ἠμῶν Ἰησοῦ Χριστόν. Ἦχος πλ.α΄

Download

0:06

Ψάλλει ἡ Χορωδία «Μαῒστορες τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης»
Αἱ γενεαὶ πᾶσαι…Ἡ γ΄ στάσις τῶν Ἐγκωμίων εἰς τὸν Κύριον ἠμῶν Ἰησοῦ Χριστόν. Ἦχος γ΄
Ψάλλει ἡ Χορωδία «Μαῒστορες τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης»
Εὐλογητάρια ἀργά…Τὸ παρὸν μέλος ὑπὸ Πέτρου τοῦ Πελλοπονήσιου. Ἦχος πλ.α΄
Ψάλλει ἡ Χορωδία «Μαῒστορες τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης»
Σινδόνι καθαρᾷ…Ἐξέστησαν χοροί…Καθίσματα τοῦ Ὄρθρου. Ἦχος α΄
Ψάλλουν πατέρες τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Βατοπαιδίου
Ὁ κανών…Ἡ α΄καὶ ἡ γ΄ ᾠδή…Ἦχος πλ.β΄.
Ψάλλουν πατέρες τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Βατοπαιδίου
Ὁ κανών…Ἡ δ΄ἡ ε΄καὶ ἡ ζ΄ ᾠδή…Ἦχος πλ.β΄.
Ψάλλουν πατέρες τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Βατοπαιδίου
Ὁ κανών…Ἡ ζ΄ἡ η΄καὶ ἡ θ΄ ᾠδή…Ἦχος πλ.β΄
Ψάλλουν πατέρες τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Βατοπαιδίου
Σήμερον συνέχει τάφος…Δεῦτε ἴδωμεν…Ἰδιόμελα τῶν αἴνων. Ἦχος β΄
Ψάλλει ὁ Ἄρχων Πρωτοψάλτης Στανίτσας Θρασύβουλος
Τὴν σήμερον μυστικῶς…Δοξαστικόν τῶν αἴνων. Ἦχος πλ.β΄
Ψάλλει ὁ Ἄρχων Πρωτοψάλτης Νικολαῒδης Βασίλειος
Κεκραγάριον…Ἀναστάσιμα Στιχηρά…Ἦχος α΄
Ψάλλει ὁ Ἄρχων Πρωτοψάλτης Στανίτσας Θρασύβουλος
Σιγησάτω πᾶσα σὰρξ βροτεία…Ἀντὶ Χερουβικοῦ. Τὸ παρὸν μέλος ὑπὸ Ἰακώβου τοῦ Πρωτοψάλτου. Ἦχος πλ.α΄
Ψάλλει ὁ Ἄρχων Πρωτοψάλτης Νεοχωρίτης Παναγιώτης
Ἐξηγέρθη ὡς ὁ ὑπνῶν Κύριος…Κοινωνικόν τῆς Θείας Λειτουργίας. Ἦχος α΄
Ψάλλει ὁ Ἄρχων Πρωτοψάλτης Νεοχωρίτης Παναγιώτης

 http://www.enromiosini.gr/orthodoxi-latreia/vizantini-mousiki/arxeia-ixou/arxeia-ixou-triwdion/15208-%CF%84%CF%89-%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CF%89-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BC%CE%B5%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CF%89-%CF%83%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CF%84%CF%89/

ΤΗ ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

Τά α΄,β΄, δ΄,ιβ΄,ιε΄ ἀντίφωνα. Τὸ παρὸν μέλος ὑπὸ Πέτρου τοῦ Φιλανθίδου
Ψάλλει Χορωδία Ἀποφοίτων τῆς Ἀθωνιάδος Σχολῆς ὑπὸ τὴν Διεύθυνση τοῦ Ἄρχοντος Πρωτοψάλτου Χαλκιὰ Χρήστου
Ἀντίφωνα ζ΄ καὶ η΄…Τὸ παρὸν μέλος ὑπὸ Πρίγγου Κωνσταντίνου
Ψάλλει ὁ Ἄρχων Πρωτοψάλτης Νικολαϊδης Βασίλειος μετὰ τοῦ Λαμπαδαρίου Ἐμμανουηλίδη Βασιλείου
Σήμερον κρεμᾶται ἐπὶ ξύλου…Ἀντίφωνον ιε΄. Ἦχος πλ.β΄
Ψάλλει ἡ Χορωδία «Μαῒστορες τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης»
Μακαρισμοί…Ἦχος δ΄
Ψάλλει ἡ Χορωδία «Μαῒστορες τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης»
Ἤδη βάπτεται κάλαμος…Δοξαστικόν τῶν ἀποστίχων. Τὸ παρὸν μέλος ὑπὸ Πρίγγου Κωνσταντίνου. Ἦχος πλ.δ΄
Ψάλλει ἡ Χορωδία «Μαῒστορες τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης»
Ἰδιόμελα τοῦ Ἑσπερινοῦ.
Ψάλλουν πατέρες τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Βατοπαιδίου
Ὄτε ἐκ τοῦ ξύλου σὲ νεκρόν…Προσόμοιον τῶν ἀποστίχων. Ἦχος β΄
Ψάλλει ὁ Ἄρχων Πρωτοψάλτης Θρασύβουλος Στανίτσας
Σὲ τὸν ἀναβαλλόμενον τὸ φῶς…Δοξαστικόν τῶν ἀποστίχων. Ἦχος πλ.α΄
Ψάλλουν πατέρες τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Βατοπαιδίου

 http://www.enromiosini.gr/orthodoxi-latreia/vizantini-mousiki/arxeia-ixou/arxeia-ixou-triwdion/15186-%CF%84%CE%B7-%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BC%CE%B5%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CE%B7-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CF%83%CE%BA%CE%B5%CF%85%CE%B7-2/

ΜΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΠΑΘΟΥΣ ΣΤΙΣ ΩΔΕΣ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΚΑΛΒΟΥ*

Μελετώντας τά σχόλια τῶν κριτικῶν γιά τόν ἐθνικό μας ποιητή Ἀνδρέα Κάλβο, διαπιστώνει κανείς μία ἔντονη ἀντίθεση στίς ἀπόψεις τους. Ἀπό τή μιά πλευρά παρουσιάζεται ὡς ὁ «ἄκρατος ἀπό παθητικά στοιχεῖα» ποιητής τῆς ἀπάθειας, πού ἀπό τήν ὑψηλή σκοπιά του «δέ συνεπαίρνεται ἀπό κανένα πειρασμό, δέ βλέπει θνητά πάθη, καημούς τῶν καιρῶν καί δισταγμούς καί ἀπελπισίες τῆς τυχαίας ὕπαρξης»[1]. Ἡ ἄλλη ἄποψη πού διατυπώνεται, θεωρεῖ παραμορφωμένη τήν παρουσίαση τοῦ Κάλβου ὡς ποιητῆ τῆς ἀπάθειας, δηλώνοντας ἀπερίφραστα καί κατηγορηματικά ὅτι «ἡ ποίησή του οὔτε βρίσκεται πάνω ἀπό τά ἐγκόσμια, οὔτε εἶναι ἀσυγκίνητη καί ἀπαθής»[2]. Διά τῆς παρούσης, ἐπιχειρεῖται μία προσέγγιση τῆς φύσης καί θέσης τῶν παθῶν στίς ἐπικές ὠδές τοῦ Ἀνδρέα Κάλβου, μέ σκοπό νά ἀναδειχθεῖ, κατά τό δυνατόν, ἡ ἀληθινή τους διάσταση.
            Ὀντολογώντας τά πάθη τοῦ ἀνθρώπου, διαπιστώνουμε ὅτι αὐτά δέν διαχωρίζονται σέ πάθη αὐτοδύναμα καλά καί σέ πάθη αὐτοδύναμα κακά[3]. Ἴδιες εἶναι πάντοτε οἱ ἐφέσεις καί τάσεις, πού προερχόμενες ἀπό τό ἐπιθυμητικό ἤ ἀπό τό θυμοειδές μέρος τοῦ ἀνθρώπου (κατά τήν πλατωνική διάκριση), εἴτε τείνουν στή δημιουργική τελείωση, εἴτε ἀποβαίνουν μηδενιστικές καί καταστροφικές. Ἡ ἀπάθεια, ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, δέν σημαίνει ψυχική ἀναλγησία. Μπορεῖ ὁ στωικός, προκειμένου νά κατακτήσει τήν ἀπάθεια, νά πιέζεται καί νά ἀγωνίζεται νά καταστεῖ ψυχικά ἀνάλγητος, ὥστε νά μπορεῖ νά στέκει ἀτάραχος ἐνώπιον τόσο τῆς δυστυχίας ὅσο καί τῆς εὐτυχίας, μία τέτοια, ὅμως, προσέγγιση τῆς ἀπάθειας, εἶναι τελείως ἀνύπαρκτη καί ξένη στό ἔργο τοῦ Ἀνδρέα Κάλβου. Καί αὐτό διότι, ὅπως θά δοῦμε ἀναλυτικά στή συνέχεια, ἡ ἀπάθεια τοῦ Κάλβου, δέν ἐκφράζει μία ἀμέτοχη ἠρεμία καί ἀναλγησία, ἀλλά τόν γεμάτο ἔνταση καί ὁρμή δυναμισμό τοῦ πνεύματος, πού ὄχι μόνο δέν ἐξορίζει τά πάθη, ἀντίθετα μάλιστα τά προϋποθέτει.
            Ἄς δοῦμε ὅμως ἀπό κοντά τά γεγονότα τῆς ζωῆς τοῦ Κάλβου. Στίς 30 Ἰουνίου 1815 πεθαίνει ἡ μητέρα τοῦ Ἀδριανή. Στίς 18 Μαΐου 1819, νυμφεύεται τήν ἀγγλίδα Μαρία Τερέζα Τόμας, ἡ ὁποία πεθαίνει κατά τό πρῶτο ἑξάμηνό του 1820 μαζί μέ τή θυγατέρα τους, πού μόλις εἶχε γεννήσει. Ἐπιστρέφει στήν Φλωρεντία, ὅπου ἐντάσσεται στήν μυστική ὀργάνωση τῶν «Καρμπονάρων». Ἐξαιτίας μάλιστα τῆς δράσεως του συλλαμβάνεται καί ἀπελαύνεται στήν Ἐλβετία στίς 23 ἤ 25 Ἀπριλίου 1821.
            Ἡ ἑλληνική ἐπανάσταση ἔχει ἤδη ξεκινήσει καί τόν βρίσκει ὥριμο, στήν ἡλικία τῶν τριάντα χρόνων. Μετά τούς θανάτους τῶν προσφιλῶν του προσώπων (τῆς μητέρας, τῆς συζύγου καί τῆς θυγατέρας του), ὁ Κάλβος ἔχει μάθει νά βλέπει τόν θάνατο μέ θάρρος, εἶναι γυμνασμένος πλέον νά ἀντιμετωπίζει μέ τό ἴδιο θάρρος ὁτιδήποτε[4]. Ἡ ἀφοβία γιά τόν θάνατο καί ἡ συνεπόμενη πίστη σέ μία μεταθανάτια ζωή («ἡ ζωή δέν εἶναι ἄλλο παρά προοίμιον ἀθανασίας»), τοῦ χαρίζει ἕνα ὕφος ὑπερήφανο καί ὑψηλό. Περιφρονεῖ ὁτιδήποτε τό φτηνό καί χαμερπές. Ἀφοῦ ἡ ζωή εἶναι «κόπος ἀνυπόφερτος», ἀφοῦ «μία καί μόνη εἶναι ἡ ὁδός, καί εἰς τόν τάφον φέρνει», ἀλλά προπάντων, ἀφοῦ τό πνεῦμα εἶναι «φύσημα» τοῦ Θεοῦ καί «εἰς τόν Θεόν ἀνεβαίνει», τότε δέν ἀπομένει παρά ἡ ζωή τούτη νά πάρει κάποιο «ὑψηλό» νόημα, νά ξοδευτεῖ γιά τά μεγάλα[5]. Ἡ πίστη τοῦ Κάλβου στά ὑψηλά καί στόν Θεό, γεννιέται, ὅπως στούς περισσότερους μεγάλους, μέσα ἀπό τή θεολόγηση τῆς ἀπελπισίας του.
            Τότε ἀντικρίζει τή μοναδική ἐμπειρία τοῦ Ἀγώνα. Ἕνα πάθος μεγαλειῶδες ἔρχεται νά συνταράξει τήν ἀγέρωχη ψυχή του: τό πάθος γιά τήν ἐλευθερία τῆς Πατρίδας. Πρόκειται γιά ἕνα πάθος ἡρωικό καί ἀπελπισμένο, ἱκανό νά πραγματοποιήσει τό ἀκατόρθωτο, ἕνα πάθος τό ὁποῖο, ἐπειδή ἀκριβῶς ὁ φορέας τοῦ ἔχει φτάσει στά ὅρια τῆς ἀπελπισίας, ἀδιαφορεῖ γιά τίς συνέπειες[6]. Ποίηση θά σταθεῖ ἡ ἄμεση ψυχική του ἀντίδραση. Ὄχι ὅμως ἡ παθητική ποίηση τῶν τάφων καί τῶν δακρύων τῶν μέχρι τότε ποιημάτων του. Τώρα βλέπει νά οἰκοδομεῖται ἕνας κόσμος καινούριος καί παρθενικός, ἐπάνω στά γερά προγονικά θεμέλια. Ἡρωισμοί, πράξεις ὑψηλές καί γενναῖες, λεβεντιά καί δύναμη, αὐτά εἶναι τά θέματα πού θά ἐμπνεύσουν τόν ποιητή[7]. Ζωντανός ἄνθρωπος ὁ ἴδιος, γεμάτος δυναμισμό, βρῆκε ἔξαφνα, μέσα σέ ἐκείνη τήν ἡρωική ἐξόρμηση, τήν εὐκαιρία νά διοχετεύσει ὁλόκληρο τόν ἐπαναστατημένο του ἑαυτό[8].
            Σύμπας ὁ ἠθικός του κόσμος, μέ τό ξέσπασμα τῆς Ἐπαναστάσεως, συγκεντρώνεται σέ ἕνα τρίπτυχο: Πατρίδα-Ἐλευθερία-Ἀρετή. Τίποτα ἄλλο πιά δέν τόν ἐνδιαφέρει[9], ἀλλά καί τίποτα πιά δέν τόν τρομάζει. Ἀδιαφορεῖ γιά ὁτιδήποτε μπορεῖ νά ἀπειλήσει τή ζωή του.  Ἡ ἀπάθειά του αὐτή, πηγάζει ἀπό τήν ψυχική του ἔξαρση, διατυπώνεται δέ σχεδόν ἀποφθεγματικά:

Δέν μέ θαμβώνει πάθος

κανένα· ἐγώ τήν λύραν

κτυπάω, καί ὁλόρθος στέκομαι

σιμά εἰς τοῦ μνήματός μου

τ’ ἀνοικτόν στόμα. (ιη΄)

                                         («Αἱ Εὐχαί»)

            Τήν ἴδια στιγμή ὅμως, ἕνα πάθος μεγαλειῶδες καθιστά ἐκρηκτική τή δομή αὐτῆς τῆς ἀπάθειας. Εἶναι τό ἱερό πάθος γιά ἐλευθερία καί ἀρετή, πού συνίσταται ἀπό δυό ἐπιμέρους πάθη: τό μίσος κατά τῶν τυράννων (ἀλλά καί τῶν προστατῶν) καί τόν πόθο γιά τήν ἀπελευθέρωση τῆς πατρίδας. Αὐτή εἶναι ἡ ἠθική τοῦ Κάλβου, ἡ ἠθική πού προσῆκε στούς ἐπαναστατημένους, μία ἠθική πού ἀναδίδεται σάν ἔνστικτο, σάν ὁρμή, ἀναδύεται ἀκριβῶς μέ τή δύναμη τοῦ πάθους[10].
            Ὅλος ὁ Κάλβος βρίσκεται στίς ὠδές. Ὅλος ὁ κραδασμός, ὅλος ὁ ἀντίκτυπος πού ξύπνησε στήν ψυχή του τό Εἰκοσιένα, ὑπάρχει αὐτούσιος στίς ἐπικές ὠδές του. Ἡ ψυχή τοῦ ποιητῆ συγκλονίζεται ἀπό σφοδρά πάθη, ἡ ἔκφραση τῶν ὁποίων βασανίζει καί ἀνατρέπει τούς συνήθεις τρόπους διατυπώσεως τοῦ ἀνθρώπινου λόγου. Συμβαίνει ἔτσι πολλές φορές νά ἀναστρέφει τή φυσική σειρά τοῦ λόγου, ἐνῷ ἄλλες φορές ἀφήνει τόν λόγο ἀσύνδετο νά ἐκφράζει τό πάθος πού πλημμυρίζει τήν ψυχή τού[11]. Ἡ ἔξαρση του εἶναι ἀδιάπτωτη. Σχεδόν ποτέ δέν χαλαρώνει ὁ τραχύς, ἀρρενωπός τόνος τῆς ὀργῆς, τοῦ μίσους ἀλλά καί τῆς ἀγάπης γιά τήν Πατρίδα. Στήν ποίηση τοῦ Κάλβου, τό πάθος δέν εἶναι πλαστό καί τό λυρικό ξετύλιγμα δέν καταντᾶ ποτέ ρητορεία[12]. Ὁ πατριωτισμός τοῦ ποιητῆ εἶναι τόσο εὐαίσθητος καί τρυφερός, γνήσιος καί καθαρός πού δέν ἀφήνει χῶρο γιά καμμία σκιά ἰδιοτέλειας ἤ ἀμφιβολίας:

Ὤ Ἑλλάς! – ὤ πατρίς μου!

ἐλπίδων γλυκυτάτων

μήτηρ! σέ βλέπω ἀκόμα

ζῶσαν καί μαχομένην,

καί ἀναλαμβάνω.  (ιθ΄)

                                        («Τό Φάσμα»)

            Τό ἐπιθυμητικό τῶν ἀγωνιζομένων πρέπει νά ἀναφλεγεῖ, γι’ αὐτό, ἐκτός ἀπό τήν ἐλευθερία, ὡς ἀντικείμενο τοῦ πόθου, προβάλλεται καί ἡ δόξα, τό χάρισμα τῆς ἀθανασίας, πού ἔχουν νά λαμβάνουν θυσιαζόμενοι στούς ἀγῶνες ὑπέρ τοῦ Γένους:

Ὅποιος τήν δάφνην θέλει

ἀθάνατόν της δόξης,

ὅποιος δάκρυα διά τ’ ἔθνος του

ἔχει, διά δέ τήν μάχην

νοῦν καί καρδίαν·

ἄς ἔκβη αὐτός  (κθ΄)

                                           («Τά Ἡφαίστεια»)

Στήν ἠθική του Κάλβου, ὁ πόθος τοῦ ἐπιθυμητικοῦ γιά τήν ἐλευθερία, τήν ἀρετή καί τή δόξα, συνυφαίνεται ἁρμονικά μέ τό μίσος πού γεννάει τό θυμοειδές κατά τῆς ἀδικίας καί τῆς ξένης τυραννίας, ἀλλά καί μέ τό πάθος γιά ἐκδίκηση:

Φοβερόν, μυσαρόν

θρέμμα σκληρᾶς Ἀσίας,

Ὀθωμανέ (ιστ΄)

                                               («Εἰς Δόξαν»)

Ὤ λαιμοί τῶν ἀθώων

παιδιῶν μας, ὤ πλευρά

σεβάσμια τῶν μητέρων,

γερόντων κόμαι εἰς τ’ αἷμα

ἀθλίως βρεγμέναι! (ιζ΄)

                                                  («Εἰς Χίον»)

Ὁ οἶστρος του ὅμως αὐτός, δέν εἶναι ἀχαλίνωτος. Πάνω ἀπό τό ταραγμένο ἐπιθυμητικό καί θυμοειδές του, ἔχει θέση κυβερνήτη καί ἡγεμόνα τό «ἦθος τοῦ νοῦ», πού δίνει στό πάθος ὑψηλό καί σοβαρό τόνο, καθοδηγώντας καί ταυτόχρονα τροφοδοτώντας το:

Σοβαρόν, ὑψηλόν

δόσε τόνον, ὤ Λύρα·

λάβε ἀστραπήν, καί ἦθος

λάβε νοός, ὑμνοῦμεν

ἔνδοξον ἔργον.  (α΄)

                                                    («Εἰς Πάργαν»)

            Ἡ ἀκαταμάχητη ἀνδρεία, γέννημα τοῦ θυμοειδοῦς, ταυτίζεται μέ τήν ἀρετή, φυγαδεύοντας κάθε πάθος δειλίας, ἀλλά καί κάθε ἐπιθυμία γιά πλουτισμό, ἀπόκτηση ἀξιωμάτων ἤ προσωπική προβολή, καθώς καί κάθε παθητικότητα πού μπορεῖ νά γεννήσει στήν ψυχή ἡ ἐλπίδα τῆς συνδρομῆς τῶν «ξένων προστατῶν»:

Καλήτερα, καλήτερα

διασκορπισμένοι οἱ Ἕλληνες

‘νά τρέχωσι τόν κόσμον,

μέ ἐξαπλωμένην χεῖρα

ψωμοζητοῦντες·  (γ΄)

Παρά προστάτας ‘νἄχωμεν.

Μέ ποτέ δέν ἐθάμβωσαν

πλούτη ἤ μεγάλα ὀνόματα,

σκήπτρων ἀκτῖνες. (δ΄)

                                           («Αἱ Εὐχαί»)

            Στό θυμοειδές τοῦ ἐπαναστατημένου ἀγωνιστῆ ὑπάρχει ὁ κίνδυνος νά εἰσέλθει τό πάθος τῆς δειλίας καί τοῦ φόβου, ὑποσκελίζοντας τόν δυναμισμό τῆς τόλμης καί τῆς ἀνδρείας, καί αὐτό ὁ Κάλβος τό γνωρίζει. Γι’ αὐτό καί προειδοποιεῖ:

Ὅσοι τό χάλκεον χέρι

βαρύ του φόβου αἰσθάνονται,

ζυγόν δουλείας ἄς ἔχωσι·

θέλει ἀρετήν καί τόλμην

ἡ ἐλευθερία.

                                            («Εἰς Σάμον»)

Ὅπως προειδοποιεῖ καί γιά τήν ἀποφυγή τοῦ πάθους τῆς διχόνοιας καί τοῦ ἀδελφικοῦ μίσους:

Ἄς παύσωσ’ ἡ διχόνοιαι

ποῦ ρίχνουσι τά ἔθνη

τυφλά, ὑπό τά σκληρότατα

νύχια τῶν ἀγρύπνων

δολίων τυράννων.(β΄)

                                                                («Ὁ Βωμός τῆς  Πατρίδος»)

            Ὁ ποιητής παρουσιάζει τόν Θεό, νά στέκεται δίπλα στό βασανιζόμενο ἔθνος, νά δίνει φτερά στήν ψυχή τῶν ἀγωνιστῶν, νά ἐνισχύει τρόπον τινά τό πάθος τους γιά τήν ἐλευθερία καί νά τούς στεφανώνει τό μέτωπο μέ δόξα:

Μία δύναμις οὐράνιος

εἰς τήν ψυχήν σας δίδει

πτερά ἐλαφρά, καί ὑψώνεται

λαμπρόν τό μέτωπόν σας

ὑπέρ τήν νύκτα.  (θ΄)

                                                                                    («Εἰς Ἐλευθερίαν»)
            Στόν ψυχισμό ἑπομένως τοῦ Κάλβου, ὅπως ἀναδύεται μέσα ἀπό τήν μεγαλειώδη του ποίηση, συνυπάρχει παράδοξα καί θαυμαστά ἡ ἀπάθεια μέ τό πάθος. Τό πάθος μεταμορφώνεται, χωρίς νά χάσει στό παραμικρό τήν ὁρμή του, μεταγγιζόμενο, ἀπό τήν ὑλική στήν πνευματική σφαίρα. Στίς Ὠδές του, κάθε πόθος ζωικῆς ἐνέργειας ἔχει μετατραπεῖ σέ καθαρό πάθος ὕψους καί ἀρετῆς[13], πού ἐμπλουτίζει μέ τόν δυναμισμό του τή βίωση τῆς ἀπάθειας, ἐνῷ ἔχει τή δύναμη νά φυγαδεύει κάθε ξένη ἀρνητική ροπή ἤ τάση, διαφυλάσσοντας ἀκέραιά τη δομή τῆς ἀπάθειας. Εἶναι πάθος ἀνεπίληπτο, ἐνάρετο, ἱερό, πού ἡ ἡδονή τοῦ συνίσταται στή βίωση τοῦ ἐσωτερικοῦ του μεγαλείου. Γι’ αὐτό ὁ ποιητής πού τό βιώνει, ὄχι μόνο δέν ἐπαισχύνεται γι’αὐτό, ἀλλά θέλει νά τό μεταγγίσει καί στούς συμπατριῶτες του:

Ἐδῶ ἄς καθιερώσωμεν

τά πάθη μας προθύμως·

τ’ ἄρματα ἡμεῖς ἀδράξαμεν

μόνον διά νά πληγώσωμεν

τοῦ Ὀσμᾶν τά στήθη  (δ΄)

                                                                                    («Ὁ Βωμός τῆς Πατρίδος»)
            Τό ρῆμα «καθιερώνω» προέρχεται ἀπό ἀρχαῖο «καθιερῶ», πού σημαίνει ἀφιερώνω στόν Θεό, καθαγιάζω[14]. Αὐτό τό νόημα λαμβάνει στήν τελευταία στροφή ἀπό τόν «Βωμό τῆς Πατρίδας». Ὁ ποιητής καλεῖ τούς ἀγωνιζόμενους συμπατριῶτες του, νά θυσιάσουν ὅλες τίς δυνάμεις τοῦ ἐπιθυμητικοῦ καί τοῦ θυμοειδοῦς τους στόν ἀγώνα τῆς Πατρίδας γιά τήν ἐλευθερία. Ἐπειδή ὁ σκοπός εἶναι ἱερός καί δίκαιος, ἡ συγκέντρωση ὅλων τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς καί ἡ ἀφιέρωσή τους σ’ αὐτόν τόν σκοπό, φανερώνει μία προοπτική μεταμορφωτική. Διότι οἱ ὁρμές αὐτές, ἐν ὄψει τοῦ ἱεροῦ σκοποῦ πού ἐπιτελεῖται, ἐξαγνίζονται, ἀποκαθαίρονται ἀπό κάθε ἀρνητικό στοιχεῖο, θυσιάζονται στόν «Βωμό τῆς Πατρίδας» καί τελικά ἐξαγιάζονται.
            Τό πάθος στήν ἠθική τοῦ Κάλβου, πού ἀναδεικνύεται ὡς ἡ ἐπικρατοῦσα ἠθική τοῦ Ἀγώνα, εἶναι δύναμη ἀρετῆς. Γεννιέται σέ μία ψυχή πού ἔχει καθαρθεῖ ἀπό τά χαμερπῆ πάθη, ἀποκτώντας ἀγέρωχη καί ὑπερήφανη διάθεση ἀπέναντι σέ αὐτά. Τέτοια ἦταν ἡ ψυχή τοῦ Κάλβου, πού ἀντιμετωπίζοντας τόν θάνατο (τῆς μητέρας, τῆς συζύγου, τῆς κόρης του), ἔμαθε νά στέκει ἄφοβος καί ἀπαθής ἀπέναντι στόν μεγαλύτερο ἐχθρό της ἀνθρώπινης φύσης (στήν ὠδή «Εἰς Θάνατον», ἡ ἴδια ἡ θανοῦσα μητέρα τοῦ παρουσιάζεται στόν ποιητή, γιά νά τοῦ διδάξει νά μή φοβᾶται τόν θάνατο). Ὁ ἀγώνας τῶν συμπατριωτῶν του γιά ἐλευθερία, ἡ θυσία τοῦ Ἱεροῦ Λόχου, ἡ σφαγή τῆς Χίου, τό ὁλοκαύτωμα τῶν Ψαρῶν, ἡ ἐκδίκηση τοῦ Κανάρη, τά θαυμαστά κατορθώματα τοῦ ἀγώνα, σάν βέλη πληγώνουν τήν ψυχή τοῦ ποιητῆ, εἰσχωροῦν μέσα της σάν ἀκίδα, μεταγγίζοντάς της τή δύναμη τοῦ πάθους τους.
            Πρόκειται γιά ἕνα πάθος, πού δέν ὑποδουλώνει,  ὅπως τά ἄλλα χαμερπῆ πάθη τόν ἄνθρωπο σέ κάτι κατώτερό του. Ὡς ἐνθουσιώδης δύναμη ἀρετῆς καί ἀνδρείας, ὑποτάσσει τόν φορέα του σέ κάτι ἀνώτερο, σέ κάτι ἀληθινά ὑψηλό. Σέ ἀντίθεση μάλιστα μέ τά πάθη τῆς κακίας, φέρει μέσα του τόν χαρακτήρα τῆς ἀνιδιοτελοῦς θυσίας. Εἶναι ἕνα πάθος πού, ὅταν κυριαρχήσει στόν ἄνθρωπο, δέν ἐκβάλλει ἀπό τή θέση της τήν ἀπάθεια, ἀντίθετα τήν ἐμπλουτίζει μέ τόν δυναμισμό του, τήν ὀχυρώνει καί τήν ἀσφαλίζει. Ὑπ’ αὐτήν τήν προοπτική, τό «δέ μέ θαμβώνει πάθος κανένα» μπορεῖ ἁρμονικά καί ἀβίαστα νά συνυπάρχει μέ τό «Ἐδῶ ἄς καθιερώσωμεν τά πάθη μας προθύμως».
            Μέ τήν προσέγγιση αὐτή, δίδεται ἀπάντηση στό ἐρώτημα ἄν ὁ Κάλβος ὑπῆρξε ποιητής της ἀπάθειας ἤ τοῦ πάθους: ἡ ἀλήθεια βρίσκεται τελικά κάπου στή μέση. Ἡ ἀπάθεια μπορεῖ νά συνυπάρξει μέ τό πάθος, ὅταν αὐτό, μακριά ἀπό κάθε σκιά κακίας ἤ ἰδιοτέλειας, τελετουργεῖ ἕναν ἀληθινά ὑψηλό σκοπό. Ὁ πόθος γιά τόν ὑψηλό αὐτό σκοπό, τραυματίζει σάν βέλος τήν ψυχή, πλημμυρίζοντας την μέ ἕνα πάθος ἐνάρετο καί ἀνεπίληπτο. Τό ἐπιθυμητικό καί τό θυμοειδές τότε τοῦ ἀνθρώπου, ἀφιερωμένα στόν βωμό τοῦ ὑψηλοῦ σκοποῦ, καί καθοδηγούμενα ἀπό τό Κάλβειο «ἦθος νοός», ἐξαγνίζονται καί τελικά ἐξαγιάζονται.
            Τά πάθη αὐτά, πού ξύπνησε ξάφνου ἐντός του ὁ ἐθνικός ξεσηκωμός, τραγούδησε ὁ Κάλβος μέ τίς εἴκοσι στόν ἀριθμό Ὠδές του, μέ λίγους στίχους καί σέ ἐλάχιστο χρονικό διάστημα. Στό τέλος τῆς συλλογῆς τῶν Ὠδῶν, ὁ ποιητής σημειώνει: «εἰς τό ἐρχόμενον ἔτος, ἐάν μοῦ φθάσῃ ἡ ζωή…θέλω ὡς παράδειγμα προβάλει στίχους ἡρωικούς ὑμνοῦντας τούς κατά τῶν ἀνηλεῶν τυράννων τῆς πατρίδος θριάμβους του Σταυροῦ. Κατὰ δέ τό παρόν ἄλλους παρά τούς ἄνωθεν δέν δύναμαι νά προσφέρω». Ὅταν ἡ Πατρίδα ἐλευθερώθηκε, ὅταν τά θαυμαστά κατορθώματα τῶν ἡρώων ἔπαυσαν, ὁ ποιητής παύει νά γράφει στίχους. Τό πάθος ἔχει πιά σβήσει καί μαζί του  ὁ ποιητικός λόγος τοῦ ποιητῆ. Ὁ Κάλβος ἐπιστρέφει στή σιωπή του, στήν ὁποία θά μείνει πιστός μέχρι τό τέλος τῆς ζωῆς του, καθώς κανένα ἄλλο πάθος πλέον, τόσο ὑψηλό, τόσο μεγαλειῶδες, δέν θά μπορέσει νά  συγκινήσει καί νά εμπνεύσει τήν περήφανη ψυχή του.



*ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ‘Ἐρῶ’ , Γ΄ ΤΕΥΧΟΣ, ΙΟΥΛ.-ΣΕΠΤ. 2010

---

[1] Βλ. Κωνσταντίνου Τσάτσου, Κάλβος ὁ ποιητής τῆς ἰδέας, στό ἀφιέρωμα τῆς Νέας Ἑστίας «Ἀνδρέας Κάλβος, Ἡ ἐπιστροφή στήν Πατρίδα», Ἀθήνα 1960, σελ. 221

[2] Βλ. Νάσου Βαγενᾶ, Ἡ παραμόρφωση τοῦ Κάλβου, στήν ἔκδοση «Εἰσαγωγή στήν Ποίηση τοῦ Κάλβου», Πανεπιστημιακές Ἐκδόσεις Κρήτης, Ἡράκλειο 1999, σελ. 299

[3] Βλ. Νίκου Ματσούκα, Τό Πρόβλημα τοῦ Κακοῦ (Δοκίμιο Πατερικῆς Θεολογίας), Ἐκδόσεις Πουρνάρα, Θεσσαλονίκη 2002, σελ. 138

[4] Βλ. Ὀδυσσέα Ἐλύτη, Ἀνοιχτά Χαρτιά, Δεύτερη ἔκδοση, Ἐκδόσεις Ἴκαρος, σελ. 51-52

[5] Βλ. Κώστα Στεργιόπουλου, «Ἡ ἐσωτερική περιπέτεια τοῦ Κάλβου» στήν ἔκδοση «Εἰσαγωγή στήν Ποίηση τοῦ Κάλβου», Πανεπιστημιακές Ἐκδόσεις Κρήτης, Ἡράκλειο  1999, σελ. 186

[6] Ὅ.π. σελ. 193

[7] Βλ. Κ. Δημαρᾶ, «Πηγές τῆς  ἔμπνευσης τοῦ Κάλβου», στήν ἔκδοση «Εἰσαγωγή στήν Ποίηση τοῦ Κάλβου», Πανεπιστημιακές Ἐκδόσεις Κρήτης, Ἡράκλειο 1999, σελ. 160

[8] Βλ. Ὀδυσσέα Ἐλύτη, Ἀνοιχτά Χαρτιά, Δεύτερη ἔκδοση, Ἐκδόσεις Ἴκαρος, σελ. 58

[9] Βλ. Τέλλου Ἄγρα, Ἀδρέας Κάλβος, στήν ἔκδοση «Εἰσαγωγή στήν Ποίηση τοῦ Κάλβου», Πανεπιστημιακές Ἐκδόσεις Κρήτης, Ἡράκλειο 1999, σελ. 40

[10] Βλ . τήν κριτική τοῦ Κλ. Παράσχου, στήν ἔκδοση  «Ἀνδρέα Κάλβου-Ἅπαντα», Ἐκδόσεις «Κερύνεια», Λευκωσία  1988, σελ. 141

[11] Βλ.  τήν κριτική τοῦ Γ. Κουρμούλη, στήν ἔκδοση  «Ἀνδρέα Κάλβου-Ἅπαντα», Ἐκδόσεις «Κερύνεια», Λευκωσία 1988, σελ. 141

[12] Ὅ.π. σελ. 142

[13] Βλ. Κώστα Στεργιόπουλου, «Ἡ ἐσωτερική περιπέτεια τοῦ Κάλβου» στήν ἔκδοση «Εἰσαγωγή στήν Ποίηση τοῦ Κάλβου», Πανεπιστημιακές Ἐκδόσεις Κρήτης, Ἡράκλειο  1999, σελ. 191

[14] Γ. Μπαμπινιώτη, Λεξικόν τῆς Νέας Ἑλληνικής Γλώσσας, Β’ἔκδοση, 2005

 http://www.enromiosini.gr/arthrografia/15170-%CE%BC%CE%B9%CE%B1-%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%83%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B8%CE%B5%CE%B9%CE%BF%CF%85-%CF%80%CE%B1%CE%B8%CE%BF%CF%85%CF%83-%CF%83%CF%84%CE%B9%CF%83-%CF%89/

ΔΙΨΑ ΕΞΟΥΣΙΑΣ

Παπαδημητρίου Απόστολος

Το  πάθος   του  Χριστού  θεωρείται  ακατανόητο από  πολλούς «ορθολογιστές»,  αλλά  και  οι  πιστοί  δυσκολευόμαστε πολύ να το  κατανοήσουμε! Ενώ προβάλλει ως παντοδύναμος, αφού και νεκρούς ανασταίνει, όπως τον Λάζαρο, αποδέχεται «μοιρολατρικά» να υποστεί το φρικτότερο μαρτύριο του αρχαίου κόσμου, αφού προηγουμένως ανέχθηκε πλήθος από ειρωνείες, εμπαιγμούς και εξευτελισμούς! Μάλιστα καταδικάζει τη χρήση βίας από μέρους του Πέτρου, ο οποίος αντιδρά «φυσιολογικά», κατά τα ανθρώπινα, και σπεύδει να Τον υπερασπιστεί την ώρα που οι διώκτες του έρχονται να τον συλλάβουν! Αυτή η σιωπηλή υποταγή και παράδοση στους εχθρούς του συνιστά διαχρονικά σκάνδαλο, το οποίο αδυνατούν να ξεπεράσουν πλείστοι όσοι στέκονται κριτικά έναντι του Ιησού ή τον απορρίπτουν με πάθος αδικαιολόγητο για τα δεδομένα της λογικής!
«Άπιστοι» και «πιστοί» προσπερνούμε κάποια σημαντικά στοιχεία του θείου δράματος θεωρώντας τα δευτερεύοντα. Θα αναλύσουμε ένα από αυτά. Λίγο πριν από το πάθος οι μαθητές συζητούν μεταξύ τους. Θέμα της συζήτησης το ποιος είναι ο ανώτερος μεταξύ τους. Βέβαια ο Χριστός είχε ήδη επιλέξει, μεταξύ των δώδεκα, τρεις, τους Πέτρο Ιάκωβο και Ιωάννη, από τους οποίους ζητούσε να τον ακολουθήσουν σε κάποιες σημαντικές ενέργειές του, όπως η ανάσταση της κόρης του Ιαείρου, η Μεταμόρφωση, η προσευχή στον κήπο της Γεθσημανή. Να ήταν άραγε αυτό, που γέμισε με αυτοπεποίθηση τους μαθητές αυτούς, ώστε να διολισθήσουν σε σημαντικές πτώσεις; Ο πρώτος αντέδρασε στην προφητεία του Χριστού για την εγκατάλειψή Του κατά την πορεία του προς το πάθος. Τον διαβεβαίωσε μάλιστα ότι θα παρέμεινε πιστός ώς τον θάνατο. Και τον αρνήθηκε μπροστά σε μια υπηρετριούλα! ΟΙ άλλοι δύο, Ιάκωβος και Ιωάννης, ζήτησαν πρωτοκαθεδρίες! Μάλιστα, κατά τον ευαγγελιστή Ματθαίο, έβαλαν ως μεσάζοντα τη μητέρα τους, συγγενή της Παναγίας, να ζητήσει το «ρουσφέτι»! Ο ευαγγελιστής Λουκάς σημειώνει ότι φιλονικία για την πρωτοκαθεδρία εκδηλώθηκε και κατά τη διάρκεια του μυστικού δείπνου. Δεν γνώριζαν βέβαια το τί ακριβώς ήταν η Βασιλεία των ουρανών, που τους είχε υποσχεθεί ο Χριστός και λίγο πολύ έρεπαν προς την αντίληψη μιας εγκόσμιας κυριαρχίας, όπως ακριβώς την είχαν συλλάβει οι άρχοντες των Εβραίων.
Ο Χριστός στους γιούς του Ζεβεδαίου απάντησε ότι, για να καταστούν σημαντικοί πρέπει να πιούν το πικρό ποτήρι του μαρτυρίου, που θα έπινε ο ίδιος σε λίγο καιρό. Εκείνοι, ίσως χωρίς να εννοήσουν τον λόγο Του, έδειξαν προθυμία. Ο Χριστός όμως έλαβε την ευκαιρία να αναπτύξει με τρόπο σαφή και κατανοητό το θέμα της άσκησης της εξουσίας εκ μέρους των μαθητών του, όχι βέβαια μόνο των δώδεκα, αλλά του συνόλου εκείνων που διαχρονικά θα πίστευαν σ’ Αυτόν και θα καθίσταντο μέλη της Εκκλησίας του. Μεταφέρουμε το απόσπασμα από το κατά Μάρκον Ευαγγέλιο: «Γνωρίζετε, ότι εκείνοι, που αρέσκονται να κυβερνούν τα έθνη, ασκούν απόλυτη εξουσία επάνω τους και οι υψηλοί αξιωματούχοι τους τα καταδυναστεύουν. Σε σας όμως δεν πρέπει να συμβεί αυτό. Αλλά όποιος θέλει να γίνει μεταξύ σας πρώτος, πρέπει να είναι υπηρέτης σας, και όποιος θέλει να γίνει μεγάλος μεταξύ σας, πρέπει να γίνει δούλος όλων. Και ο Υιός του ανθρώπου δεν ήλθε να υπηρετηθεί, αλλά να υπηρετήσει και να δώσει τη ζωή του λύτρο για τους πολλούς». Για να γίνουν ακόμη πιο κατανοητά τα λόγια του έλαβε προ του μυστικού δείπνου λεκάνη με νερό και έπλυνε τα πόδια των μαθητών Του.
Εξουσιαστές, αντεξουσιαστές και λαός παραθεωρούμε τους λόγους αυτούς του Χριστού ή τους απορρίπτουμε με βδελυγμία! Εμείς έχουμε πλάσει τον ηγέτη, με βάση τη «λογική» μας πολύ διαφορετικό! Όπως ακριβώς είχαν πλάσει τους θεούς τους οι άνθρωποι στην προ Χριστού εποχή. Ο φιλόσοφος Φόυερμπαχ (18^ος αιώνας) αδυνατώντας να κατανοήσει, λόγω των παθών από τα οποία είχε αιχμαλωτισθεί, το πνεύμα ελευθερίας του Ευαγγελίου του Χριστού, έγραψε: «Δεν είναι ο θεός που έπλασε κατ’ εικόνα του τον άνθρωπο, αλλά ο άνθρωπος που έπλασε κατ’ εικόνα του τους θεούς»! Και θαυμάζεται η ρήση αυτή από τους παρακμασμένους του δυτικού «διαφωτισμού» ως σπουδαία. Αλλά τί το ανθρώπινο έχει η περί εξουσίας διδασκαλία του Χριστού;  Δεν ήταν διαχρονικά ο άρχοντας επηρμένος, σκληρός, τυραννικός, άπληστος για δόξα, χρήμα, ηδονές; Δεν θεωρούσαν ακόμη και οι Αθηναίοι της κλασικής περιόδου την επιβολή του ισχυρού ευλογημένη από τους Θεούς; Δεν έδειξαν κατά καιρούς επαναστάτες πόσο αναπαυτική είναι η καρέκλα της εξουσίας, όταν σ’ αυτήν στρογγυλοκάθισαν οι ίδιοι ανατρέποντας τους ιδεολογικούς τους αντιπάλους; Δεν σχηματίστηκε μία νέα αυλή, μετά από κάθε επανάσταση, η οποία θυσίασε τον λαό και γεύτηκε ό,τι ο άνθρωπος της πτώσης θεωρεί σημαντικό και παθιάζεται να το αποκτήσει;
Δεν είναι ο λαός που τρέχει διαχρονικά πίσω από τους δημαγωγούς, σαγηνεμένος  από τον απατηλό λόγο τους και  αποδέχεται μοιρολατρικά ότι ο κόσμος έτσι θα εξουσιάζεται παντοτινά, καθώς έτσι είναι πλασμένη (από ποιόν άραγε;) η ανθρώπινη κοινωνία. Δεν είναι πρόθυμος να αποδεχθεί τη σκληρότητα, την εκμετάλλευση, τη σπατάλη των αρχόντων, επειδή, σε τελευταία ανάλυση, το όνειρο του καθενός μας είναι να μας χαμογελάσει κάποτε και μας η «τύχη», να ανεβούμε κάπως ψηλότερα, να γίνουμε αρχικλητήρες, εργοδηγοί, προϊστάμενοι, διευθυντές, γραμματείς, βουλευτές, υπουργοί; Γι’ αυτό και σκύβουμε μοιρολατρικά το κεφάλι στην κοινωνική αδικία, στην εκποίηση της εξουσίας, που υποτίθεται ότι πηγάζει από τον λαό, σε ξένους παράγοντες, οι οποίοι οδηγούν τη χώρα στην υποτέλεια και τον εξευτελισμό! Γι’ αυτό ακόμη και σε καιρούς δύσκολους τις ελπίδες μας εναποθέτουμε σε ανθρώπους κατά κανόνα γόητες (δημαγωγούς), που πλανούν και πλανώνται, κατά τον Απόστολος Παύλο.
Ο Δημιουργός δεν έπλασε τον άνθρωπο, όπως τον αντικρίζουμε. Ο άνθρωπος έπεσε λόγω της αλαζονείας του, καθώς  θέλησε να γίνει θεός ερήμην του  Θεού! Γι’ αυτό και ο Χριστός  ήλθε, ώστε με τη θυσία Του να μας  αποσπάσει από το βασίλειο του  θανάτου και να μας καταστήσει τέκνα της Βασιλείας Του! Αλλά αυτό δεν θέλησε να το κάνει με στέρηση  της ελευθερίας μας, του πιο πολύτιμου  δώρου Του σε μας! Ήλθε λοιπόν και ταπεινώθηκε, ταπεινώθηκε τόσο, ώστε ακόμη και οι «πιστοί» αδυνατούμε να το εννοήσουμε. Αδυνατούμε να συλλάβουμε το μήνυμα της φάτνης, την οποία ωραιοποιούμε. Αδυνατούμε να συλλάβουμε το νόημα της πλύσης των ποδιών, με πρώτο τον «αντιπρόσωπό» Του επί της γης. Αδυνατούμε να κατανοήσουμε, γιατί επιτρέπει ακόμη και σήμερα να τον αμφισβητούν, να τον αρνούνται ή να τον βλασφημούν! Γι’ αυτό εκδηλώθηκαν εκτροπές από το πνεύμα του Ευαγγελίου, που έδωσαν τροφή στους εμπαθείς εχθρούς ενός υποτιθεμένου από αιώνες νεκρού. Οι εκτροπές της δυναστείας του «ελέω Θεού» μονάρχη και οι πυρές καύσης των αντιρρησιών!
Όσο ο πάπας θα πλένει τα πόδια κάθε Μεγάλη Πέμπτη και οι πολλοί θα βιάζουμε τον εαυτό μας εκείνη τη νύχτα να συμπάσχει συναισθηματικά με τον πάσχοντα Ιησού, θα χάνουμε από μπροστά μας το νόημα της θυσίας Του. Ο Χριστός ήλθε στη γη μας ταπεινός και εκδήλωσε την άκρα ταπείνωση κατά το πάθος Του! Αυτό είναι το ποτήρι, που μας καλεί να γευθούμε και εμείς, το ποτήρι της θυσίας. Αλλά εμείς επιμένουμε «λογικά»: Παρελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο».
             

 http://www.enromiosini.gr/arthrografia/15165-%CE%B4%CE%B9%CF%88%CE%B1-%CE%B5%CE%BE%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B9%CE%B1%CF%83/

ΤΗ ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΤΡΙΤΗ

Ἰδοὺ ὁ Νυμφίος ἔρχεται…Τροπάριον εἰς σύντομον εἰρμολογικὸν μέλος. Ἦχος πλ.δ΄

Download

0:00

Ψάλλει ἡ Χορωδία «Μαῒστορες τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης»
Τὸν Νυμφίον…Βουλευτήριον Σωτήρ…Καθίσματα εἰς ἀργὸν εἰρμολογικὸν μέλος. Ἦχος δ΄
Ψάλλει ὁ Ἄρχων Πρωτοψάλτης Νικολαϊδης Βασίλειος μετὰ τοῦ Λαμπαδαρίου Ἐμμανουηλίδη Βασιλείου
Ἐν ταῖς λαμπρότησι τῶν Ἁγίων σου…Ἰδιόμελον τῶν αἴνων. Τὸ παρὸν μέλος ὑπὸ Πέτρου τοῦ Φιλανθίδου. Ἦχος α΄
Ψάλλει Χορωδία Ἀποφοίτων τῆς Ἀθωνιάδος Σχολῆς ὑπὸ τὴν Διεύθυνση τοῦ Ἄρχοντος Πρωτοψάλτου Χαλκιὰ Χρήστου
Τοῦ κρύψαντος τὸ τάλαντον…Δοξαστικόν τῶν αἴνων. Ἦχος δ΄
Ψάλλει ὁ Ἄρχων Πρωτοψάλτης Στανίτσας Θρασύβουλος
Δεῦτε πιστοί, ἐπεγασώμεθα…Ὅταν ἔλθης ἐν δόξῃ…Ὁ Νυμφίος ὁ κάλλει ὡραῖος…Ἀπόστιχα. Ἦχος πλ.β΄
Ψάλλει ὁ Ἄρχων Πρωτοψάλτης Νικολαϊδης Βασίλειος μετὰ τοῦ Λαμπαδαρίου Ἐμμανουηλίδη Βασιλείου
Ἰδοὺ σοὶ τὸ τάλαντον…Δοξαστικόν τῶν ἀποστίχων. Ἦχος βαρὺς
Ψάλλει Χορωδία Ἀποφοίτων τῆς Ἀθωνιάδος Σχολῆς ὑπὸ τὴν Διεύθυνση τοῦ Ἄρχοντος Πρωτοψάλτου Χαλκιὰ Χρήστου

 http://www.enromiosini.gr/orthodoxi-latreia/vizantini-mousiki/arxeia-ixou/arxeia-ixou-triwdion/15098-%CF%84%CE%B7-%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BC%CE%B5%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CE%B7-%CF%84%CF%81%CE%B9%CF%84%CE%B7-2/

ΤΗ ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΤΕΤΑΡΤΗ

Ἡ Πόρνη ἐν κλαυθμῷ…Κάθισμα εἰς ἀργὸν εἰρμολογικὸν μέλος. Ἦχος α΄

Download

0:20

Ψάλλει ὁ Ἄρχων Πρωτοψάλτης Θρασύβουλος Στανίτσας
Σὲ τὸν τῆς Παρθένου Υἱόν…Ἰδιόμελον τῶν αἴνων. Τὸ παρὸν μέλος ὑπὸ Πέτρου τοῦ Φιλανθίδου. Ἦχος α΄
Ψάλλει Χορωδία Ἀποφοίτων τῆς Ἀθωνιάδος Σχολῆς ὑπὸ τὴν Διεύθυνση τοῦ Ἄρχοντος Πρωτοψάλτου Χαλκιὰ Χρήστου
Τὸ πολυτίμητον μύρον…Ἰδιόμελον τῶν αἴνων. Ἦχος α΄
Ψάλλει ὁ Ἄρχων Λαμπάδαριος Ἐμμανουηλίδης Βασιλείος
Σήμερον ὁ Χριστός,…Ἰδιόμελον τῶν ἀποστίχων. Ἦχος πλ.β΄
Ψάλλει ὁ Ἄρχων Πρωτοψάλτης Θρασύβουλος Στανίτσας
Προσῆλθε Γυνή…Ἰδιόμελον τῶν ἀποστίχων. Ἦχος πλ.β΄
Ψάλλει ὁ Ἄρχων Πρωτοψάλτης Θρασύβουλος Στανίτσας
Κύριε ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις…Δοξαστικόν τῶν ἀποστίχων.Τὸ παρὸν ὑπὸ Πέτρου τοῦ Λαμπαδαρίου τοῦ Πελοποννήσιου. Ἦχος πλ.δ΄
Ψάλλει ἡ Χορωδία «Ἐν Ψαλτηρίῳ»

http://www.enromiosini.gr/orthodoxi-latreia/vizantini-mousiki/arxeia-ixou/arxeia-ixou-triwdion/15119-%CF%84%CE%B7-%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BC%CE%B5%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CE%B7-%CF%84%CE%B5%CF%84%CE%B1%CF%81%CF%84%CE%B7-3/

«Δεῦτε οὖν καὶ ἡμεῖς, .. συμπορευθῶμεν αὐτῷ, καὶ συσταυρωθῶμεν..»

«Δεῦτε οὖν καὶ ἡμεῖς, κεκαθαρμέναις διανοίαις, συμπορευθῶμεν αὐτῷ, καὶ συσταυρωθῶμεν, καὶ νεκρωθῶμεν δι' αὐτόν, ταῖς τοῦ βίου ἡδοναῖς»

Φτάσαμε, με τη χάρη του θεού, στην Αγία Μεγάλη εβδομάδα. Μεγάλη, γιατί τα γεγονότα που εξιστορεί είναι μεγαλειώδη και τα νοήματα που εμπεριέχει , ζωτικής σημασίας για την σωτηρία μας. Το απόσπασμα από το τροπάριο που παραθέτουμε, και περιέχεται στην ακολουθία της Μεγάλης Δευτέρας μας καλεί να ακολουθήσουμε το Χριστό και να  σταυρωθούμε κι εμείς μαζί του.
Όχι φυσικά κυριολεκτικά, όπως λανθασμένα κάποιοι το ερμηνεύουν και οδηγούνται, σε χώρες παραδείγματος χάριν όπως η Νότια Αμερική ή οι Φιλιππίνες, στο να καρφωθούν πάνω σε σταυρό νομίζοντας πως έτσι συμμετέχουν στο πάθος του Κυρίου.
Ο Χριστός δεν θέλει αυτό από εμάς. Θέλει κάτι πολύ πιο σημαντικό και ασύγκριτα πιο δύσκολο.
Κατ αρχήν, θέλει από εμάς να καθαρίσουμε το νου μας από λογισμούς. «Δεύτε ουν και ημείς, κεκαθαρμένες διανοίαις, συμπορευθώμεν αυτώ». Οι λογισμοί βασανίζουν άλλοτε λιγότερο και άλλοτε περισσότερο τη σκέψη μας. Λογισμοί πονηροί (μίσος, κακία, κατάκριση, ζήλεια), λογισμοί σαρκικοί (γαστριμαργία, φιλαργυρία, φιλαυτία), λογισμοί βλάσφημοι.

Ο Χριστός, μας ζητάει να προσπαθήσουμε, με τη χάρη και τη βοήθεια των μυστηρίων της εκκλησίας μας, να απαλλαγούμε από αυτούς. Αλλά, εκτός από τα τρία αυτά είδη  λογισμών, ο Χριστός θέλει να διώξουμε από μέσα μας και ένα ακόμα. Τους άχρηστους λογισμούς. Τους ανούσιους λογισμούς που απασχολούν το μυαλό μας κλέβοντας μας πολύτιμο χρόνο και ψυχική δύναμη τα οποία θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε για την πνευματική μας ωφέλεια.
Αντί να ασχολούμαστε με το τι μας είπαν, τι μας έκαναν και πως θα ανταποδώσουμε κακό στο κακό που μας προκάλεσαν διαιωνίζοντας αρρωστημένες καταστάσεις, ας βάλουμε αρχή να διορθώσουμε τους εαυτούς μας.

Ας δούμε τον Ιησού πάνω στον σταυρό. Θα μπορούσε πολύ εύκολα να φύγει. Δεν το έκανε. Έμεινε ακίνητος κι έγινε θυσία για να σωθούμε εμείς. Ας μείνουμε κι εμείς ακίνητοι. Ακίνητοι απέναντι στην πρόκληση της αμαρτίας. Ας μην πέσουμε στις παγίδες της.
Ας βάλουμε στόχο να είμαστε αρεστοί στον Χριστό και όχι στους ανθρώπους. Κι ας μην ντραπούμε γι αυτό. Όπως ο Ιωσήφ ο Πάγκαλος, την μνήμη του οποίου τιμούμε σήμερα, που όχι μόνο δεν συγκατατέθηκε στην αμαρτία που του πρότεινε η γυναίκα του Πετεφρή, αλλά προτίμησε να φύγει μακριά, έστω και γυμνός, προκειμένου να μείνει πιστός σε αυτό που ο θεός ήθελε από εκείνον. Και δεν ντράπηκε για τη γύμνια του σώματος του γιατί είχε για ένδυμά του την αρετή.
Το θέλημα του Θεού ήταν και δικό του θέλημα. Εμείς πολλές φορές βάζουμε τις επιθυμίες μας πάνω απ΄ όλα. Ο εαυτούλης μας πάνω από όλους και όλα. Ακόμη και πάνω από τον ίδιο τον Θεό. «Και συσταυρωθώμεν  και νεκρωθώμεν δι αυτόν ταις του βίου ηδοναίς».

Τι σημαίνει τελικά το να σταυρωθούμε μαζί Του; Μα τι άλλο, εκτός από το να σταυρώσουμε τα πάθη μας; Τα πάθη μας, που ξεκινούν όπως λέει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος από το «εγώ»μας.
Να σταματήσουμε να έχουμε σαν κέντρο της ζωής μας τον εαυτό μας. Να σταματήσουμε να τριγυρίζουμε συνεχώς γύρω από τα πάθη μας. Και ένας μόνο τρόπος υπάρχει για να γίνει αυτό. Να αγαπήσουμε τον Χριστό. Τον Χριστό που στέκεται απέναντι μας σήμερα.
Στο κεφάλι τουΤου, δεν έχει βασιλικό στέμμα αλλά ακάνθινο στεφάνι. Στα χέρια του Του δεν έχει χρυσές αλυσίδες αλλά σχοινιά. Δεν καλοπερνάει, θυσιάζεται. Αυτός θέλει κι από μας. Να θυσιάσουμε για χάρη Του τα πάθη μας. Να θυσιάσουμε τις ηδονές μας. Τις ηδονές που μας οδηγούν στην αμαρτία και άρα μακριά του. Ας αγαπήσουμε τον Χριστό. Κι ας μην προτιμήσουμε τίποτα περισσότερο από την αγάπη Του.

Σταυρούλα - Αναβάσεις 

 http://anavaseis.blogspot.gr/2013/04/blog-post_7330.html